Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.
De zeespons
Zeesponzen kunnen mensenlevens redden en dreigen uit te sterven, las redactiestagiair Sterre Kilsdonk. Want wat blijkt? De zeespons biedt niet alleen een thuis aan talloze zeedieren, maar is ook een levende apotheek. Zo worden ze gebruikt bij het AZT medicijn tegen HIV en de Halaven behandeling tegen borstkanker.
Maar de zeespons dreigt uit te sterven door het toedoen, en goed willen doen, van de mens. Benji Jones, milieuverslaggever bij Vox, legt het uit: ‘Naarmate de vraag naar schone technologieën stijgt, neemt ook de behoefte aan metalen als nikkel en kobalt toe. Bedrijven en landen kijken nu naar de diepzee als een potentiële plek om deze metalen te delven, maar dit gebied – dat door sommigen als desolaat wordt gezien – zit vol met sponzen.’
Het creëert een ingewikkeld dilemma: metalen uit de diepzee zijn essentieel in de strijd tegen klimaatverandering, en klimaatverandering schaadt de dieren in het wild. Maar dit schaadt deze sponzen en andere zeedieren, die ook nog eens essentieel kunnen zijn voor de behandeling van menselijke kwalen. What to do?
Onderwatersculpturen
Prachtig idee, vindt redacteur IJsbrand van Veelen: de Amerikaanse kunstenaar Doug Aitken maakt een drietal onderwatersculpturen die zullen worden verankerd op de oceaanbodem voor de kust van het Caraïbische eiland Saint-Barthélemy. Hij maakt het werk in opdracht van Parley for the Oceans, een milieugroep die het bewustzijn over de omstandigheden in de oceanen wil vergroten.
De oppervlakken van de sculpturen worden – na grondig overleg met oceanografen, mariene biologen en milieubeschermers – gemaakt van ruwe, rotsachtige materialen en ontworpen om mariene aangroei te ondersteunen. Wanneer je om en door de sculpturen heen zal kunnen zwemmen is nog niet bekend.
Drie verdiepende leestips
» Amy Pohl werkte als lerares toen ze door een medisch ongeval de aandoening CRPS (Complex Regionaal Pijn Syndroom) kreeg. Ze vertelt over de pijn die zelfs artsen moeilijk kunnen begrijpen – en over haar nieuwe leven als TikTok-ster. Een indrukwekkende reportage van The Guardian over het leven met een onbekende aandoening.
» Historicus en journalist Anne Applebaum zet in een vlijmscherpe analyse voor The Atlantic uiteen dat door toedoen van premier Benjamin Netanyahu een situatie in Israël is ontstaan ‘waarin alle mogelijke opties slecht zijn’. Tragisch en treffend. Applebaum legt het uitgebreid uit.
» Een artikel over Amerikaanse Millennials die worden geconfronteerd met een crisis in de ouderenzorg waar niemand hen op heeft voorbereid. ‘De zorgverleners van morgen zullen te maken krijgen met ongekende carrière- en financiële uitdagingen.’ Maar VS is Nederland niet. Toch? In deze verontrustende reportage van Vox blikt journalist en auteur Anna North vooruit op wat deze generatie nog te wachten staat.
Crépuscule, de nieuwe roman van de Franse schrijver Philippe Claudel, speelt zich af aan het begin van de vorige eeuw. In een Midden-Europees dorp vinden twee kinderen het ondergesneeuwde lijk van de priester. Binnen de kortste keren worden moslims verdacht. Daarop breekt een bloedige godsdienstoorlog uit, waarbij de autoriteiten angstvallig aan de kant blijven staan.
Sylvain Sarrazin van La Presse is er nog niet uit of hij ‘een politieke fabel, een sociale roman of een thriller’ heeft gelezen. Voor de criticus staat wel vast dat Claudel een metafoor voor ogen had waarmee hij ‘de tekortkomingen van de moderne tijd wilde blootleggen’. Dat blijkt ook uit het feit dat Claudel er bijna tien jaar aan heeft gewerkt, meent Sarrazin: ‘Zo kon hij recente politieke en sociale omwentelingen, demagogen met flexibele opvattingen over de waarheid en de #MeToo-discussie erin verwerken.’
De meest geslaagde pagina’s laten de lezer achter met de smaak van as
In Le Nouvel Observateurnoemt Elisabeth Philippe het een ‘niet erg verlichte roman’ die haar doet denken aan het werk van Nobelprijswinnaar Olga Tokarczuk. ‘Ook hier een onbestemde locatie waarin de auteur racisme en islamofobie aan de kaak kan stellen.’ Claudel moet volgens haar wel oppassen dat hij zijn hand niet overspeelt: ‘Dat een van de hoofdpersonen zwaar is geobsedeerd door perverse seksuele fantasieën, levert nogal gênante taferelen op. Dat ondermijnt de parabool. De meest geslaagde pagina’s laten de lezer achter met de smaak van as.’
‘Een zure roman over de eeuwige terugkeer van het kwaad,’ vindt Jean-Claude Raspiengeas in La Croix. ‘Een wreed verhaal over de absolute duisternis van de menselijke natuur.’ Volgens de recensent ‘struint de scherpe portrettist Claudel als vanouds rond over zijn favoriete terrein: dat van gekwelde zielen die in een verwaarloosd land zijn overgeleverd aan impulsen, passies en problemen. Tot dusver zijn donkerste en meest ambitieuze boek.’
Volgens Christian Desmeules van Le Devoirheeft Claudel met Crépuscule ‘opnieuw een boeiend universum gecreëerd in een tijdperk waarin de wereld eenvoudiger én complexer was. Zo slaagt hij erin te resoneren naar ons huidige tijdsgewricht dat wordt gedomineerd door verzengende passies, snelle meningen en subtiele manipulaties.’
