Dit jaar zou de Duitse, nog altijd controversiële kunstenaar, docent, politicus en activist Joseph Beuys (1921-1986) honderd jaar zijn geworden. Beuys ijverde voor een ‘verruimd kunstbegrip’ waarin kunst zich uitstrekt tot de samenleving als een ‘sociaal sculptuur’ dat alle mensen samen vormgeven.
Al sinds de jaren zestig sprak hij over de gevaren van het kapitalisme, de bedreiging van de democratie en de verandering van het klimaat. Beuys geloofde in kunst als een creatieve, transformatieve kracht binnen de politiek, wetenschap, filosofie en economie.
Nog steeds, vijfendertig jaar na zijn dood, verdeelt Beuys het publiek
Nog steeds, vijfendertig jaar na zijn dood, verdeelt de man die in 1982 zevenduizend eiken – alle geflankeerd door een basaltrots – plantte in het centrum van de stad Kassel, het publiek. Naar aanleiding van zijn honderdste geboortedag zijn onder meer in Düsseldorf, Kleef, Wuppertal en in het Kaiser Wilhelm Museum in Beuys’ geboorteplaats Krefeld, een groot aantal tentoonstellingen (inclusief publicaties) te bewonderen.
Iedere cultuur, generatie en klasse heeft haar eigen dresscode, maar als individuen kunnen we met de regels spelen. Hoe doen we dat? Op basis waarvan beslissen we wat we wel of juist niet dragen, en waarom? Of voor wie? Mode biedt de mogelijkheid onszelf uit te drukken, onze persoonlijkheid te accentueren. Daarnaast is mode een manier van zien en gezien worden die we met name op sociale media terugvinden.
Dress Code presenteert mode als een spel van transformatie en een instrument om onze persoonlijkheid mee te onderstrepen.
De tentoonstelling is een samenwerking tussen het National Museum of Modern Art, Kyoto, het Kyoto Costume Institute en de Bundeskunsthalle.
Dress Code: Are You Playing Fashion?is van 22 mei tot 21 november 2021 te zien in de Bundeskunsthalle in Bonn, Duitsland, www.bundeskunsthalle.de
De verwachtingen waren hooggespannen nadat The Immersive Van Gogh Experience groots verscheen in de Netflix-serie Emily in Paris. De tentoonstelling, eerder al een succes in Parijs, Chicago en Toronto, verovert nu ook de staat New York. En in sommige steden, waaronder Los Angeles, is de Van Gogh-tentoonstelling al uitverkocht voordat ze is begonnen.
Inmiddels vechten vijf verschillende bedrijven om de beste Van Gogh Experience. En allemaal bieden ze iets speciaals. Zo combineert de Italiaanse filmproducer Massimiliano Siccardi voor zijn productie Immersive Van Gogh honderd projectoren en zo’n tweehonderd schilderijen uit de laatste twee jaar van Van Goghs leven met experimentele elektronische muziek van de Italiaanse multimediacomponist Luca Longobardi. Om zowel de mens als de kunstenaar goed te leren kennen dook artistiek directeur David Korins in Van Goghs leven; hij verdiepte zich in diens vooronderstelde aandoening, die bekendstaat als chromestesie en inhoudt dat klank onwillekeurig een ervaring van kleur, vorm en beweging oproept en kleur een ervaring van geluid teweegbrengt.
Bezoekers kunnenzich volledig kunnen onderdompelen in het universum van Van Gogh
Alle afzonderlijke Immersive Van Gogh Experiences bieden een unieke ervaring van ongeveer een uur, waarin bezoekers zich volledig kunnen onderdompelen in het universum van Van Gogh en zijn beroemdste werken, zoals de Zonnebloemen en De sterrennacht (gemaakt met meer dan 7800 in meerdere kleuren gedoopte penselen). Spectaculair zijn de meer dan duizend gedigitaliseerde brieven die de kunstenaar aan zijn broer Theo schreef en die als onbeweeglijke wolken in de lucht hangen, en de mogelijkheid die bezoekers wordt geboden om vragen te stellen aan Vincent, die deze ‘persoonlijk’ – op basis van kunstmatige intelligentie – beantwoordt.
Zie de site van Artnet voor locaties en data van de Van Gogh Experiences.
