Onderwerpen: Non-Fictie

Gillian Anderson werd in 1996 uitgeroepen tot meest sexy vrouw ter wereld, en sinds haar rol als de extravagante seksuoloog Jean ­Milburn in Sex Education is ze onlosmakelijk verbonden met seks. Als voor­bereiding op die rol las ze My Secret Garden, een bloemlezing van vrouwelijke seksuele fantasieën van de Amerikaanse Nancy Friday. Deze verzameling interviews uit 1973 met vrouwen die over hun intieme leven vertellen was destijds een doorslaand succes; door mannen het monopolie op de erotische ­verbeelding te ontnemen, wakkerde ze de seksuele revolutie in de VS aan, schrijft The Telegraph, die haar een seksgodin noemt – voor vrouwen.

Voor haar eigen boek Women’s Desire deed Anderson een oproep op sociale media met de vraag naar de seksuele fantasieën van vrouwen. Ze kreeg 1800 reacties en maakte daaruit een selectie van 174. Onder de fantasieën vinden we ‘piratenschepen die worden bestuurd door lesbiennes, medische studenten die ondernemende gynaecologische onderzoeken uitvoeren en avonturen met een collega’, vat The Independent samen. Ook seks met popster Harry Styles en een trio met de Wemel-tweeling uit Harry Potter behoorden tot het arsenaal.

Het doel is om ‘vrouwen weer een stem te geven in een samenleving waar porno de mannelijke blik bevoordeelt’

The Guardian merkt op dat ‘vrouwen vaak fantaseren over ontmoetingen die worden gekenmerkt door geweld, dwang, gevangenschap en andere vernederingen die in het echte leven angstaanjagend zouden zijn’. De krant bespeurt dan ook een zekere nervositeit bij Anderson, die in haar inleiding benadrukt dat het ‘doel van fantasie is om virtueel te blijven’ en dat deze ‘nooit iemand zijn vrijheid van handelen kan ontnemen’.

Noemt The Independent het doel van dit werk om ‘vrouwen weer een stem te geven in een samenleving waar porno de mannelijke blik en het verlangen bevoordeelt’, volgens The Times is deze intentie volstrekt overbodig; er zouden geen taboes meer zijn. The Guardian beweert het tegenovergestelde, en schrijft vergoelijkend: ‘In een tijd waarin de vrijheid van vrouwen bijna overal ter wereld wordt bedreigd, moet elk project dat hen in staat stelt zich uit te drukken over een aspect van hun leven dat nog te vaak als beschamend wordt beschouwd, worden toegejuicht.’

Overigens werden de meeste recensies van het boek geschreven door ­vrouwen.  

Want (verlangen) van Gillian Anderson verscheen vorige maand in een Nederlandse vertaling bij Luitingh Sijthoff.

Vanaf januari 1848 stond Europa twee jaar in brand. Van Palermo tot Parijs, van Berlijn tot Boedapest en Lissabon; overal ging het volk de straat op. De Australische historicus Christopher Clark schreef er met Europese Lente, de strijd voor een nieuwe wereld (1848-1849) een stevig boek over. Pat Sheil legt in Sydney Morning Herald uit dat er ‘in 1848 en 1849 onvoorstelbaar veel gebeurde en dat revoluties lang niet zoveel opleverden als wordt aangenomen. Kijk maar naar het failliet van de Franse, Russische en Amerikaanse revoluties.’

‘Uit een reeks complexe gebeurtenissen construeert hij een samenhangend verhaal’

‘Een van de beste geschiedenisboeken van de laatste tien jaar’, schrijft Jonathan Boff voor History Today: ‘Uit een reeks complexe gebeurtenissen construeert hij een samenhangend verhaal.’ Volgens hem laat Clark zien dat ‘praktische en zelfs alledaagse problemen een belangrijke rol speelden bij zowel de oorzaak als de nederlaag van revoluties. Munro Price van Financial Times geeft aan dat Clark een parallel met het huidige wereldtoneel ziet: ‘Na de Arabische Lente verspreidden regionale revoluties zich als een lopend vuur. Op korte termijn mislukten ze, op lange termijn zullen we diepgaande effecten zien.’

Europese Lente, de strijd voor een nieuwe wereld (1848-1849) van Christopher Clark, vertaald door Brenda Mudde, Huub Stegeman, Maarten van der Wer, en verschenen bij De Bezige Bij.

Door Diederik Samwel

Het journalistieke boek Freezing Order van de Amerikaan Bill Browder bevat alle ingrediënten van een thriller, schrijft Andrew Anthony in The Guardian: ‘Omkoping, bedreiging, vergiftiging of pogingen daartoe, mensen die zomaar van een wolkenkrabber naar beneden storten. Een ongelooflijk verhaal, met tempo en flair verteld.’

Vooral ongelooflijk omdat Browder zijn eigen verhaal vertelt, vindt Anthony. Vanaf halverwege de jaren negentig wist hij zich met zijn investeringsmaatschappij Hermitage Capital Management op te werken tot Ruslands grootste buitenlandse financier in het post-Sovjettijdperk. Browder introduceerde onder meer aandeelhoudersconstructies bij grote concerns als Gazprom. Aanvankelijk floreerde zijn bedrijf ook onder Vladimir Poetin. Tot Sergej Magnitski, een van Browders stafleden, in 2008 een witwasoperatie van 230 miljoen dollar door de Russische overheid aan het licht bracht. Magnitski werd gearresteerd en overleed een jaar later in zijn cel, vermoedelijk als gevolg van mishandeling en uitputting. Browder had zich toen al in Londen gevestigd.