Crépuscule van Philippe Claudel, door Manik Sarkar vertaald als Schemering, verscheen half september bij De Bezige Bij
Oorspronkelijk was het album bedoeld als side project, maar dat bleef het niet lang. Ze vond inspiratie in de Afro-Amerikaanse kunstverzameling van de Stony Island Arts Bank in Chicago. Black Rainbows is niet bepaald easy listening, maar eigenzinnig, experimenteel en ze neemt de luisteraar mee in een emotionele achtbaan. Met haar bekende jazzy soulstem schreeuwt ze de longen uit haar lijf over zwart feminisme, racisme en onderdrukking. Punky, vernieuwend en rauw.
Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.
Digitaal leven na de dood
Het zijn er inmiddels al behoorlijk wat, las redacteur IJsbrand van Veelen: ‘digitaal-leven-na-de-dood-bedrijfjes’. Ze ontwikkelen toepassingen om reconstructies van overleden mensen te maken op basis van de data die ze hebben achtergelaten. Zo heeft Microsoft een patent op een chatbot die conversaties met een bepaalde persoon kan maken met behulp van hun ‘social data’.
Microsoft zegt dit plan (nog) niet om te zetten in een daadwerkelijk product, maar het idee is om een chatbot te trainen met behulp van sociale gegevens, die worden gedefinieerd als ‘afbeeldingen, spraakgegevens, berichten op sociale media, elektronische berichten’ en andere soorten informatie. De chatbot praat dan alsof het die persoon is, met een bijbehorende stem en eventueel 2D- of 3D-afbeeldingen. Maar het zijn vooral kleinere, onbekende bedrijfjes die zich bezighouden met het digitale leven na de dood: een jaar of vijf jaar geleden waren het er 57. Zo biedt ook HereAfter bijvoorbeeld interactieve herinneringen aan met de stem van een geliefde.
Alles over deze industrie – en meer – lees je in deze voorpublicatie van het boek We, the data – human rights in the digital age, waarin Wendy H. Wong schrijft: ’Bijna iedereen die tegenwoordig technologie gebruikt is onderhevig aan ‘dataficatie’: het vastleggen, analyseren en archiveren van onze dagelijkse activiteiten als digitale gegevens. En de bedoelde of onbedoelde gevolgen van hoe we gegevens gebruiken terwijl we leven, hebben gevolgen voor ieder van ons na onze dood.’
Drie verdiepende leestips
» Op 14 oktober stemden 17 miljoen Australiërs tegen het wijzigen van de grondwet van het land om de inheemse Australiërs, zoals de Aboriginals, als de eerste bewoners van het continent te erkennen. De Neue Zürcher Zeitung bezocht de gevaarlijkste buitenwijk van Sydney waar criminaliteit, drugsverslaving en werkloosheid laten zien dat het dagelijks leven van veel inheemse Australiërs wordt gekenmerkt door intergenerationele trauma’s. Lees hier deze aangrijpende reportage.
» Ze plakken speciale folie op hun ramen, houden de gordijnen of luxaflex dicht en zijn er niet zeker van of ze veilig zijn voor spionnen. Veel leden van de Duitse Bondsdag denken dat de muren oren hebben. Hun kantoor bevindt zich namelijk recht tegenover de Russische ambassade. En ze gaan er vanuit dat de Russen tot alles in staat zijn. Süddeutsche Zeitung ging bij ze langs om hun verhaal vast te leggen in een meeslepende reportage.
» Afgelopen week ging Vladimir Poetin op bezoek bij zijn Chinese ambtgenoot Xi Jinping. De Volksrepubliek China heeft beloofd een neutrale positie in te nemen in de oorlog tegen Oekraïne. Maar in werkelijkheid werken Moskou en Peking sinds de invasie zeer nauw samen, zowel op militair als op economisch gebied. En China vult – ondanks alle sancties – de oorlogskas van Rusland. Der Spiegel zocht uit wat de achtergrond was van Poetins bezoek van deze week en wat de relatie tussen China en Rusland inhoudt in deze scherpe analyse.
Het Amsterdam Dance Event (ADE) neemt weer bezit van de hoofdstad en laat werelden van muziek en publiek samenkomen. Dag en nacht bestaan even niet meer, als duizenden bezoekers verdrinken in het clubleven en honderden producers en dj’s meedoen aan workshops, netwerkborrels en masterclasses.
De eerste editie werd in 1996 gehouden en fungeerde toen als een netwerkbijeenkomst voor spelers uit de elektronische muziekscene maar inmiddels is ADE uitgegroeid tot een enorm festival met wel duizend evenementen en tweehonderd locaties verspreid over de hele stad.
Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.
Eva Menasse, een onruststoker?
‘De onruststoker’, zo noemt Süddeutsche Zeitung Eva Menasse. In het interview van de krant met de Oostenrijkse auteur van onder ander de romans Dunkelblum zwijgt en Quasikristallen vraag je je af waarom, aldus redacteur Joep Harmsen. Zo verzet ze zich tegen de ego-gedreven debatcultuur en wil ze daarom haar boek niet op tv promoten. Over dagelijkse politiek laat ze zich nauwelijks uit. Ze gaat liever de diepte in. Interviews geeft ze nauwelijks, maar voor SZ maakt ze een uitzondering: ‘Dan heb ik tenminste een excuus om de anderen af te zeggen.’