Voor deze derde editie heeft het curatorenteam (Till-Holger Borchert, Santiago De Waele, Michel Dewilde en Els Wuyts) gekozen voor het thema TraumA om nu eens niet de reputatie van Brugge als ‘sprookjesstad’ te benadrukken, maar om juist stil te staan bij de ‘unheimliche’ kanten als armoede, eenzaamheid en angst waar veel van haar inwoners dagelijks mee te maken krijgen.
Een internationale selectie van kunstenaars legt de lijn bloot tussen het aanwezige en het verborgene
Een internationale selectie van dertien kunstenaars en architecten (Nadia Kaabi-Linke, Amanda Browder, Nadia Naveau, Gregor Schneider, Nnenna Okore, Adrián Villar Rojas, e.a.) legt middels tijdelijke sculpturale, architecturale en organische installaties de lijn bloot tussen droom en nachtmerrie en tussen het aanwezige en het verborgene door de aandacht te vestigen op de misère die zich vaak achter de statige façades afspeelt.
Naast een kunstroute in de openbare ruimte – waarbij de Bruggelingen actief betrokken werden – is er de tentoonstelling De poreuze stad en staan er lezingen, debatten, filmvertoningen, podcasts, rondleidingen en andere evenementen op het programma.
LITERATUUR | Universitair docent Carlo en makelaar Margherita, twee dertigers in Milaan, zijn gelukkig getrouwd, hebben samen een kind en desondanks ontbreekt er iets. Daarom houden ze er beide een geheime affaire op na. Dat ze daar eigenlijk beter niet aan toe kunnen geven, maakt het alleen maar spannender. Gruwelijke gevolgen kunnen niet uitblijven. Maar het leidt ook tot essentiële vragen. Vormt ontrouw het ultieme bewijs voor hun onvoorwaardelijke liefde? En betekent het tegelijkertijd niet de pure manifestatie van het individu?
Zo liggen de kaarten in Fedeltà, de roman van Marco Missiroli, die vorig jaar in Italië de prestigieuze literatuurprijs Premio Strega won. Dit tot verbazing van criticus Damiano Sinfonico van het Italiaanse cultuurblad LaBaleinaBianca die Missiroli een gebrek aan originaliteit verwijt: ‘Het verhaal opent nergens nieuwe perspectieven en lijkt eerder een lofzang op het huwelijk of een vaste relatie.’ Bovendien hekelt de recensent Missiroli’s ‘eentonige taalgebruik, dat geheel in dienst staat van de plot en geen spoor van autonomie vertoont’.
Alfonsa Laonigro van het Italiaanse the WiseMagazine legt uit dat Missiroli de clichés over overspel juist nodig heeft om duidelijk te maken hoe ontrouw bij uitstek een manier is om trouw aan jezelf te blijven. ‘Freud schemert door in alle hoofdstukken. De hoofdrolspelers raken verstrikt in een spiraal waaruit niet valt te ontsnappen aan verlangens en schuldgevoelens.’
Hij houdt zijn hart vast voor de ontvangst in eigen land
Op de Engelstalige Indiase nieuwssite The Newzly noemt Katie Law de roman slim geconstrueerd: ‘Zoals de personages kriskras in elkaars leven opduiken en het negen jaar later opnieuw met elkaar te stellen krijgen.’
‘Voor een volk met de reputatie dat het ontrouw als een beproefd middel beschouwt om het (huwelijkse) leven op smaak te houden, zijn de verontwaardigde reacties op de roman in Italië op zijn minst opmerkelijk’, schrijft Charles Wooley in The Australian. Hij houdt zijn hart vast voor de ontvangst in eigen land, zeker nu bekend is geworden dat er ook een Netflix-serie in de maak is. ‘Straks kan geen enkel liefdeskoppel ontkomen aan deze olifant in de slaapkamer.’ Een klassieker als Anna Karenina of Madame Bovary is het volgens Wooley niet, maar dat het boek opschudding veroorzaakt is al heel wat.
Fedeltà van Marco Missiroli, door Hilde Schraa in het Nederlands vertaald als Trouw, verscheen eind mei bij uitgeverij Cossee.
Diederik Samwel
Detective die met zichzelf overhoop ligt
Steractrice maakte zich nooit eerder zo klein
MISDAADSERIE | In Easttown, in de Amerikaanse staat Pennsylvania, moet detective Mare (Kate Winslet) een moordzaak zien op te lossen terwijl haar privéleven uit elkaar dreigt te vallen. Ze heeft nauwelijks controle over haar opstandige tienerdochter, komt tijd tekort voor haar kleinzoon die ze na de dood van diens vader heeft opgevangen en kibbelt voortdurend met haar inwonende moeder.
