Archieven: Agenda

Dertig jaar geleden gold zangeres Beth Gibbons van de band Portishead als vaandeldrager van de Britse trip-hop, de mix van duistere melodieën, elektronische muziek en samples. Daarna hield ze het bij spaarzame gastoptredens en studio-opnames voor andere artiesten vóór ze eind mei met Lives outgrown haar eerste soloalbum uitbracht.

De nummers klinken Felix Heinecker van Plattentests vertrouwd in de oren: ‘De sfeer, intensiteit en die onmiskenbare stem…’ De muziek komt volgens hem vooral tot zijn recht ‘op bewolkte dagen, wanneer het buiten stormachtig is en knettert. Het lijkt veel spontaner dan de platen van Portishead en toch zit er zoveel ziel in. Dus neem gerust de tijd, Beth. We wachten af.’

Het album heeft een ‘herfstachtige, aangrijpende somberheid waar soms licht en warmte in doorschemeren’

Alex Petridis schrijft in The Guardian over ‘Gibbons hypnotiserende ritmes en haar onderscheidende, gekwelde stem.’ Het album heeft een ‘herfstachtige, aangrijpende somberheid waar soms licht en warmte in doorschemeren.’ Gibbons voert de luisteraar mee naar ‘een geheel eigen klankwereld met treurig laag spelende of dissonant piepende strijkers.’ Op een andere track ‘rommelt het onheilspellend, als het laatste geluid dat je zou horen voordat je ritueel wordt geofferd.’

Ook Sophie Rosemont komt in Vogue France met een bloemrijke bespreking: ‘Gibbons vloert haar publiek met het geluid van verloren liefdes en vogels in de ochtend.’ Volgens de criticus cultiveert de zangeres haar mythe door de schijnwerpers uit de weg te gaan mysterieus te blijven: ‘Zo stelt ze op een briljante manier een van de paradigma’s uit de popwereld ter discussie: jezelf tonen om niet te worden vergeten.’

Close listening is een absolute vereiste, vindt Sam Walton voor Loud And Quiet: ‘Eerst blijft het bij een zachte, elegante droefheid, daarna barst het album open.’ En blijkt Gibbons openhartig, met name over de klimaatcrisis: ‘Dan verandert ze in een rouwende moeder die niet weet hoe ze straks haar kinderen achterlaat op deze steeds sneller opwarmende planeet.’

Lives outgrown van Beth Gibbons is eind mei wereldwijd uitgebracht. 

In de Kunsthal Rotterdam is een overzicht te zien van het oeuvre dat de legendarische Amerikaanse fotograaf Richard Avedon (1923-2004) naliet. Avedon was een van de beroemdste en meest vernieuwende fotografen van de 20ste eeuw. Zijn mode- en portretfotografie verscheen in alle gerenommeerde bladen en hij werd de eerste fotograaf in dienst bij The New Yorker. Zijn modellen waren hoogbenig en van een onaardse elegantie. De foto’s: filmisch en met beweging, het tegenovergestelde van de conventionele statische poses in de mode-industrie destijds. Hij kreeg iedereen voor zijn camera van Dwight D. Eisenhower tot Marilyn Monroe.

Kenmerkend is zijn gebruik van een witte achtergrond, waardoor de aandacht volledig op de geportretteerden komt te liggen

Pas toen In the American West verscheen kreeg Avedon de museale erkenning die hem toekwam. Mode- en celebrityfotografen waren geconstrueerd en commercieel destijds en behoorde tot een ander genre dan kunstenaars, maar de documentaire fotografie slechtte die barrière. 

Avedon reisde door 17 staten en 189 steden, nam 752 portretten van alledaagse mensen in het westen van de VS in een inmiddels ‘Avedoneske stijl’ die hij eerder toepaste op beroemdheden en politici. Kenmerkend is zijn gebruik van een witte achtergrond, waardoor de aandacht volledig op de geportretteerden komt te liggen en zich van dichtbij laat bestuderen. Een van de technieken die hij regelmatig gebruikte, was de randen van het negatief mee af te drukken, om te laten zien dat de compositie exact was zoals hij die had gefotografeerd.   

