360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
Leugens en geheimen drijven familie uiteen
Haifa Chronicles gaat over de alledaagsheid van de spanningen
FILM – De kijker voelt onmiddellijk de spanning in Chroniques de Haïfa. Histoires palestiniennes (origineel Yinʿād ʿAlīkum), schrijft Sortir à Paris, dat de film typeert als een werk ‘in de traditie van geëngageerde realistische cinema’. Regisseur Scandar Copti volgt vier leden van een Palestijns gezin in Haifa, wier levens onder druk komen te staan door geheimen, sociale taboes en financiële last. Het zijn volgens de Franse site vooral ‘de alledaagse conflicten’ – de verantwoordelijkheid tegenover familie, de angst voor schande – die zwaar wegen.
Ook Télérama wijst op de manier waarop Copti zijn verhaal heeft opgebouwd: ‘als een puzzel’, een structuur die de verborgen spanningen langzaam blootlegt. Het blad benadrukt hoe de film ‘met overtuiging dodelijke ideologieën afwijst’ en tegelijk de intieme verhoudingen binnen een familie onderzoekt. Le Monde spreekt van ‘een netwerk van geheimen en leugens’ dat de familie uiteendrijft, en daarmee een scherp beeld schetst van de bredere sociale druk waaraan Palestijnse minderheden in Israël blootstaan. Copti zelf onderstreept in een interview in Courrier International dat zijn werk niet los te zien is van zijn afkomst; ‘Ik ben Palestijn voordat ik filmmaker ben.’ Hij groeide zelf op in Haifa en baseerde de film op ervaringen uit zijn eigen omgeving. Met niet-professionele acteurs, die maandenlang samenleefden om de familierelaties geloofwaardig te maken, wilde hij de alledaagsheid van die spanningen vangen.
Volgens Sortir à Paris wordt dat voelbaar in sleutelpassages, zoals de ontdekking van een zwangerschap en de ziekenhuisopname van dochter Fifi, momenten waarop ‘de façade van familie-eer afbrokkelt en de botsing tussen intimiteit en maatschappelijke verwachting scherp zichtbaar wordt’. ‘Alles begon met het verhaal van Shirley:’ vertelt Copti hierover, ‘een Joodse vrouw die gedwongen werd een abortus te ondergaan van een kind dat zij met een Palestijn had verwekt. Ik laat mij altijd inspireren door waargebeurde verhalen. (…) In mijn film stel ik vragen als: waarom zou ik geen seksuele relaties mogen hebben buiten het huwelijk? Of waarom zou ik mij moeten inschrijven bij het Israëlische leger?’
Opblaasbare ballen en pratende kikkers
Codes onctijferen door creatief te denken
KUNST – Museum Beelden aan Zee presenteert met Pas de Deux een expositie waarin de Britse multidisciplinaire kunstenaar Ryan Gander (1976) volgens curator Brigitte Bloksma het werk van de Franse schilder en beeldhouwer Paul Degas (1834-1917) herinterpreteert en in een hedendaagse context plaatst. Waar de schilderijen en sculpturen van Degas al anderhalve eeuw tot de verbeelding spreken, is het de eerste solotentoonstelling van Gander in Nederland.
Art Daily omschrijft Gander als een ‘veelzijdig neoconceptualist en amateur-filosoof wiens werk is doordrenkt van intellectuele speelsheid en scherpe humor. Van een kikker die menselijke taal spreekt tot onleesbare klokken, een fictieve vlag en de verzonnen geschiedenis van een paar broers en zussen.’ Zijn werken zijn ‘opvallend concreet’ en roepen tegelijkertijd ‘een ongrijpbaar gevoel van mysterie op’.
In de jaarlijkse Royal Academy Summer Exhibition in Londen zag Chiara Wilkinson namens TimeOut een serie reusachtige opblaasbare ballen van de hand van Gander. Daarop had hij vragen aangebracht als ‘Wanneer weet je dat je gelijk hebt?’ en ‘Gaan alle deuren open?’ ‘Niet alleen erg leuk om naar te kijken, maar het stelt ook de gangbare manier om naar kunst te kijken ter discussie. Met de bedoeling om nieuwsgierig en ruimdenkend te zijn voordat je het museum betreedt.’
Collega Evgenia Siokos is minder enthousiast over de installatie, bekent ze in The Telegraph. Ze vraagt zich af waarom een kunstenaar het nietsvermoedende publiek met zulke ‘banale’ vragen confronteert: ‘Wel was ik benieuwd hoe hard het geluid zou zijn wanneer ik zo’n bal losmaakte en vlak voor de bus op Piccadilly naar beneden gooide.’