De Duitse krant typeert haar als volgt: ‘In feite komt ze dichter bij het ideaal van een publieke intellectueel dan de meeste andere opiniemakers van onze tijd. Omdat ze zich politiek uit, maar niet constant. Omdat ze ongemakkelijke waarheden formuleert zonder dat ze tegendraads is om maar tegendraads te zijn. Omdat ze er geen moeite mee heeft om haar mond te houden als ze de weg niet kent in een onderwerp, wat volgens haar altijd het geval is als ze er niet jarenlang mee bezig is geweest. Kortom: omdat ze noch met de stroom mee, noch ertegenin zwemt, maar aan de kant zit en erover nadenkt.’ Een onruststoker? Verre van, eerder een bedachtzame denker.
Rusteloos, dat wel, of nieuwsgierig als je het in positieve bewoordingen zou beschrijven. Zo heeft ze ook haar eigen, joodse, familiegeschiedenis onderzocht: onvermoeibaar, tot de laatste steen boven water is. Dat sommige mensen in Oostenrijk onrustig worden van de zwarte bladzijden uit hun geschiedenis die ze opduikt, ligt meer aan hen dan aan Menasse. Lees het hele portret van Eva Menasse hier.
De desastreuze gevolgen van illegale visserij
Deze crossmediale productie van The New Yorker, gemaakt in samenwerking met Outlaw Ocean Project, is gewijd aan de illegale Chinese visserij. China heeft namelijk veel geld geïnvesteerd in vissersschepen over de hele wereld, deels om zijn invloed te kunnen uitbreiden. Met slimme trucs ontkomen ze aan de vastgestelde regelgeving waar vissersschepen normaal gesproken aan moeten voldoen. Dit heeft niet alleen desastreuze gevolgen voor het milieu, maar kost ook mensenlevens.
Op deze vissersschepen werken mensen in erbarmelijke omstandigheden, vaak tegen hun wil en zonder contact te mogen hebben met het thuisfront. Het artikel, aangevuld met video’s, foto’s en infographics, geeft je een schokkende inkijk in wat vooraf ging aan jouw tapashapje calamaris. ‘The Crimes Behind The Seafood You Eat’ is een aanrader van redactiestagiair Sterre Kilsdonk.
Nepnieuwsgolf sinds oorlog tussen Israël en Hamas
Redacteur IJsbrand van Veelen las het artikel ‘This War Shows Just How Broken Social Media Has Become’ in The Atlantic. Daarin schrijft Charlie Warzel naar aanleiding van de smerige oorlog tussen Hamas en Israël: ‘Sociale media zijn opnieuw het venster waardoor de wereld onuitsprekelijk geweld en wreedheid in een actief oorlogsgebied kan zien. Duizenden mensen, waaronder kinderen en ouderen, zijn gedood of gewond geraakt in Israël en de Gazastrook sinds Hamas zaterdag 7 oktober zijn verrassingsaanval lanceerde en je hebt het bloedbad waarschijnlijk zelf kunnen zien op X, TikTok of Instagram.’
Een van de grootste boosdoeners is miljardair Elon Musk: ‘Tijdens de eerste dagen van de oorlog tussen Israël en Hamas verspreidde X-eigenaar Elon Musk zelf vervalste video’s die op zijn platform werden gepubliceerd. Hij heeft ook expliciet zijn steun uitgesproken voor accounts waarvan bekend is dat ze valse informatie delen en verachtelijk antisemitisme verspreiden.’ Dat dit geen loze beschuldigingen zijn, wordt volgens Warzel aangetoond door een interview dat The New York Times hield met een Hamas-functionaris. Die zei dat zijn organisatie de gebrekkige moderatie op X (Musk heeft fors gesnoeid in de moderatie-afdeling) heeft gebruikt om gewelddadige, expliciete video’s op het platform te plaatsen om zo Israëlische burgers te terroriseren.
Informatiebronnen zoals Facebook of Twitter behoren tot het verleden, schrijft Warzel: ‘Het mondiale stadsplein – ooit de ambitieuze bestemming die door sociale-mediaplatforms aan ons werd beloofd – ligt in puin.’ Meer over zijn argumentatie daarvoor lees je hier.
Moravische witte wijn letterlijk en figuurlijk in zwaar weer
Tsjechië staat bekend om zijn hoge bierconsumptie. Het is het land waar het meeste bier gedronken wordt per hoofd van de bevolking, ook al is de consumptie de laatste jaren afgenomen. Toch zijn Tsjechen ook zeker niet vies van een wijntje op zijn tijd. Bij de wijnconsumptie is namelijk juist een stijgende trend zichtbaar: in 2021 werd een record gehaald van maar liefst bijna 21 liter per persoon per jaar. 78 procent van de consumenten geeft de voorkeur aan witte wijn, de wijnsoort die momenteel in zwaar weer verkeert doordat de temperaturen stijgen als gevolg van klimaatverandering, zo blijkt uit een artikel dat redacteur Marc van Rijswijk afgelopen week onder ogen kreeg.
In het artikel wordt gesteld dat witte wijn steeds meer uit de schappen van Tsjechische winkels dreigt te zullen verdwijnen. Deze bewering wordt gestaafd met het onderzoek van een team onderzoekers van Tsjechische universiteiten dat gepubliceerd is in het wetenschappelijk tijdschrift Heliyon, dat uitgegeven wordt door Elsevier. Tevens laat het artikel zien hoe klimaatverandering de productie van witte wijn in Tsjechië benadeelt, maar de productie van rode wijn ten goede komt. De kans is aanwezig dat Tsjechië in de toekomst de productie van witte wijn van de traditionele gebieden (vooral Zuid-Moravië) naar het noorden moet verplaatsen of witte wijn uit het buitenland moet importeren. Voor wie geïnteresseerd is in het onderzoek: je kunt het hier lezen (in het Engels).