Relationships, Kunsthal Rotterdam, tot 6/9

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Drie verdiepende leestips

» Wat onderscheidt zoomers, ofwel Generation Z in het Westen van hun leeftijdsgenoten in het Zuiden? Terwijl jongeren in het Westen vaak focussen op werk-privébalans, strijden hun leeftijdsgenoten in Afrika en Azië, zoals in Kenia, Bangladesh en Iran, voor basisrechten en democratie, vaak met gevaar voor eigen leven, zoals dit artikel van Neue Zürcher Zeitung laat zien.

»  Het lijkt erop dat de campagne van ex-president Donald Trump haar populistische wortels verlaten heeft. Dit artikel van The New Statesman suggereert dat Trump moeite heeft om zijn populistische imago in stand te houden nu zijn campagne afhankelijker is geworden van de steun van de elite, en dat zijn huidige strategie mogelijk minder effectief zal zijn in de aankomende verkiezingen.

» In Spanje, waar de levensverwachting een van de hoogste ter wereld is, telt de autonome regio Galicië alleen al ruim tweeduizend honderdjarigen, die voornamelijk in het rustieke achterland van Spanje wonen. Het dagblad El Mundo ging daarheen om te proberen het geheim van deze lange levensduur te ontrafelen. Lees hier zijn reportage.

Hoe knuffel je een stekelvarken?

Debbie Joffe Ellis 

In dit boek vind je praktische tips, inzichten en strategieën voor een soepele omgang met de prikkelbare personen in jouw leven. Of het nu je baas, ouder, kind of partner is: na het lezen van dit boek heb je meer begrip voor hun gevoelens, beweegredenen en triggers, en praktische handvatten om jullie band en communicatie te verbeteren. Zo leer je anderen (en jezelf!) onvoorwaardelijk te accepteren, gewoon zoals ze zijn.

---

Hoe worden we humaan?

Johann Gottfried Herder

Hoe worden we humaan? Door eerst maar eens af te rekenen met het inhumane. Geen achttiende-eeuwse denker gaat zo principieel en verontwaardigd tekeer tegen het kolonialisme, racisme en het idee van de Europese superioriteit als Johann Gottfried Herder. Hij was een leerling van Immanuel Kant, maar bekritiseerde diens rassenleer. Hij raakte bevriend met Goethe, die aan zijn romanfiguur Faust trekken van de expressieve Herder meegaf. In dit boek vinden we de belangrijkste fragmenten uit Herders geschriften in vertaling van Pieter Ippel, die de teksten ook inleidt. De fragmenten komen onder meer uit Herders meerdelige wereldgeschiedenis. Daarin beschrijft hij — en dat is revolutionair voor zijn tijd — alle volkeren als gelijkwaardig. De geschiedenis beweegt langzaam maar zeker richting humaniteit.

---

Goed ruziemaken

John Gottman

Aan de hand van tientallen jaren onderzoek en overtuigende praktijkverhalen laten de Gottmans zien dat we allemaal een unieke conflictstijl hebben, die voortkomt uit onze opvoeding en vorige relaties. Goed ruziemaken helpt stellen om niet meer tegenover elkaar te staan maar een gezamenlijke aanpak te kiezen: om te kalmeren, verbonden te blijven en elkaar echt te begrijpen. Zelfs koppels die gevangen zitten in conflicten zijn zo in staat te herstellen en de weg naar elkaar terug te vinden.