De HBO-serie Mare of Easttown is opgebouwd en gelaagd als een roman, vindt recensent Ed Cummings van The Independent. De aandacht gaat automatisch uit naar de hoofdrol van Winslet maar over de hele linie wordt sterk geacteerd: ‘De karakters van de personages komen naar voren in kleine eigenaardigheden en subtiele verwijzingen naar hun verleden. Zo weten de makers een overtuigende wereld neer te zetten.’
Sophie Gilbert van The Atlanticzag voor het eerst een Amerikaanse serie waarin een detective met zichzelf overhoop ligt en fouten maakt. Dat juist Winslet die rol vertolkt maakt het extra verrassend: ‘We kennen haar vooral als het naïeve meisje wie alles zo’n beetje overkomt. Ditmaal gaat ze volledig op in haar rol van kleurloze sloof met een plomp voorkomen. Nooit eerder maakte ze zichzelf zo klein.’
Het stadje waar iedereen elkaar kent is volkomen geloofwaardig in beeld gebracht
Natuurlijk is het een misdaadserie, schrijft Jen Chaney in het New Yorkse cultuurblad Vulture, maar dan wel een met genoeg kenmerken van een sitcom. ‘Zou je het droge en sarcastische commentaar van actrice Jean Smart (Mares moeder) omzetten in kunstwerken, dan valt er met gemak een zaal in het Guggenheim mee vol te hangen.’
InHouston Press roemt Jamil David de hoge kwaliteit van ‘een ambachtelijke en met toewijding gemaakte serie. Het stadje waar iedereen elkaar kent is volkomen geloofwaardig in beeld gebracht en de natte winter aan de Oostkust zorgt voor een passende, droefgeestige sfeer.’
Lucy Mangan komt in The Guardian woorden tekort om Mare of Easttown aan te bevelen. Ze ziet het als ‘een perfect uitgevoerde studie van een gemeenschap en de manier waarop die zichzelf in stand houdt. Het gaat net zo goed over de psychologie en de effecten van akelige gebeurtenissen als over het oplossen van een moordzaak.’ Na een lofzang op verhaalstructuur, spel en camerawerk besluit de recensent haar betoog met één enkel woord: ‘Prachtig.’
De zevendelige HBO-serie Mare of Easttown, geschreven door Brad Ingelsby en geregisseerd door Craig Zobel, is sinds eind april te zien bij Ziggo.
Diederik Samwel
Een ode aan de tradities van Dagestan
Makhacheva wordt gezien als ‘hoop van de Russische kunstscene’
KUNST | Vroeger wilde de Russische kunstenares Taus Makhacheva clown worden, vertelt ze aan Ibraaz, een kunstplatform gericht op Noord-Afrika en het Midden-Oosten. In het circus was er in tegenstelling tot andere plekken in de Sovjettijd ruimte om grapjes te maken, er was een soort vrijheid van meningsuiting. Ook haar grootouders inspireerden haar, ‘met hun humoristische kritiek op het dagelijks leven, waarmee ze de samenleving en zichzelf hielpen veranderen,’ aldus Makhacheva.
Ze staat vooral bekend om haar performance- en videowerken die kritisch onderzoeken wat er gebeurt als verschillende culturen en tradities elkaar raken, schrijft The Moscow Times. Ze groeide op in de Kaukasus-regio van Dagestan, een regio die bekend staat om de eeuwenlange machtsstrijd vanwege de ligging tussen Europa, Azië en het Midden-Oosten, en beschouwt haar werk ondanks haar kritische houding ook als ode aan haar achtergrond: ‘Ik belichaam de plaats waar ik vandaan kom.’
‘Ze slaagt erin de traditionele vormen van geschiedenis in twijfel te trekken‘
VolgensFrieze slaagt ze erin de traditionele vormen van geschiedenis in twijfel te trekken en de wrijving te onderzoeken tussen subjectieve opvattingen en vooraf vastgestelde ideeën. ArtAsiaPacificvindt haar werk inderdaad humoristisch, vooral in de manier waarop ze laat zien hoe rituelen van de samenleving gaandeweg veranderen in merkwaardige spektakels.