Uit een profielschets van Australian Arts Review komt Gander naar voren als kunstenaar die mikt op ‘associatieve denkprocessen’. Zijn werk doet denken aan ‘een puzzel, een netwerk met meerdere verbindingen, de fragmenten van een ingebed verhaal of een enorme reeks verborgen aanwijzingen die moeten worden ontcijferd. Zo moedigt hij kijkers aan hun eigen verbanden te leggen om de schertsvertoning op te lossen die de kunstenaar in zijn werk heeft geënsceneerd.’
Ryan Gander X Paul Degas, Pas de deux, Museum Beelden aan Zee, Scheveningen, t/m 4 januari 2026.
Gedurfde metafoor voor de transformatie van Amerika
Het Wilde Westen bestat nog steeds
FILM – De speelfilm Eddington van Ari Aster speelt zich af tijdens de eerste maanden van de corona- pandemie in een stoffig woestijnstadje in New Mexico. Daar voeren de sheriff (Joaquin Phoenix) en de burgemeester (Pedro Pascal) een bittere strijd over lockdown en preventiemaatregelen. Dan staat het land in brand na de dood van George Floyd door politiegeweld en komen normen en waarden nog verder op losse schroeven te staan. ‘Het stadje Eddington dient als een microscopisch kleine metonymie voor het hele land. De regisseur dompelt ons onder in een explosieve shaker die het kwaad, de gebreken en obsessies van de tijd condenseert’, schrijft Frédéric Foubert in Première.
‘Een gewaagde, verkwikkende out-of-the-box kosmisch-sociologische westerse thriller,’ vindt Owen Gleiberman Eddington in Variety. Volgens hem laat regisseur Aster ‘een boos, sinister en misschien wel gek, getransformeerd Amerika zien’. Alle recente ontwikkelingen komen aan bod. Van de ‘sluipende paranoia van de wapencultuur en complottheorieën’, tot ‘social media als donkere spiegelzaal waarin giftige krachten uit-
vergroot worden’ en de ‘onheilspellende opkomst van big tech’. ‘Aster is er met deze reflectieve pandemische western in geslaagd een zeer gedurfde verhandeling te maken over een diep gefragmenteerde samenleving’, noteert Dobrila Kontiç voor Kino-Zeit. ‘Dit horrordrama, dat slechts gedeeltelijk satirisch is, roept onaange- name vragen op over de destructieve aspecten van politieke en persoonlijke kampvorming.’
In Empire verklapt John Nugent dat het verhaal uiteindelijk ‘verzandt in een totale farce’ maar volgens hem is de film ‘met vaste hand’ en ‘vol zelfvertrouwen’ gemaakt. Het eind mag dan voor sommigen ‘te bizar en dubbelzinnig’ zijn; ‘niemand maakt politieke en culturele satire met zo veel inzicht’.
Sophie Monks Kaufman concludeert in The Independent dat de film aantoont dat ‘het Wilde Westen nog steeds bestaat, op de grond en online’ en is gemaakt ‘met een scherp oog voor mensen die groeien in een zanderig, door bergen geflankeerd, eenzaam landschap’.
Eddington, regie Ari Aster, met Joaquin Phoenix, Candice Bergen en Emma Stone, vanaf 2 oktober in de bioscoop.
Het queer drama van King Princess
Over pijn, rivaliteit en verlangen
MUZIEK – Op haar nieuwe album Girl Violence, dat half september verscheen, grijpt King Princess volgens de recensenten terug op een mengeling van brutaliteit en kwetsbaarheid die haar doorbraak kenmerkte. ‘Het is gepolijst maar ook instinctief, een plaat waarin pijn en plezier, verdriet en woede hand in hand gaan’, schrijft Paste Magazine.
AP News spreekt van een werk dat ‘even eigenzinnig als oprecht’ is, waarin ‘queer verlangen en emotionele turbulentie worden verbonden met ambient synths en gruizige gitaren’. Hoogtepunten zijn volgens hen Girls en Cry Cry Cry, nummers die ‘tegelijk intiem en
explosief aanvoelen’. Volgens The New Yorker heeft Mikaela Straus, haar echte naam, op zesentwintigjarige leeftijd al een reputatie opgebouwd als ‘popster en provocateur van een nieuwe generatie’. Het New Yorkse magazine spreekt van een thuiskomst.
Maar niet elke recensent is onverdeeld positief. Indie Is Not A Genre noemt het album ambitieus, maar ook ‘oneffen’, met enkele songs die te veel op eerder werk lijken. Readdork vindt die oneffenheid juist een kracht: ‘King Princess toont lef door contrasten uit te vergroten – van rauwe humor tot openlijke wanhoop – en dat maakt Girl Violence onweerstaanbaar.’
Het ongemak en de intensiteit komen volgens Melodic Magazine het scherpst naar voren in de titeltrack, die ‘niet gaat over fysieke, maar psychologische girl violence: de wonden, de rivaliteit en het verlangen dat onderhuids woedt’.