---

Generatie angststoornis

Jonathan Haidt

In dit boek ontwaart de sociaalpsycholoog Jonathan Haidt een pijnlijke paradox: terwijl we onze kinderen in de fysieke wereld meer en meer beschermen, laten we ze in de digitale wereld vogelvrij. Haidt laat zien dat deze ontwikkeling en de opkomst van de iPhone en sociale media hebben geleid tot een enorme stijging in het aantal mentale problemen onder tieners en jongeren. Denk hierbij vooral aan klachten als angststoornissen, depressies en zelfmutilatie. De effecten op de sociale en neurologische ontwikkeling van kinderen zijn schrikbarend. Haidt legt uit waarom sociale media meisjes meer schaden dan jongens en waarom jongens zich terugtrekken uit de echte wereld naar de virtuele wereld, met rampzalige gevolgen voor henzelf, hun families en de samenleving.

---

Boerencultuur

Patrick Joyce

Zesduizend jaar vormde de wereld van de boeren de ruggengraat van de menselijke geschiedenis. Door verstedelijking, industrialisatie en de klimaatcrisis dreigt nu de eeuwenoude kennis van het land verloren te gaan. Dit boek laat ons een rijke en complexe boerencultuur ontdekken: tradities, wijsheden, vieringen en opstanden, in heel Europa, van de negentiende eeuw tot nu. Joyce vertelt bijzondere verhalen over o.a. zijn Ierse familie, en analyseert hoe het boerenleven in de hedendaagse cultuur wordt herinnerd – en verkeerd wordt herinnerd.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Drie verdiepende leestips

» Dit schrijnende artikel van Africa Is a Country beschrijft de uitbuiting en kwetsbaarheid van vrouwelijke Oegandese arbeidsmigranten in de Golfstaten, waar ze als huishoudelijk personeel werken onder het kafala-systeem en het mannelijke voogdijsysteem. Deze vrouwen worden vaak blootgesteld aan uitbuiting, racisme en misbruik.

» Empathie in de geneeskunde is niet alleen een kwestie van menselijkheid, het heeft ook duidelijke therapeutische effecten. Uit diverse onderzoeken blijkt dat meer empathische artsen betere resultaten behalen bij ziekten als kanker of diabetes. Een medelevende houding vermindert ook burn-out onder gezondheidswerkers, aldus dit artikel van El País.

» In Noorwegen zouden zeldzame aardmetalen de plaats van olie kunnen overnemen. Er wordt gezegd dat de Fensfeltet-regio de grootste vindplaats van zeldzame aardmetalen in Europa herbergt. Oslo beschikt al over enorme gas- en olievoorraden en begint te dromen van mijnbouw. Een programma dat een Europa op zoek naar strategische autonomie verheugt, maar milieuactivisten zorgen baart, bericht de Deense krant Politiken. Lees zijn analyse hier.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Drie verdiepende leestips

» In Berlijn staat een nazivilla die zo besmet is dat het stadsbestuur hem niet kan weggeven. Het gaat om Villa Bogensee, het voormalige landgoed en zomerverblijf van Joseph Goebbels, de minister van propaganda van nazi-Duitsland ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Het gebouw is te duur om te houden en gevaarlijk om te verkopen. Niemand weet precies wat hij ermee aan moet. In deze reportage van The New York Times lees je er meer over.

» Sinds juni wordt Las Vegas geconfronteerd met een reeks hittegolven die honderden levens hebben geëist. En hoewel de temperaturen sneller stijgen dan waar dan ook in de Verenigde Staten, neemt de bevolking van Las Vegas al net zo hard toe. De stad is zelfs een van de snelst groeiende steden van het land. Je leest erover in deze reportage van The Guardian.

» China kijkt naar Afrika om te voldoen aan de stijgende vraag naar vis, schaal- en schelpdieren, maar kan het een evenwicht vinden tussen lokale belangen en zijn eigen behoeften? Het land investeert zwaar in havenfaciliteiten over het hele continent, maar zijn trawlers worden ervan beschuldigd de lokale visbestanden in gevaar te brengen. South China Morning Post gaat in dit artikel op zoek naar het antwoord op deze vraag.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Drie verdiepende leestips

» Noorwegen is hard op weg naar volledig elektrische auto’s. Het land, dat zichzelf tot doel heeft gesteld dat 100 procent van de nieuw verkochte voertuigen in 2025 elektrisch moet zijn, is nog nooit zo dicht bij zijn doel geweest. Hoewel de bevolking elektrische auto’s lijkt te hebben omarmd, is er wat weerstand in het binnenland, merkt de speciale correspondent van de Deense krant Politiken op. Je leest zijn verslag hier.