Kommersantriep Makhacheva naar aanleiding van haar eerste tentoonstelling in haar geboorteplaats Machatsjkala uit tot ‘de hoop van de Russische kunstscene’: ‘doordat haar werk deels Engels is [ze werd opgeleid aan King’s College] en een postkoloniale reflectie bevat, zijn met name de installaties met betrekking op het Kaukasische materiaal een ideaal exportartikel van hedendaagse kunst in Rusland.’ De kunstenaar zelf, voegt de Russische krant eraan toe, is liever de ‘hoop’ van de lokale Dagestaanse kunstscene.
Van 26 mei tot 22 maart 2022 in Foam, Amsterdam.
Laura Weeda
Een nieuw perspectief op Winterreise
Joyce DiDonato weet in elk lied het drama te leggen
MUZIEK | Joyce DiDonato is zeker niet de eerste muzikant die een nieuwe versie brengt van Schuberts Winterreise, schrijft The New York Times. Maar wel een van de weinige vrouwen én een van degenen die – samen met haar begeleider Nézet-Séguin – een stap verder gaat. ‘Er is weinig bekend over de hoofdrolspeler van de cyclus, behalve dat liefdesverdriet hem richting wanhoop en mogelijk de dood leidt. Nog minder wordt onthuld over de vrouw van wie hij houdt – en toch is het haar verhaal dat mevrouw DiDonato wenst te vertellen.’
The Guardianvindt de perspectiefwisseling geslaagd: ‘Sommige gedichten van Wilhelm Müller [die Schubert voor zijn beroemde cyclus op muziek zette] verwijzen naar “hij” of “zij”, maar deze lijdende ziel kan ieder van ons zijn. Met haar formidabele spectrum aan vocale kleuren weet DiDonato in elk lied het drama te leggen.’ ‘DiDonato’s heldere toon en fijne lijnen weerkaatsen de schuld, weemoed, pijn en pathos van een vrouw die getuige – en ook onderdeel – is van het verdriet van een man van wie ze hield’, beaamt The New Yorker.
‘Het duo speelt buitengewoon goed op de kleurveranderingen van Schubert’, meent ook The Classic Review. ‘Het enige wat ontbreekt is een excentrieke noot in de begeleiding – de pianist zou de trieste ironie nog meer kunnen benadrukken.’
MUZIEK | Zangeres, theatermaakster en actrice Wende Snijders en het Amsterdam Sinfonietta vieren de liefde met muziek van David Bowie en Stromae, klassieke werken van Rameau, Lekeu en Dessner, en natuurlijk eigen werk.
TENTOONSTELLING | We kennen allemaal de feeërieke stad Brugge, met haar grachten en talloze bruggetjes, als het ‘Venetië van het Noorden’. Maar van 8 mei tot en met 24 oktober worden bezoekers van de Triënnale Brugge in de gelegenheid gesteld kennis te maken met de verborgen, meer duistere kanten van de stad. Voor deze derde editie heeft het curatorenteam (Till-Holger Borchert, Santiago De Waele, Michel Dewilde en Els Wuyts) gekozen voor het thema TraumA om nu eens niet de reputatie van Brugge als ‘sprookjesstad’ te benadrukken, maar om juist stil te staan bij de ‘unheimliche’ kanten als armoede, eenzaamheid en angst waar veel van haar inwoners dagelijks mee te maken krijgen.
Een internationale selectie van dertien kunstenaars en architecten (Nadia Kaabi-Linke, Amanda Browder, Nadia Naveau, Gregor Schneider, Nnenna Okore, Adrián Villar Rojas, e.a.) legt middels tijdelijke sculpturale, architecturale en organische installaties de lijn bloot tussen droom en nachtmerrie en tussen het aanwezige en het verborgene door de aandacht te vestigen op de misère die zich vaak achter de statige façades afspeelt. Naast een kunstroute in de openbare ruimte – waarbij de Bruggelingen actief betrokken werden – is er de tentoonstelling De poreuze stad en staan er lezingen, debatten, filmvertoningen, podcasts, rondleidingen en andere evenementen op het programma. Triënnale Brugge 2021 biedt een uniek en gastvrij parcours met een maatschappelijk thema dat een bezoek beslist waard is. Triënnale Brugge 2021, 8 mei t/m 24 oktober
Happy Together
FILM | Zoals altijd bij de in Hongkong opgegroeide regisseur Wong Kar-wai (1958) draait het ook in de films Fallen Angels (1995) en Happy Together (1997) over liefde en de onmogelijkheid ervan. Beide films zijn een must-see voor filmliefhebbers met gevoel voor bittere romantiek.