Drie verdiepende leestips
» In nasleep van de aardbeving in Marokko heerst er angst voor seksueel misbruik van kinderen en kwetsbare vrouwen, schrijft Le Monde in een aangrijpende reportage vanuit het getroffen gebied. In de Hoge Atlas organiseren gemeenschappen en lokale organisaties zich om de kwetsbaarste slachtoffers van de natuurramp te beschermen tegen kidnapping en gedwongen huwelijken.
» Sinds corona zijn veel mensen betrokken bij een van de grootse arbeidsexperimenten uit de geschiedenis, schrijft The New York Times. Namelijk thuiswerken. De krant onderzocht de effecten hiervan, want na drie jaar beginnen we steeds meer te begrijpen hoe thuiswerken het leven van werknemers en de economie verandert.
» Yuval Noah Harari is altijd een lichtend baken in tijden van crisis. In The Washington Post laat de auteur zijn licht schijnen op de recente aanval van Hamas en wijst hij met een beschuldigende vinger naar Benjamin Netanyahu,. Netanyahu mag dan wel een PR-genie zijn, schrijft Harari, maar is een incompetente premier. ‘Zijn gedrag gedurende vele jaren heeft in Israël de omstandigheden geschapen voor een ramp.’
In eerste instantie vond de Canadese journalist Naomi Klein (bekend van onder meer No Logo) het vooral grappig dat steeds meer mensen haar verwarden met Naomi Wolf, de Amerikaanse feministische auteur van de essaybundel When Beauty Hurts, die zich inmiddels heeft bekeerd tot de wildste complottheorieën, van het ebolavirus tot covid-19, schrijft The Los Angeles Times. De twee vrouwen zijn ongeveer even oud, lijken een beetje op elkaar en zijn beiden joods. Toen tijdens de pandemie dit misverstand steeds vaker opspeelde, besloot Klein erover te schrijven.
In haar aanpak volgt ze ‘het witte konijn uit Alice in Wonderland in zijn hol (…). Het boek gaat over een “eindeloze val” in de diepten van de tijd en het internet.’ Katie Roiphe noemt deze verkenning in The New York Times even verhelderend als erudiet. Door zich te concentreren op de ontwikkeling van haar dubbelganger, die in 2021 zelfs werd verbannen van Twitter, slaagt Klein er volgens Roiphe in te traceren hoe ‘de voorstanders van goedbedoelend links uiteindelijk gaan lijken op de antivaxers’. Onderdeel van die overeenkomst, onderstreept Klein zelf, is dat we anderen uiteindelijk steeds meer als ‘niet-wezens’ gaan beschouwen.
‘Geen enkele andere tekst geeft zo goed de geest weer van de vreemde tijden waarin we leven’
‘Geen enkele andere tekst geeft zo goed de geest weer van de vreemde tijden waarin we leven’, meent columnist Michelle Goldberg in dezelfde krant. Via haar dubbelganger belandt Klein bij ‘de instabiliteit van onze identiteit in de virtuele wereld, en de krachten die mensen ertoe aanzetten de oevers van het progressieve te verlaten en zich te wagen in een koninkrijk der schaduwen’.
The Washington Post vindt het meest prijzenswaardig aan het boek nog Kleins vermogen om zichzelf in twijfel te trekken. ‘Net als velen ter linkerzijde (…) bevindt Naomi Klein zich in een periode van zelfbevraging’, aldus de krant. ‘Ze wil progressieven ertoe aanzetten hun houding te herzien tegenover conflicten (hun obsessie met verschillen gaat ten koste van gemeenschappelijke doelstellingen), tegenover taal (te complex en te veel jargon) en tegenover de identiteitskwestie (onderworpen aan een “onstrategische” focus waardoor solidariteit met andere klassen wordt verhinderd)’, onderstreept het dagblad. Als links stopt met debatteren, wint rechts terrein. Ook al omdat het gevoel dat het systeem is opgetuigd en dat wij er de prooi van zijn, volgens Klein geheel terecht is: ‘Complotdenkers hebben ongelijk over de feiten, maar niet over hun vermoedens.’
Dubbelganger: een reis naar de spiegelwereld van Naomi Klein verscheen in september bij Uitgeverij De Geus
De tachtigjarige Amerikaanse Meredith Monk is componist, pianist, choreograaf, danser, filmmaker, toneelschrijver en curator. Maar haar stem is haar instrument bij uitstek. Ze kan klinken als een brabbelend kind, een sjamaan of een schelle, opera-achtige mezzosopraan. Ze integreert gegrom met getsjirp, gehuil, gehijg, gefluister, gepiep en gejodel in haar bereik van drie octaven.
Wat Monk doet zou je kunnen omschrijven als ‘geluidspoëzie’
Wat Monk doet zou je kunnen omschrijven als ‘geluidspoëzie’, maar het is nooit moedwillig experimenteel. Ze vertelt en brengt emoties over zonder woorden. In de Oude Kerk in Amsterdam is nu de eerste Europese overzichtstentoonstelling van haar oeuvre te zien. Als integraal onderdeel van de tentoonstelling wordt ook een serie liveconcerten georganiseerd. Die concerten geven Monks artistieke erfenis door aan een nieuwe generatie musici.
Meredith Monk: Calling, Oude Kerk, A’dam. 21/10 t/m 17/3
Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.
Chinese wegwerptroep
Dit valt in de categorie ‘plastic zooi waar we heel goed zonder kunnen’, dacht redacteur IJsbrand van Veelen na lezing van het artikel ‘Addictive, absurdly cheap and controversial: the rise of China’s Temu app’van Helen Davidson voor The Guardian. Haar artikel begint zo: ‘Een lamp in de vorm van een kip. Een toiletrolhouder in de vorm van een lachende velociraptor. Een schort dat baardharen opvangt tijdens het scheren.’ Ofwel: welkom in de wereld van Temu, de nieuwste Chinese shoppingapp die als een wervelwind het internet verovert. De app levert ook meer alledaagse artikelen als schoonmaakproducten, T-shirts en benodigdheden voor de barbecue, maar volgens Davidson is de rode draad in het aanbod ‘dat alles ongelooflijk, verbijsterend goedkoop is’.