» China is erg geïnteresseerd in Kazachstan. De overvloed aan zogenaamde kritieke mineralen in Kazachstan heeft het land verrijkt en de aandacht getrokken van Chinese ondernemers die zich haasten om de ingrediënten te controleren die nodig zijn om klimaatverandering te bestrijden. Lees hier de boeiende reportage die The New York Times erover maakte.

» Kinderen hebben steeds minder mogelijkheden om niets te doen – en als ze de kans wel hebben, vullen smartphones deze leemte op. De schuld ligt vaak bij ouders die niet tegen inactieve tijd kunnen, zo beweert psycholoog Rüdiger Maas. Kinderen moeten zich leren vervelen; meestal hebben ze na vijf minuten wel iets bedacht wat ze willen gaan doen, stelt hij in deze leuk geschreven reportage van Süddeutsche Zeitung.

De foto’s die de Amerikaanse fotograaf Joel Meyerowitz maakte op reis door Europa, geven een fantastisch tijdsbeeld van hoe anders het continent er destijds voor stond en bij lag. De 28-jarige fotograaf reed een jaar lang door tien landen. ‘Mijn generatie was schatplichtig aan Robert Frank, een Europeaan die naar de VS kwam om zichzelf te ontdekken. Dus ging ik naar Europa om mezelf te ontdekken.’

Zijn vriendschap met een flamencofamilie resulteerde in 8.500 foto’s en uren aan geluidsopnamen

Hij strandde in Málaga op het hoogtepunt van de franquistische dictatuur. Zijn vriendschap met een flamencofamilie resulteerde in 8.500 foto’s en uren aan geluidsopnamen. Meyerowitz wordt erkend als iemand die opnieuw definieerde hoe de werkelijkheid kan worden vastgelegd met een camera. Na zijn terugkeer naar Manhattan had hij in 1968 zijn allereerste solotentoonstelling in het MoMA in New York.

Museo Picasso Málaga, t/m 15/12

Zeker duizend jaar lang vormden boeren overal ter wereld de grootste beroepsgroep. Tegenwoordig is nog maar een paar procent van de beroepsbevolking actief in de landbouw. Vanuit dat perspectief schreef Patrick Joyce, emeritus hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit van Manchester, met zijn boek Remembering Peasants: A Personal History of a Vanished World ‘een klaagzang over de boer en zijn kenmerkende manier van leven’, stelt Jonathan Sumption in The Spectator. ‘Geen geschiedenisboek, maar een ode aan en een daad van verering van Joyce’ boerenfamilie op het Ierse platteland.’ 

Het is ‘een lofzang op een levenswijze en een manier om de wereld te begrijpen’

Fintan O’Toole noemt het in The New York Times een ‘prachtig geschreven’ boek: ‘Een ontroerende en gevoelige overpeinzing over het historische lot van deze “aardgebonden” mensen.’ Tegelijkertijd is het volgens O’Toole ‘een lofzang op een levenswijze en een manier om de wereld te begrijpen’.

Volgens Peter Mandler in History Today schetst Joyce ‘een levendig beeld’ van het boerenleven en laat hij de ‘dunne scheidslijnen zien tussen natuur, het bovennatuurlijke en religie in het plattelandsleven. Onder het oppervlak sluimert altijd woede, die uitbreekt in geweld tegen landeigenaren, de staat of stedelijke elites.’  