Te zien vanaf 10 juni
Een reis in de tijd naar de roerige jaren twintig
TENTOONSTELLING | Het Guggenheim Museum Bilbao presenteert The Roaring Twenties, een stimulerende tour door de baanbrekende jaren 1920 langs meer dan 300 objecten die de belangrijkste artistieke disciplines van die tijd vertegenwoordigen, van schilderen, beeldhouwen en tekenen tot fotografie, film, collage, architectuur, mode en design. Hoewel we onze tijd niet kunnen vergelijken met die van honderd jaar geleden zijn er toch verrassend veel parallellen, niet in het minst door de pandemie. Bezoekers maken kennis met Europese steden als Berlijn, Parijs, Wenen en Zürich, waar grote veranderingen en vooruitgang plaatsvonden op alle gebieden, en die tot op heden voelbaar zijn. Deze tentoonstelling – die het resultaat is van de samenwerking tussen het Guggenheim Museum Bilbao en Kunsthaus Zürich – weerspiegelt de uitwisseling tussen verschillende progressieve stromingen zoals Bauhaus, dadaïsme en nieuwe zakelijkheid door middel van zeven verhalende hoofdstukken.
The Roaring Twenties, Guggenheim Museum Bilbao, 7 mei t/m 19 september
Memoires van een unieke stem
BOEK | Wie kent haar bloedmooie cover van Prince’s Nothing Compares 2U niet? Eind jaren tachtig, begin jaren negentig stond de Ierse singer-songwriter Sinéad O’Connor bovenaan de hitlijsten. Wereldberoemd werd ze vanwege haar unieke stem, kenmerkende kaalgeschoren hoofd en onverschrokken activisme. Nu verschijnt Rememberings, de onthullende memoires van een invloedrijke kunstenares die niet alleen vanwege haar stem, maar ook vanwege haar controversiële politieke ideeën en bekering tot de islam de geschiedenis zal ingaan.
Rememberings – Sinéad O’Connor, verschijnt 1 juni bij uitgeverij Sandycove
Macht
PODCAST | In Sway gaat ‘chitty-chatter’ (zoals staat vermeld op haar Twitteraccount) en ‘de meest gevreesde en geliefde journalist van Sillicon Valley’ Kara Swisher in op de vraag wat macht nu eigenlijk is: wie heeft het, wie wordt het ontzegd en wie durft het te trotseren? In deze interviewshow neemt Kay het op tegen Washington, Hollywood en de wereld.
Podcast op Apple en Spotify. Iedere maandag en donderdag door The New York Times’ Opinion Audio
Krachtig. Vastbesloten. Onafhankelijk. Rebels. Romeinse vrouwen van het keizertijdperk en hun verhalen, geheimen en strijd voor burgerlijke, politieke en economische emancipatie, spelen de hoofdrol in de tentoonstelling Imperatrici, matrone, liberte in Galleria degli Uffizi in Florence, nu online te zien, aldus Controradio. De site roemt onder andere de ‘prachtige sculpturen van Agrippina Minore, de beroemde moeder van Nero, of van Domitia Longina, de minnares van Domitianus’.
‘Prominente vrouwen van het keizerlijk huis voerden een geleidelijke maar effectieve genderrevolutie door’
Op de tentoonstelling kun je het leven van Romeinse vrouwen tijdens de eerste twee eeuwen van het rijk te volgen, schrijft Corriere Nazionale. Zo maken we kennis met Giunia Atte, een slaaf die werd vrijgelaten en trouwde met haar beschermheer. Zij was slachtoffer geworden van de vloek die haar echtgenoot over haar afriep toen hij haar verliet na de dood van hun gemeenschappelijke dochter. En er zijn de zowel positieve als negatieve voorbeelden van keizerinnen en prominente vrouwen van het keizerlijk huis, waarvan sommige, in de woorden van curator Eike Schmidt, geciteerd door Rai Cultura, ‘een geleidelijke maar effectieve genderrevolutie doorvoerden in de steden’.
De expositie werd begin november geopend maar moest een dag later alweer sluiten vanwege corona. Het is voor het eerst dat een expositie van het Uffizi op deze manier online kan worden bekeken, zelfs tot in de kleinste details, jubelt onder andere de Romeinse site ANSA.