Temu begon vorig jaar in de VS en breidde dit jaar uit naar Canada en vervolgens naar verschillende Europese landen, Australië en Nieuw-Zeeland. Het bedrijf is in de VS inmiddels in juridische gevechten gewikkeld met de Chinese concurrent Shein en daarnaast bestaat er wijdverbreide scepsis over hoe lang het zijn bedrijfsmodel kan volhouden. Niet zo gek, want het bedrijf geeft jaarlijks alleen al 2 miljard dollar (!) uit aan marketing. Meer over deze bedenkelijke nieuwe loot aan de shoppingstam lees je hier.
Drie verdiepende leestips
» ‘Alleen in Servië schieten smokkelaars met kalasjnikov,’ vertelde een Syrische mensensmokkelaar aan de Servische nieuwswebsite Birn. Al meer dan een jaar vechten smokkelbendes, voornamelijk uit Afghanistan en Marokko, met elkaar in het grensgebied tussen Servië en Hongarije, waar 2500 migranten en vluchtelingen wachten om illegaal de Europese Unie binnen te komen. Uit onderzoek van Birn blijkt dat hun belangrijkste wapenleveranciers Albanese criminelen uit Kosovo, Zuid-Servië en Albanië zijn. Dit artikel is het zoveelste voorbeeld van hoe het strenge Europese grensbeleid ervoor zorgt dat mensensmokkelaars bakken met geld kunnen verdienen en het daardoor niet schuwen om geweld in te zetten om hun lucratieve handel te verdedigen.
» De Nobelprijzen zijn weer uitgereikt, maar aan wie en waarom? Dat lees je in deze uitstekende beschouwing van The Economist. Bekroond zijn dit jaar de ontdekkers van de mRNA-vaccins, ultrasnelle lasers en piepkleine gevangenissen voor licht. Stuk voor stuk wetenschappers die met hun onderzoek een grote impact hebben gehad op de maatschappij.
» Veel net aangekomen migranten uit Latijns-Amerika in New York beginnen hun Amerikaanse droom als straatverkoper: de drempel is laag, voor een paar dollar heb je je verkoopwaar ingekocht, je kunt je eigen uren indelen en je kunt je kinderen meenemen naar werk (een van de redenen waarom straatverkoop populair is onder vrouwen). Ondertussen zoeken ze vaak naar minder risicovol werk voor een baas. Dat er zeker risico’s aan straatverkoop zitten laat een pas verschenen artikel in The New York Times goed zien. Ze moeten op hun hoede zijn voor de politie (vooral omdat ze het risico lopen te worden uitgezet), maar ook voor andere straatverkopers, die hun straathoek met hand en tand verdedigen.
Grote hits scoorde de 23-jarige Britse singer-songwriter Maisie Peters nog niet, wel een slordige half miljard streams. Bovendien gaf ze enthousiast ontvangen liveoptredens in onder meer Wembley en op Glastonbury en Pinkpop. Na het verschijnen van haar tweede album The Good Witch ‘komt het wel goed met die hits,’ verwacht David Smyth van Evening Standard. Hij vindt het album minder onschuldig dan hij op het eerste gehoor dacht. Uit oogpunt van marketing benadrukken leden van boybands in hun teksten dat ze single zijn, aldus Smyth, ‘maar deze zangeres doet dat om een compleet en gedetailleerd beeld te geven van de gevoelswereld van een vrouw van begin twintig. Elke keer dat je denkt dat de muziek niet avontuurlijk is en dat je de teksten al veel vaker hebt gehoord, haalt ze uit met dat babystemmetje en grijpt ze je bij de strot.’
Op de ene track spuugt ze op haar exen, op de andere legt ze uit waarom ze een betere minnaar verdient
De nieuwe songs van Peters klinken ‘als een zonnetje, vol popsynthesizers en folkinvloeden,’ vindt Ellie Muir in The Independent. Toch denkt Muir dat zowel het schrijven als het opnemen ‘een ware catharsis’ moet zijn geweest voor de zangeres: ‘Overtuigend neemt ze de luisteraar in vertrouwen. Op de ene track spuugt ze op haar exen, op de andere legt ze uit waarom ze een betere minnaar verdient.’
James Hall van The Telegraph vindt het een ‘slim gemaakte plaat over relatiebreuken, ideaal voor generatie Z’. Tegelijkertijd constateert hij dat Peters ‘qua teksten, intonatie, humor en stijl wel héél graag op Taylor Swift wil lijken. En die zit de laatste tijd ook niet bepaald stil.’ Volgens Ims Taylor van Clash Magazine geeft Peters ‘met de uitstraling van de girl next door perfect weer hoe coming of age écht voelt. Op jonge leeftijd al nostalgisch. Daarbij is haar stem vrolijk, maar niet frivool of oppervlakkig. Schitterende plaat.’
Maisie Peters’ album The Good Witch werd in juli uitgebracht
Het schijnt de ‘biggest ever’ tentoonstelling te zijn van de flamboyante Britse kunstenaar Grayson Perry. Dat moet haast wel, want de expositie gaat over veertig jaar werk dat hem enorm veel lof en in 2003 de Turner Prize opleverde. Perry is met zijn alter ego Claire een van de grappigste en meest bewonderde kunstenaars van het Verenigd Koninkrijk.