Boerencultuur: Hoe het platteland verdwijnt uit onze herinnering, uit het Engels vertaald door Rob Kuitenbrouwer en Frank Lekens, verscheen begin juni bij De Arbeiderspers

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Drie verdiepende leestips

» Lauterbrunnen, ‘het mooiste dorp van Zwitserland’, overweegt een ‘selfiebelasting’. De chalets van het dorp liggen tegen de hellingen van de Zwitserse Alpen en lijken zo uit de film Heidi te komen, schrijft The Daily Telegraph. Dit idyllische beeld weet dagelijks meer dan zesduizend bezoekers te trekken. Bewoners en autoriteiten zoeken naar manieren om dagjesmensen te ontmoedigen. Lees hier welke manieren dat zijn.

» Het klinkt onwerkelijk, maar toch zijn ze er: mensen met een migratieachtergrond die op anti-immigratiepartijen stemmen. Zo ook in Duitsland, waar de AfD stemmen krijgt van mensen van buitenlandse afkomst, aldus een artikel van Die Zeit. Ondanks de anti-immigratiestandpunten van de AfD voelen sommigen, zoals de Turkse Ali en de afro-Duitse Nadira, zich aangetrokken tot de partij vanwege zorgen over economische ongelijkheid en islamisme. Lees hier het artikel.

» Het was afgelopen maand een jaar geleden dat de dam van de stad Nova Kachovka instortte. Na de instorting van de dam werd gevreesd voor een ongekende milieuramp. In werkelijkheid is de natuur er weelderig gaan groeien en is er op de plek van het opgedroogde Oekraïense stuwmeer een wilgenbos ontstaan. Je leest er hier meer over op de Oekraïense nieuwssite Rubryka.

Een schitterend weerzien lonkt aan de Amstel, waar het H’art Museum – voor het eerst sinds de ontkoppeling van zijn Russische matroesjka in Sint-Petersburg – opent met de pionier van de abstracte kunst, Wassily Kandinsky (1866-1944). De tentoonstelling, in samenwerking met het Parijse Centre Pompidou, laat een intrigerende evolutie van zijn schilderijen zien, die net als muziek ‘de ziel moesten laten ­trillen’.

Hij bleef zoeken en zich liet inspireren door degenen met wie hij in ­aanraking kwam

Vanaf Kandinsky’s vroege, kleurrijke, figuratieve experimenten met verf volgen de zalen vol abstracte composities en indrukwekkende vormen elkaar op. Ondertussen vertelt kunstenaar Bink van Vollenhoven op videoschermen her en der (iets te hard) wat Kandinsky in zijn leven heeft bewogen en door wie hij is beïnvloed. Zijn vormende periode in Weimar en Berlijn is te zien in de Bauhaus Salon, met metershoge wandschilderingen uit 1922, die in de Tweede Wereldoorlog verloren gingen maar in 1977 werden gereconstrueerd dankzij de originele ontwerpen die in het bezit waren van Kandinsky’s weduwe Nina. 

Nadat architect Ludwig Mies van der Rohe niet langer wilde toegeven aan de eisen van de nazi’s, sloot de historische academie voor kunst en cultuur waar Kandinsky lesgaf. In Parijs begon hij een nieuw leven. De geometrische vormen in zijn werk maakten plaats voor andere, organischere lijnen, onder meer omdat hij bleef zoeken en zich liet inspireren door degenen met wie hij in ­aanraking kwam.  

H’art Museum, Amsterdam, t/m 10/11

Oorspronkelijk was de Canadese regisseur Pier-Philippe Chevigny van plan om van Dissidente een documentaire te maken over de misstanden van het Temporary Foreign Worker Program (TFWP) in zijn land. ‘Ik besefte al snel dat niemand [in Quebec] met mij wilde praten, omdat iedereen bang was voor represailles’, vertrouwde hij dagblad Le Devoir toe. ‘Daarom besloot ik een scenario te schrijven dat een collage van getuigenissen zou zijn.’ Om materiaal te verzamelen ging Chevigny naar Guatemala in het gezelschap van hoofdrolspeler Ariane Castellanos, die zelf van Guatemalteekse afkomst is. Hij ontmoette er uitzendkrachten die vanwege hun anonimiteit vrijer konden spreken.