‘Een viering van beauty, fashion, creativiteit en cultuur om zwarte makers en modellen de credits te geven die ze verdienen,’ schrijft modeactiviste Janice Deul in een bijgaande publicatie over de tentoonstelling Voices of Fashion: Black Couture, Beauty & Styles. Een tentoonstelling die tot nadenken stemt. Want ook in de hedendaagse modesystemen zijn de gevolgen van koloniaal denken tot op de dag van vandaag voel- en zichtbaar.
Voices of Fashion gaat in op de eurocentrische focus die decennialang het modebeeld heeft bepaald: door verhalen die wel of niet verteld worden en door wie of welke schoonheidsidealen de verschillende covers en catwalks domineren. De tentoonstelling toont opkomend talent uit de kunst- en modewereld. Naast internationaal bekende modeontwerpers en kunstenaars als de Zuid-Afrikaanse Marlene Dumas en de van oorsprong Boliviaanse Raquel van Haver of Virgil Ablo, artistiek directeur herencollectie Louis Vuitton, doet ook opkomend talent mee zoals het merk Daily Paper, dat ‘third culture kids’ wil inspireren hun roots te erkennen door middel van storytelling en design.
Eindelijk een blik op de dominerende witte mode-industrie, die gretig gebruik maakt van zwarte cultuur als inspiratie en die u meeneemt in een onbekendere modewereld, wervelend vormgegeven door Afaina de Jong van studio AFARAI.
Voices of Fashion: Black Couture, Beauty & Style is van 3 april tot 15 augustus te zien in het Centraal Museum in Utrecht
TENTOONSTELLING – Afgelopen zomer opende in een kolossale televisiestudio in Amsterdam-Noord het Nxt Museum, een expositieruimte speciaal voor mediakunst. Achter een enorme blauwe wand – ruim 24 meter lang en 9 meter hoog – bevindt zich 1400 vierkante meter vloeroppervlakte, verdeeld over veertien ruimtes.
De eerste tentoonstelling, Shifting Proximities, gaat over hoe mondiale gebeurtenissen en technologische veranderingen zorgen voor continue verschuivingen in de onderlinge afstand tussen mensen.
Wanneer zij dicht bij elkaar gaan staan, worden de zeshoekige figuurtjes rond de bezoekers groter
In Connected (2020) van Roelof Knol, in de eerste ruimte, wordt die afstand heel letterlijk verbeeld: over de vloer lopen geprojecteerde lijnen die meebewegen met bezoekers. Wanneer zij dicht bij elkaar gaan staan, ontstaat er ‘communicatie’ en worden de zeshoekige figuurtjes rond de bezoekers groter.
Het slotwerk van de expositie, van Yuxi Cao, is een gigantisch bewegend mozaïek van QR-codes, waar je langs en overheen kunt lopen. Het werk is geïnspireerd op het feit dat QR-codes in coronatijd in veel landen worden gebruikt als een soort paspoort om aan te tonen of je getest en gezond bent.
T/m 30 juni 2021, Nxt Museum, Amsterdam,nxtmuseum.nl
Diepgeworteld is de grappig gevonden titel van een tentoonstelling over bomen in de schilderkunst van 1600 tot nu, gemaakt samen met de Nederlandse bomenstichting, die dit jaar haar vijftigjarig jubileum viert. Een lekker concreet onderwerp, waar je tegelijkertijd een heleboel kanten mee op kunt, zo blijkt. Want bomen zijn een rijke inspiratiebron, ze spreken tot ieders verbeelding, en zijn gezien de huidige klimaatcrisis in zekere zin actueler dan ooit. Ook in de mythologie, de Bijbel en verhalen uit de volkscultuur speelt de boom geregeld een hoofdrol.
Jan van Goyen schilderde een oude eik als bejaarde bokser, gebutst en gebroken maar toch fier
In de vroege schilderkunst heeft de boom nog vaak een symbolisch karakter, denk aan de boom van de kennis van goed en kwaad, prachtig geschilderd door bijvoorbeeld Roelant Savery (met een hele beestenschare eromheen: een os, een hert en een pauw, een witte schimmel naast een leeuw en twee kamelen, en talloze exotische vogels in de lucht).