Hij provoceert graag met grote universeel menselijke thema’s
Hij is vooral bekend om zijn keramiek, een ‘beleefde kunstvorm’ waarmee hij zijn fascinatie voor onder andere seks, punk en de tegencultuur naar hartenlust kon uitleven. Maar Perry maakt ook het Channel 4-programma Grayson’s Art Club, dat hij presenteert samen met zijn vrouw, schrijfster en psychotherapeut Philippa Perry. Hij provoceert graag met grote universeel menselijke thema’s, maar al zijn beeldende en audiovisuele kunst is doordrenkt met zijn scherpe humor en geëngageerde commentaar over controversiële kwesties van onze tijd. Daar laat hij zich niet op voorstaan; in een interview zei hij al lang geleden lid van het establishment te zijn geworden.
De meer dan tachtig werken – subversieve potten, ingewikkelde prints, uitgebreide sculpturen en grote wandtapijten – zijn gerangschikt op de thema’s mannelijkheid, seksualiteit, klasse, religie, politiek en identiteit. Ook het zelden getoonde, fantastische Walthamstow Tapestry (2009) van 15 meter lang is te zien, evenals het gietijzeren schip Tomb of the Unknown Craftsman (2011). Speciaal voor de tentoonstelling in Schotland maakte Perry nieuwe potten in de vorm van middeleeuwse bierkruiken, die verwijzen naar onder meer het polariserende effect van sociale media en naar heraldische iconografie.
Grayson Perry: Smash Hits, National Galleries of Scotland, Edinburgh, t/m 12/11
Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.
De alpenmarmot in gevaar
Het leven van een alpenmarmot is een eindeloze bloedige strijd om dominantie. En nu maakt de klimaatcrisis hun overlevingsstrijd in de Alpen dodelijker dan ooit, schrijft The Guardian. De knaagdieren leven in familiegroepen met een dominant koppel en een legsel van ondergeschikte nakomelingen die helpen bij het grootbrengen van de jongen en het verschaffen van de broodnodige lichaamswarmte tijdens de lange winterslaap.
Alleen het dominante paar mag zich voortplanten: ze pesten de andere familieleden tot ze steriel zijn, doordat de stresshormonen van de jongen op een te hoog niveau worden gehouden om zelf jongen te baren. Als een ondergeschikte van een van beide geslachten zich wil voortplanten, moet hij zijn familiegroep verlaten en een andere dominante marmot uitdagen voor zijn territorium – of zijn eigen ouders doden.
‘De nieuwe dominante marmot doodt de jongen van dat jaar om niet voor ze te hoeven zorgen’
Als een marmot de strijd om een nieuw territorium wint, is de eerste daad massale infanticide. ‘De nieuwe dominante marmot doodt de jongen van dat jaar om niet voor ze te hoeven zorgen – geen investering, geen ouderschap voor jongen die niet van hem zijn,’ zegt onderzoeker Christiphe Bonenfant tegen de Britse krant.
Dat klinkt allemaal al heel gezellig, maar uit het onderzoek van Bonenfant en collega’s blijkt dat door klimaatverandering de interne machtsstrijd onder de marmotten nog bloederiger is geworden. Hoe dat werkt is nogal gecompliceerd. Door een gebrek aan sneeuw in de Alpen worden de burchten waarin de marmotten een winterslaap houden minder goed geïsoleerd en dus kouder. Hierdoor hebben marmotpups minder kans om de winter te overleven, zelfs met de lichaamswarmte van hun familie om ze te helpen. Tegenwoordig lopen babymarmotten in grote familiegroepen net zoveel kans om te sterven als de jongen van een enkel dominant paar. Dat betekent dat er voor ondergeschikten minder stimulans is om trouw aan de groep te blijven. Lees dit artikel van The Guardian voor meer over de veranderde sociale verhoudingen van de alpenmarmot en hoe deze leiden tot een afnemende populatie. Een aanrader van eindredacteur Joep Harmsen.
Was het vroeger voorpaginanieuws, nu het gebeurt steeds vaker dat een bejaarde de honderd haalt. Toch is het (nog) een zeldzaamheid: in Amerika en Groot-Brittannië maken honderdjarigen ongeveer 0,03 procent uit van de bevolking. Maar, zo las redacteur IJsbrand van Veelen in de editie van The Economist van deze week, er zijn steeds meer ambitieuze wetenschappers, aangespoord door het eigenbelang van miljardairs, die alle mogelijkheden onderzoeken om probleemloos de honderd te halen. Ook het halen van de 120, voegt het blad eraan toe, kan een volkomen redelijke ambitie worden. En het belangrijkste is dat die extra jaren gezonde jaren zullen zijn.
De vooruitgang die tot nu toe is geboekt bij het verlengen van de levensduur is te danken aan het bestrijden van de doodsoorzaken – vooral infectieziekten –, maar het verouderingsproces zelf, en daarmee gepaard gaande ziekten zoals dementie, is nog niet vertraagd. Het serieuze doel is nu om daarmee aan de slag te gaan.
Meer over de stand van zaken in het onderzoek naar een langere levensduur lees je hier.
De oplossing voor dakloosheid? Een dak boven je hoofd
In de Verenigde Staten belanden elk jaar ongeveer 1,4 miljoen mensen in opvangcentra voor daklozen en nog eens vele duizenden mensen leven op straat. Je zou de stad San Diego kunnen vullen met daklozen. Het probleem lijkt gigantisch en hardnekkig, maar er zijn bewezen oplossingen.
Auteur Jennifer Egan heeft het afgelopen jaar verschillende mensen gevolgd die langere tijd dakloos waren, maar nu werden opgevangen in een speciale faciliteit in New York waar onder andere geestelijke en medische ondersteuning werd aangeboden. ‘Is het makkelijk om mensen met zo’n moeilijke geschiedenis binnen acht maanden op één plek onder te brengen? Nee,’ vertelt ze aan journalist David Remnick. ‘Werkt het? Van wat ik gezien heb, is het antwoord ja.’