Freezing Order gaat vooral over de manier waarop Poetin zijn vijand Browder op alle fronten tegenwerkt

Daar startte hij een uitgebreide, internationale lobby die zou leiden tot de Magnitsky Act, een wet die tegoeden bevriest van politieke leiders en zakenlieden die de mensenrechten hebben geschonden. Freezing Order gaat over de totstandkoming van deze wet en vooral over de manier waarop Poetin zijn vijand Browder op alle fronten tegenwerkt. 

‘Een essentieel boek van iemand die al jaren in de gaten heeft hoe corrupt Russische zakenmensen en politici opereren en hoe buitenlandse lobbyisten en communicatiestrategen hun daartoe alle ruimte boden’, vindt Timothy Frye in The Washington Post. Al te subtiel gaat Browder niet te werk, schrijft hij verderop: ‘Helden worden gedreven door rechtvaardigheid, slechteriken door hebzucht.’ In die tweede categorie zijn volgens Frye niet zozeer Russische juristen vertegenwoordigd als wel hun collega’s in de westerse wereld: ‘Gepassioneerd nagelt Browder hen met naam en toenaam aan de schandpaal.’ 

Andrew Ross Sorkin noemt Browder in The New York Times ‘bij uitstek deskundig’ binnen de dialoog over sancties tegen Rusland om de oorlog in Oekraïne te stoppen: ‘Browder biedt een uniek perspectief op de manieren om Poetins strategie te beïnvloeden.’

‘Browders verhaal is simpelweg te goed om niet waar te zijn’

Katie Stallard van New Statesman ziet in Freezing Order een ‘krachtig pleidooi voor alle juridische mogelijkheden om Poetins geldschieters van hun buitenlandse tegoeden en luxejachten af te houden.’ Al krijgt Stallard wel de indruk dat Browder zichzelf ‘iets te nadrukkelijk op de voorgrond plaatst’.

Een heel andere vraag is of Browders verhaal eigenlijk wel klopt. In Der Spiegel presenteert Benjamin Bidder een uitgebreide analyse van de Magnitsky Act, waarin hij vaststelt dat Browder bronnen opvoert die later hun verklaringen hebben ingetrokken. Ook blijken er verschillende verhalen in omloop over de door Magnitsky geopenbaarde witwasoperatie. Niettemin schat Bidder de kans dat de wet in steeds meer landen in werking treedt hoog in: ‘Browders verhaal is simpelweg te goed om niet waar te zijn.’

Freezing Order verscheen half juni in de Nederlandse vertaling van Nannie de Nijs Bik-Plasman bij uitgeverij Atlas Contact.

Door Diederik Samwel

Amia Srinivasan begon aan haar essay The Right to Sex, aanvankelijk gepubliceerd in London Review of Books, toen Elliot Rodger, een ‘incel’ (involuntary celibate), zes mensen vermoordde en veertien verwondde in Isla Vista, in Californië, waar hij studeerde en steeds gefrustreerder raakte over zijn vermeende ‘unfuckability’. Een term die, schrijft The Guardian, centraal staat in Srinivasans filosofische werk over hoe seks en politiek onlosmakelijk verbonden zijn.

Los van de gebeurtenis zelf en het manifest dat Rodger achterliet, was Srinivasan geïntrigeerd door de reacties van feministen. Vrijwel geen van hen ging in op zijn bewering dat de ‘onneukbaarheid’ van bepaalde groepen – Aziatische mannen, zwarte vrouwen, mensen met een beperking enzovoort – een politieke oorzaak heeft. Hoe moreel verwerpelijk zijn daad ook was, aldus de hoogleraar sociale en politieke theorie aan de Universiteit van Oxford, Rodger had hier wel een punt.

Het standpunt is kenmerkend voor haar boek, waarin ze volgens de New Statesman ‘snelle oplossingen [weigert], om de eenvoudige reden dat ze “niet bereid is om wat compact en moeilijk is te reduceren tot iets gemakkelijkers”’. ‘Doordrenkt met luchtigheid laat The Right to Sex zien hoe morele reflectie kan worden onderscheiden van moralisering, waarom we moeten leren pauzeren, verschillende perspectieven verzamelen, ze afwegen en de verleiding van een paniekerig en voortijdig oordeel weerstaan.’ En toch maakt Srinivasan op haar subtiele wijze duidelijk, om The Guardian te citeren, ‘hoe seksueel verlangen – tot wie we ons wel en niet aangetrokken voelen – (…) wordt beïnvloed door de heersende onrechtvaardigheden in de samenleving en relevant is voor de eliminatie daarvan’.

In die zin, stipt The Irish Times aan, is haar boek zowel een product van deze tijd van identiteitspolitiek als een verzet tegen het algemene gebrek aan nuance, ook binnen het seksuele discours. ‘Je hoeft het niet met haar eens te zijn om haar toewijding en onpartijdigheid te bewonderen’, aldus de krant.

The Right to Sex verschijnt in oktober bij De Geus, in een vertaling van o.a. Anne Marie Koper.