Vooral de eik doet het goed bij schilders, als ‘koning van het woud’ en als symbool van standvastigheid, kracht, wijsheid en bescherming. Jan van Goyen schilderde een oude eik als bejaarde bokser, gebutst en gebroken maar toch fier. Vincent van Gogh leefde zich met zijn nerveuze verfstreken juist weer heerlijk uit op de wortels en stammen, die hem vanwege de onrustige kronkels erg aanspraken.
De boom leent zich ook volop voor artistiek experiment, zo bestaat het Bloeiend boompje van Bart van der Leck enkel uit de van hem bekende rode, gele en blauwe kleurvlakjes. Vrolijk hoogtepunt is Emo Verkerks portret van zijn vader, die een jong, geel boompje voor zijn neus heeft staan waarvan de takken buiten het schilderij steken.
Vanaf 11 maart organiseert de Schirn Kunsthalle in Frankfurt een overzichtstenstoonstelling van het legendarische kunstenaarsduo Gilbert & George. Hiervoor selecteerde het museum met 45 schilderijen, alle gemaakt tussen 1972 en 2019, in groot formaat.
Het onafscheidelijke paar ontmoette elkaar in 1967, toen ze studeerden aan de Sint Martin’s School of Art in Londen, en de rest is geschiedenis. Als ‘Living Sculptures’ maken Gilbert & George geen onderscheid tussen kunst en leven. Vanaf het begin van hun samenwerking verwierven ze faam vanwege de unieke wijze waarop ze existentiële thema’s als dood en leven, hoop en angst, seks en ras, geld en religie in hun kunst aanroeren.
Onder het motto ‘Kunst is voor iedereen’ houden ze het publiek een spiegel voor, niet om te shockeren, maar om ons bewust te maken van de schoonheid en de tragiek van het leven.
Gilbert & George: The Great Exhibition Schirn Kunsthalle Frankfurt, tot en met 16 mei, schirn.de
Het Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen (M HKA) en Antwerpen slaan de handen ineen. Voortaan stelt het gemeentebestuur van de stad, met een levendige kunstscene, drie jaar op rij 100.000 euro ter beschikking. Met dit budget mag het museum aankopen doen die voor onbepaalde tijd in bruikleen worden gegeven aan het gloednieuwe initiatief ‘De Stadscollectie’.
Met deze uitbreiding van De Stadscollectie wil Antwerpen niet alleen een diverse en internationale collectie hedendaagse kunst opbouwen, maar vooral kunstenaars die met de stad verbonden zijn financieel ondersteunen en zichtbaarheid geven.
De Stadscollectie wil eveneens de aandacht vestigen op Antwerpen als stad van de avant-garde
Lippenstift en gasmaskers is de eerste tentoonstelling die vanuit deze doelstelling tot stand komt. Vanwege de coronacrisis en de bijbehorende beperkingen en financiële problemen, met name voor jong talent, ligt de focus dit keer op de aankoop van werk van opkomende, in Antwerpen woonachtige kunstenaars wier oeuvre weliswaar nog volop in ontwikkeling is, maar die desondanks hun sporen hebben verdiend als referentie voor toekomstige generaties.
Overigens is De Stadscollectie meer dan een verzameling kunstwerken. Ze wil eveneens de aandacht vestigen op Antwerpen als stad van de avant-garde op het gebied van kunst en mode, met een groot aanbod van toonaangevende commerciële galeries – zoals Zeno X Gallery (bekend van Luc Tuymans en Marlene Dumas) –, die een keur aan opkomend en gevestigd talent uit binnen- en buitenland tonen.
In de tentoonstelling Lippenstift en gasmakers presenteert het M HKA werk van onder anderen Nel Aerts, Maika Garnica, Mashid Mohadjerin, Nadia Naveau, Otobong Nkanga, Imge Özbilge, Adrien Tirtiaux en Charline Tyberghein.
De Stadscollectie Antwerpen, tot en met 18 april, Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen (M HKA), muhka.be
Hoewel de namen en werken van mannelijke auteurs zoals Cervantes, Calderón de la Barca en Lope de Vega voortleven, kan niet altijd hetzelfde worden gezegd van de vrouwen die rond dezelfde tijd en op dezelfde plek schreven, schrijft The Guardian over de tentoonstelling Wise and Valiant: Women and Writing in the Spanish Golden Age. Ook dit moment of fame werd bijna gedwarsboomd, door covid-19, maar de tentoonstelling is live te zien op de site van het Cervantesinstituut.