Egan ontkent niet dat dit een dure onderneming is, maar stelt dat dit bedrag verbleekt in vergelijking met de uitgaven van medische kosten, noodopvang en andere tijdelijke oplossingen. In deze podcastaflevering van The Political Scene van The New Yorker, vertelt Egan daar meer over. Een aanrader van redactiestagiair Sterre Kilsdonk.
Bij velen heerst de gedachte dat het Siciliaans een dialect van het Italiaans zou zijn. Onterecht, zo schrijft de Franse taalwetenschapper Arnaud Bernier in een boeiend artikel in het magazine van talenapp Babbel dat redacteur Marc van Rijswijk onlangs las. De geschiedenis van de taal gaat verder terug dan die van het Italiaans; volgens linguïsten zou het Siciliaans een van de eerste talen zijn geweest die van het Latijn afstammen. Onmogelijk dus dat het een dialect van het Italiaans is.
Die gedachte is zich pas gaan verspreiden aan het begin van de twintigste eeuw, na de vereniging van Italië, toen Italiaans de standaardtaal in het onderwijs werd en zo de regionale talen van Sicilië naar de achtergrond verdreef.
In het Siciliaans zijn veel Latijnse, Griekse en Arabische invloeden terug te vinden, doordat het eiland vroeger door verschillende volken overheerst werd. Het wordt vanwege de vorm ook wel het ‘drie-punten-eiland’ genoemd, gesymboliseerd door de drie benen die op de vlag te zien zijn. Voor wie van plan is Sicilië een keer te bezoeken, bevat het artikel een woordenlijst met handige woordjes. Maar wees gerust: de inwoners kunnen over het algemeen ook prima Italiaans of Engels.
» The Washington Post publiceerde deze week een erg inzichtelijke reportage over wapenbezit in Texas. Want in deze Amerikaanse staat zijn wapens overal, je mag ze zelfs open en bloot dragen. Voor het dragen van kleine handwapens heb je zelfs geen vergunning nodig. Veel Texanen zien wapens dan ook niet als een probleem, maar juist als de oplossing voor onveiligheid.
» De voedsel- en energieschaarste op Cuba wordt alleen maar groter, schrijft de Cubaanse journalist Carla Gloria Colomé in El País. De stroom valt om de haverklap uit en door brandstoftekorten belandt het voedsel niet in de steden. De regering maant de bevolking tot zuinigheid en wijst de Verenigde Staten vanwege hun economische blokkade van het eiland aan als schuldigen.
» Wat betekent het voor Europa als Trump in 2024 de Amerikaanse presidentsverkiezingen wint? Dat vraagt Politico zich af in een uitgebreide analyse. Het continent krijgt dan opnieuw te maken met een Amerikaanse president die uit de NAVO wil stappen en een ‘vredesovereenkomst’ met Rusland wil sluiten.
De Peruaans-Amerikaanse kunstenaar Tarrah Krajnak wil de canon van de westerse fotografie aan de kaak stellen en een nieuw voorstel doen waarin zij zich als vrouw van kleur beter kan herkennen. Want wie en wat wordt onthouden als onderdeel van het mondiaal archief?
Voor de serie 1979Contact Negatives ensceneerde ze een performance met beelden uit kranten uit haar geboortejaar. Krajnak wilde zichtbaar maken hoe herinneringen worden geconstrueerd en gearchiveerd, een interesse die voortkomt uit haar eigen persoonlijke achtergrond.
Maar bovenal gaat het om het verlangen om te herstellen wat verloren is gegaan
Krajnak werd geboren in een weeshuis als dochter van een alleenstaande moeder die verdween en haar achterliet bij de nonnen. Een Slowaaks-Amerikaans stel uit een mijnstadje in het oosten van Pennsylvania adopteerde de kleine Tarrah, die vervolgens samen met een geadopteerde zwarte broer en zus werd opgevoed in een bijna volledig witte buitenwijk. De fotografie ontdekte ze op de Wesleyan-universiteit in Ohai. Nu hangt haar werk in Amsterdam. Terugkerend thema is haar eigen lichaam en ballingschap: verbonden zijn door uitsluiting. Maar bovenal gaat het om het verlangen om te herstellen wat verloren is gegaan.
Tarrah Krajnak: Shadowings, a Catalogue of Attitudes for Estranged Daughters, Huis Marseille, Amsterdam, 28/10 t/m 25/2
De opkomst en heerschappij van de zoogdieren – Steve Brusatte
Paleontoloog Brusatte vertelt met aanstekelijk enthousiasme over het leven van de zoogdieren, dat nog verder teruggaat dan dat van de dinosauriërs. Speurwerk leidde tot verrassende ontdekkingen. Dit is het verhaal van hun – en onze – oorsprong.
Vita contemplativa – Byung-Chul Han
De Duits-Koreaanse filosoof Byung-Chul Han brengt een ode aan het nietsdoen, een inspirerend alternatief voor het Vita activa van Hannah Arendt. Inactiviteit is volgens Han namelijk geen ontkenning, geen weigering, niet louter de afwezigheid van activiteit, maar een onafhankelijk vermogen.
Japanse mythen – Joshua Frydman
Mythologie is een levend onderdeel van de Japanse samenleving. Japanse mythen vertelt niet alleen de oude verhalen opnieuw, maar beschouwt ook hun plaats binnen religie, cultuur en geschiedenis, zodat de lezer de diepe banden tussen heden en verleden in Japan kan begrijpen.