In een interview met Le Devoir omschrijft Castellanos de aanpak van Chevigny als ‘integer en gevoelig’. De filmmaker ‘verkoos authenticiteit boven sensatiezucht. In Guatemala leerde hij over de geschiedenis van het land, de tragedies, de staatsgreep van 1954, de burgeroorlog, de genocide op de Maya’s. Er zijn nog veel rauwe wonden.’

Na een relatiebreuk moet Ariane (Castellanos) in de film terugkeren naar haar moeder, in de stad waar ze geboren is; haar ex heeft haar achtergelaten met een berg schulden. Ze krijgt een baan als tolk voor Stéphane, de manager van een voedselverwerkingsfabriek die Guatemalteekse arbeidskrachten inhuurt.

‘Dissidente laat op nuchtere wijze zien hoe een wankel systeem vatbaar kan zijn voor ontsporingen en zelfs tragedies’

Het verhaal wordt niet verteld vanuit de uitgebuite arbeiders, noch vanuit de baas, maar vanuit Ariane, die als tussenpersoon fungeert. Ze moet de instructies van Stéphane vertalen voor de arbeiders en lijdt zelf evengoed onder zijn onmogelijke eisen. Ariane aarzelt om de schendingen van het arbeidsrecht waarvan ze getuige is aan de kaak te stellen, maar vanwege haar schulden kan ze het zich niet veroorloven haar baan te verliezen. En zo zit iedereen gevangen in ‘een spiraal waaruit ze niet makkelijk kunnen ontsnappen’, aldus Le Devoir.

Volgens de krant La Presse uit Montreal is het resultaat een ‘verre van eenzijdig pamflet’. De film ‘markeert de tijdsgeest’ en levert een uitstekende bioscoopervaring op, waarna je beter geïnformeerd de zaal uitkomt. ‘Dissidente laat op nuchtere wijze zien hoe een wankel systeem vatbaar kan zijn voor ontsporingen en zelfs tragedies.’

‘Mijn doel was om tegen het publiek in Quebec te zeggen: ik begrijp dat het pijn doet,’ aldus de regisseur in een interview met de krant. ‘Quebec kent zelf een koloniale geschiedenis, en we hebben vaak de indruk dat we alleen maar in de slachtofferrol kunnen schieten. Maar het is duidelijk dat dezelfde mechanismen zich herhalen. Niet over dit probleem praten betekent medeplichtig zijn.’ 

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Drie verdiepende leestips

» Sinds de onafhankelijkheid heeft Botswana geleund op zijn natuurlijke hulpbronnen. Om een veerkrachtige toekomst te verzekeren, moet het land zich niet alleen richten op behoud van de natuur, maar ook op het behoud van zijn cultureel erfgoed. Door inheemse tradities te respecteren en te integreren in natuurbehoudsinspanningen, kan Botswana een duurzame toekomst waarborgen voor zowel mens als milieu. Je leest de reportage van Africa is A Country hier.

» Molens, ooit eenvoudige machines voor de landbouw, worden tegenwoordig vaak als idyllisch en bucolisch ervaren. Maar kunnen moderne windmolens ons ook voor zich winnen? Deze longread van Aeon onderzoekt hoe we windmolens kunnen transformeren tot culturele en esthetische iconen die zowel mens als milieu ten goede komen.

» Een paar honderd Guarani-indianen hebben lange tijd geleden onder landroof, maar genieten nu eindelijk van officiële bescherming in het hart van de grootste metropool van Brazilië. Gevangen door verstedelijking ervaren ze dagelijks de tweestrijd tussen moderniteit en traditie. Deze indrukwekkende reportage van Deutsche Welle werpt licht op hun leven te midden van São Paulo, waar ze worstelen met de balans tussen behoud van hun cultuur en integratie in de moderne samenleving.