De vrouwen van wie het werk hier wordt getoond vonden hun vrijheid paradoxaal genoeg in de cellen van de kloosters waar ze als nonnen woonden. Bevrijd van hun rol als echtgenotes, moeders en dochters, zo citeert HyperAllergic curator Ana M. Rodríguez-Rodríguez, ‘konden ze zich wijden aan lezen, schrijven en meer intellectuele bezigheden dan de samenleving hen buiten zou hebben toegestaan’.
Onderweg werden ze door piraten overvallen en een van hen stierf aan borstkanker
De auteurs schreven onder meer over geweld tegen vrouwen, seksuele normen, eer, de rol van vrouwen in het gezin, de oorzaken en gevolgen van vrouwenhaat; onderwerpen die ook in deze tijd zeer relevant zijn, beschrijft El País.
Niet alle vrouwen wilden in het klooster blijven. Zo vertelt een van de tentoongestelde documenten, uit 1722, het verhaal van vijf nonnen die Madrid wilden verlaten om een klooster te stichten in Lima, Peru. Onderweg werden ze door piraten overvallen en een van hen stierf aan borstkanker, maar sommigen bereikten de gewenste bestemming. ‘Absoluut een film waard’, aldus Rodríguez-Rodríguez.
Ander werk dat onder de aandacht wordt gebracht is dat van Catalina de Erauso, die, schrijft Bookophile, in deze tijd transgender zou worden genoemd. ‘Ze werd geboren als vrouw, ging naar een klooster, ontsnapte en vluchtte uiteindelijk naar Amerika. Daar deed ze zich (…) voor als Spaanse keizerlijke soldaat. Ze vocht en leefde als een man en had affaires met vrouwen.’
Al in 1942 maakte deze ‘artiste maudit’ even mysterieuze als ontroerende staande portretten van zichzelf verkleed als vrouw. Aanvankelijk aarzelend poseerde hij binnenshuis, gekleed in rijkelijk versierde zelfgemaakte negentiende-eeuwse avondjurken of dito lange rokken. Of hij liet zich buitenshuis fotograferen ergens aan een bosrand of op het platteland, door een vriend met een zelfgemaakte camera, als zelfbewuste man in dameskleren, zonder enige vorm van schaamte. Toen al manifesteerde hij zich als een volleerde ‘crossdresser’.
Naast fotograaf was autodidact Bascoulard ook een begenadigd tekenaar, vooral van zijn geboortestad Bourges en het landschap er omheen. Naar het schijnt betaalde hij daarmee de lokale bakker en slager. Zijn foto’s beschouwde hij als ‘kunst’.
Wellicht kan zijn interesse voor thema’s als identiteit, sekse en travestie verklaard worden door een traumatische ervaring uit zijn jeugd. Hij was negentien toen zijn moeder zijn vader doodschoot en levenslang werd opgesloten in een psychiatrische instelling.
Bascoulard stierf zelf in 1978 door een kogel van een jonge onverlaat uit de buurt, volgens de rechtbank. Veertig jaar na zijn dood hingen enkele van zijn foto’s op de Biennale van Venetië in het museum Punta della Dogana. De invloed van Bascoulard op kunstenaars als Pierre Molinier en Urs Lüthi laat zich gemakkelijk raden.
Marcel Bascoulard (1813-1978) Tot en met 27 februari. Galerie Christophe Gaillard, Parijs. www.galeriegaillard.com
Het werd tijd, vijftig jaar na haar dood wordt het grote vakmanschap van Gabrielle – Coco – Chanel eindelijk geëerd met een tentoonstelling in een toonaangevend museum. Wie kent ze niet? De ‘little black dress’, Number 5, de parelkettingen, de sierstiksels, de schandalen. De simpele, tijdloze stijl van Chanel blijft onovertroffen. En wist u dat ze intensief samenwerkte met legendarische creatieven als Cocteau, Stravinsky, Picasso en Diaghilev? Bekijk dan zolang de lockdown duurt de film Inside Chanel over leven, inspiratie en werk van Coco.
Of luister naar de podcast ‘Chanel connects’, waarin bekende talenten uit de muziek-, kunst-, film-, dans-, mode-, en architectuurwereld – van Pharrell Williams tot Tilda Swinton – reflecteren over de toekomst van cultuur in een radicaal veranderende wereld. Dan bent u weer bij op dat gebied.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