De Holocaust – Dan Stone
Dan Stone, hoogleraar moderne geschiedenis en directeur van het Holocaust Research Institute, schrijft over onder meer het gebrek aan bereidheid om onder ogen te zien dat de Holocaust niet had kunnen plaatsvinden zonder de hulp van talrijke actoren die niet gelieerd waren aan het naziregime.
Power – Kemi Nekvapil
Kemi Nekvapil laat andere vrouwen zien hoe ook zij hun leven kunnen veranderen door baas te worden over hun eigen verhaal. Daarnaast breekt ze traditionele machtsparadigma’s af, onderzoekt ze waarom vrouwen zo gemakkelijk macht weggeven en laat ze zien hoe kracht valt terug te winnen.
Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.
Uitgeverijen kunnen niet meer om BookTok heen
De Chinese videoapp TikTok heeft de wereld van de boekenmarketing op zijn kop gezet. Accounts met miljoenen volgers, vaak van jonge vrouwen, prijzen het ene boek na het andere boek aan in filmpjes die massaal worden geliket. Dit fenomeen wordt BookTok genoemd en is volgens een artikel van The Economist te vergelijken met een soort boekenclub voor het internet.
Een boek dat populair is op TikTok, heeft een grote kans om een bestseller te worden en oude klassiekers komen weer bovengedreven. Je kunt er als schrijver of uitgeverij haast niet omheen als je de jonge doelgroep wil bereiken. Meer over deze ontwikkeling lees je in dit artikel van The Economist, aangeraden door redactiestagiair Sterre Kilsdonk.
Zuid-Korea verkoopt steeds meer wapens
Als ze tanks nodig hebben – of raketwerpers, straaljagers of dodelijke drones – bellen veel regeringen doorgaans met de VS, Groot-Brittannië of Frankrijk. Maar er zijn er ook steeds meer die een telefoontje blijken te plegen naar Zuid-Korea. Van alle wapenproducerende landen maakte het land tussen 2017 en 2022 namelijk de grootste sprong door: op de ranglijst van wapenverkopers, die wordt samengesteld door het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), steeg het naar de negende plaats, las redacteur IJsbrand van VeeleninThe Economist. Vorig jaar verkocht Seoel wapens ter waarde van 17 miljard dollar, ruim twee keer zoveel als in 2021. Ongeveer 14,5 miljard dollar daarvan kwam uit verkoop aan Polen.
Zuid-Korea heeft ambities: de regering streeft ernaar om over vier jaar de vierde grootste wapenexporteur ter wereld te zijn en beschikt daarvoor over goede kaarten. De groei in de wapenhandel is te danken aan concurrerende prijzen, hoogwaardige wapens en snelle levering, zegt Tom Waldwyn van de Londense denktank International Institute for Strategic Studies. De prijzen weerspiegelen de efficiënte productie, en de kwaliteit berust op kennis van hoogwaardig Amerikaans materieel en ervaringen uit de eigen hightech civiele sector. Snelle levering is mogelijk omdat de Zuid-Koreanen, die aan hun noordgrens sinds jaar en dag voortdurend bedreigd worden, over productielijnen beschikken die snel kunnen worden opgevoerd.
Meer over Zuid-Korea als wapenproducent lees je in dit artikel van The Economist.
» In The New York Times schreef Michelle Goldberg een scherpe column over het aangekondigde vertrek van mediamagnaat Rupert Murdoch als hoofd van Fox News. Volgens Goldberg is het fijn om te weten dat de 92-jarige Murdoch ontevreden is met het huidige giftige politieke landschap in de VS dat hij mede gecreëerd heeft en waaraan hij bakken met geld heeft verdiend, zoals blijkt uit een nog te verschijnen boek over Murdoch. De Verenigde Staten heeft daar echter weinig aan: Murdoch mag Trump nog wel zo verachten, hij heeft hem de constante aandacht op Fox News wel in het zadel geholpen.
» Afrika is ontzettend rijk aan grondstoffen zoals goud lithium of kobalt, maar het ontbreekt aan infrastructuur om deze metalen en mineralen te bewerken tot volwaardige producten. Hierdoor loopt het continent veel inkomsten mis. Verschillende landen willen daar nu verandering in brengen en investeren in de verwerkingsindustrie, schrijft El País.
» Op de Poolse nieuwssite Interiaschreef commentator Wiktor Świetlik een sterke analyse van de diplomatieke rel die vorige week ontstond tussen Polen en Oekraïne toen Polen het importverbod op Oekraïens graan verlengde. Volgens Świetlik wordt de soep niet zo heet gegeten als hij wordt opgediend en doen de gemene opmerkingen over en weer niets af van de rol van Oekraïne als de belangrijkste geopolitieke bondgenoot van Polen.
» La Stampa ging langs op Lampedusa en schreef daar een ontluisterende reportage over. Tussen 11 en 13 september kwamen op het Italiaanse eiland minstens zevenduizend migranten aan en waren de voorzieningen niet berekend op zo’n hoog aantal. Hoewel al een deel is geëvacueerd naar Sicilië heerst er een tekort aan voedsel, een overschot aan afval, maar geen gebrek aan hoop, aldus het Italiaanse dagblad.
» Tieners gebruiken AI niet alleen om hun huiswerk aan uit te besteden, maar ook om nepnaaktfoto’s te maken van klasgenoten. Dat blijkt uit een reportage van El Mundoover een zaak in de Spaanse stad Almendralejo, waar een groep jongers via de AI-app ClothOff nepnaaktfoto’s hebben gemaakt van meer dan dertig minderjarige meisjes en die hebben verspreid. De daders kunnen worden vervolgd voor identiteitsfraude, privacyschending, smaad, cyberpesten, bedreiging en seksuele afpersing (een van de jongens had aangeboden aan een slachtoffer dat hij haar foto offline zou halen als ze hem zou betalen).
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