De Zuid-Afrikaanse kunstenaar Gavin Jantjes (Kaapstad, 1948) werd door zijn kritiek op het apartheidsregime verbannen en gecensureerd door de Afrikaner Nationale Partij. Hij leefde twintig jaar in ballingschap in Duitsland, Noorwegen en Engeland. Door zijn verschillende rollen als historicus, schrijver, docent en curator is zijn werk als kunstenaar wellicht onderbelicht gebleven. Dit omvangrijke overzicht in Londen, van postpop tot expressionisme en activisme, wil daar (terecht) verandering in brengen.

Jantjes veelzijdige oeuvre weerspiegelt een groot associatief talent

Jantjes veelzijdige oeuvre weerspiegelt een groot associatief talent. Zo verbindt hij een Afrikaans Fang-masker met een witte lijn aan een schilderij van Picasso, alsof het een het ander in leven houdt. In een serie vroege zeefdrukken uit 1970, met de titel A South African Colouring Book, speelt hij op pijnlijke wijze met het woord ‘kleur’ en plaatst hij afbeeldingen van zwarte mijnwerkers en vermoorde studenten naast toespraken van John Vorster, premier van 1966 tot 1978 en fervent verdediger van de apartheid.  

Whitechapel Gallery, Londen, t/m 1/9

De lat ligt hoog voor een artiest die met haar eerste twee albums negen Grammy’s en tal van andere internationale prijzen pakte, en die Oscars won voor zowel de soundtrack van de laatste James Bondfilm als die van Barbie. Met haar nieuwe album Hit Me Hard and Soft maakt de Amerikaanse Billie Eilish (22) die status ‘met verve’ waar, vindt Amrit Virdi in Clash: ‘Een organisch klinkend geheel met gitaren, drums en verrukkelijke strijkers die de zachte zang van Eilish aanvullen.’ Kenmerkend voor haar muziek zijn volgens haar de ‘twists’: ‘van akoestische gitaar naar synthesizer, van uptempo terug naar de strijkerssectie’. 

Nick Seip van Slant Magazine is niet de enige recensent die wijst op de invloed van Billies broer Finneas Eilish. ‘Samen experimenteren ze met structuren en stijlen, en onderzoeken ze op een speelse en tegelijkertijd diepgaande manier haar beroemdheid en haar persoonlijkheid.’ Volgens Seip is het album, ‘vol meerstemmige nummers en introspectieve teksten, gebaat bij meerdere luisterbeurten’. Laura Fernández houdt het er in El País op dat ‘Eilish zich met dit album moest herontdekken om te kunnen ontsnappen aan de duisternis’ waarin ze terecht was gekomen na haar plotselinge wereldsucces. Op het nieuwe album is sprake van ‘epische introspectie, waarin ze de nuances van haar stem verkent: van fluisteren naar huilen’.

‘Zo gaat ze van depressie, isolement en ellende naar expliciete lust’

In Le Monde noemt Stéphane Davet ‘de mix van minimalisme en subtiele muzikale vondsten het handelsmerk van het familieambacht’. Op het ene nummer klinken ‘liederen van Amerikaanse voorouders’ door, een andere track doet denken aan ‘de triphop van Massive Attack en Portishead’. Daarnaast roemt hij Eilish’ ‘durf en efficiëntie om de gangbare codes van de hedendaagse popmuziek door elkaar te schudden’. ‘Een coming-of-ageplaat,’ schrijft Rob ­Sheffield voor Rolling Stone. ‘Maar net zo goed bezingt ze haar coming-out. Met een non-stop stroom van emotionele en snelle muzikale wendingen. Zo gaat ze van depressie, isolement en ellende naar expliciete lust.’ In haar teksten draait het om ‘de roem die haar gevangenhoudt, het trauma van haar lichaamsbeeld en de niet te stillen honger van het internet’.   

Hit Me Hard and Soft van Billie Eilish is in mei verschenen