Onderwerpen: Weekendtips

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Tolkien was een ‘echte conservatief’

In het land van Dante en Umberto Eco is de laatste jaren een andere klassieke schrijver razend populair geworden: J.R.R. Tolkien, de auteur van onder meer Lord of the Rings. Deze ‘overtuigd katholiek die de waarde van traditie en de gemeenschap waartoe men behoort hoog in het vaandel had staan… een echte conservatief’, in de woorden van de Italiaanse minister van Cultuur, is de lievelingsschrijver van radicaal-rechts Italië, las redactiechef online Joep Harmsen in een longread van 1843 Magazine. Momenteel is er de Galleria Nazionale d’Arte Moderna e Contemporanea in Rome, een tentoonstelling over Tolkien die door premier Giorgia Meloni werd geopend.

Auteur John Hooper verklaart zijn populariteit als volgt: ‘Tolkiens verhalen vereren traditie en hiërarchie, waarden die zowel conservatieve katholieken als neofascisten dierbaar zijn. Ze zijn zelfs aantoonbaar racistisch. Zijn werk weerspiegelt de vooroordelen van zijn tijd – naar eigen zeggen deden de door goud bezeten dwergen denken aan de Joden, en de kwaadaardige orks aan een ontaarde versie van ‘Mongoolse types’. (Tolkien zelf had echter niets met fascisme of discriminatie: hij beschreef de rassenwetten van de nazi’s als ‘krankzinnig’ en betreurde de behandeling van zwarte Zuid-Afrikanen onder de apartheid).’ Tolkien is niet de enige fantasyschrijver die gretig aftrek vindt onder Italiaanse rechtsradicalen. Lees het hele artikel hier.

---

Documentaire over Navalny

Op HBO is de documentaire Navalny te zien, uit 2022. De eerste vraag die hierin aan hem gesteld wordt, luidt: Wat wil je het Russische volk zeggen als je wordt vermoord? Hij moet lachen, en verklaart dat dit niet de documentaire is die we gaan maken. Niet een voor na zijn dood. De ironie wil dat hij nu veel meer zal worden bekeken dan eerst, wat tegelijkertijd alleen maar goed is. Ook in de bioscoop is hij binnenkort weer te zien.

Er wordt, aldus hoofdredacteur Laura Weeda, een sterk en eerlijk beeld in geschetst van Navalny, die, zoals The New York Times het verwoordt, een ‘gezond ego’ had, en getuige zijn brieven tot het einde hoop hield, al doen de laatste beelden in de documentaire vanuit de afgelegen Arctische gevangenis anders vermoeden. De bravoure lijkt enigszins uit zijn doordringende blik te zijn verdwenen. Minder doordringend is hij niet. Kijk vooral dus deze documentaire, waarin alle ontwikkelingen van zijn politieke carrière nog eens duidelijk op een rij worden gezet, we een inkijk krijgen in zijn privéleven en persoon en de meeste vragen die je mogelijk hebt worden beantwoord. Volgende week publiceren we ook het artikel uit The New York Times op onze site, dus houd hem in de gaten.

---

Drie verdiepende leestips

» In de restaurantwereld van Buenos Aires is een opvallende trend gaande: het peronistische restaurant. De politieke stroming die ontstond met de populistische president Juan Domingo Perón (aan de macht van 1946 tot 1955 en opnieuw in 1973-1974) roept nostalgische gevoelens op voor veel Argentijnen die verlangen naar betere tijden. Helemaal nu de recent verkozen ultraliberale Javier Milei korte metten wil maken met de peronistische verzorgingsstaat. Elke plek heeft zijn eigen bijzonderheden, maar er is één ding dat overal hetzelfde is: ze serveren vleespastei, het lievelingsgerecht van Juan Domingo Perón. El País schreef een boeiende reportage over deze horecatrend.

» Voor positief nieuws moet je zijn bij Reasons to be cheerful, de site met goed nieuws opgericht door muzikant David Byrne. Deze week verscheen daar een vrolijkmakend artikel over een project van een Weens bejaardenhuis om de sociale cohesie en de betrokkenheid van zijn bewoners te vergroten: een bierbrouwerij. En met succes: het bier dat verschijnt onder de merknaam Oma, vindt gretig aftrek in de Weense horeca. En ook de opa’s en oma’s zijn enthousiast. Naast samen bier drinken blijkt samen bier brouwen ook een beproefd recept tegen eenzaamheid.

» Het Olympisch Dorp in Parijs staat in een van de armste wijken van Frankrijk. The New York Times ging langs in het beruchte Seine-Saint-Denis om te kijken of de bewoners vooruitgang merkten door de komst van het iconische sportevenement. De reacties op het opknappen van de oever van de Seine in de wijk zijn in ieder geval bemoedigend: ‘Vroeger kwam niemand hier. Het werd als gevaarlijk beschouwd. Nu kunnen we er gaan wandelen of joggen. Dat is een van de duizend voordelen.’

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

‘Kus je slak niet!’

‘Op het eerste gezicht hebben reuzenslakken als huisdier veel voordelen: ze zijn niet zo luidruchtig als een papegaai, hoeven niet te worden uitgelaten zoals een hond en krabben niet aan de bank zoals een kat’, las redactiechef online Joep Harmsen in Süddeutsche Zeitung. ‘Dus lijken agaatslakken [een type reuzeslak] ideale huisdieren (vooral omdat ze al een eigen huis hebben), ook al zijn ze niet bepaald makkelijk te knuffelen.’

’Maar een wetenschappelijk rapport heeft zojuist voor grote opschudding gezorgd onder liefhebbers van reuzenslakken’, vervolgt de Duitse krant. Onderzoekers van de Universiteit van Lausanne hebben een studie gepubliceerd die waarschuwt voor de risico’s van de handel in en het houden van agaatslakken, een reuzenslakkensoort die populair is geworden via sociale media. Sommige soorten vormen een bedreiging voor de gezondheid van mensenomdat ze drager zijn van ten minste 36 ziekteverwekkers, waaronder de rattenlongworm, een gevaarlijke parasiet die hersenvliesontsteking bij mensen kan veroorzaken. ’Sociale netwerken staan vol met foto’s van mensen die het dier in contact brengen met hun huid of zelfs hun mond,’ zegt onderzoeksleider Cleo Bertelsmeier tegen de krant.

Kris Buckley, een slakkeninfluencer uit München, waarschuwt haar volgers daarom voor een te innige omgang met hun slijmerige huisdieren: ‘Lieve mensen, doe me een plezier: Kus je slak niet! Lik je slak niet af!’ Geen onnodige waarschuwing want op het internet gaan veel gezondheidsclaims rond over slakkenslijm. Zo zou het helpen helpen tegen puistjes, een droge huid of een bleke teint. Dubieuze gezondheidswebsites beweren dat slakkenslijm hyaluronzuur, collageen, elastine en vitamine A en E bevat, stoffen die in veel dure crèmes zitten. ‘Dat betwijfel ik ten zeerste,’ zegt Christoph Allgaier, bioloog aan de Universiteit van Tübingen, tegen SZ, ‘daar is geen wetenschappelijk bewijs voor.’

---

Israëls ‘open wond’

Naomi Klein zette na 7 oktober twee hoofdstukken uit haar nieuwe boek Doppelganger gratis online. In hoofdstuk 13 lees je over hoe de nazi’s zich voor hun misdaden, die algemeen worden beschouwd als de gruwelijkste ooit begaan, lieten inspireren door de Europese koloniale geschiedenis en rassensegregatie in Amerika. In 1941 merkte Hitler bijvoorbeeld op: ‘Concentratiekampen zijn niet uitgevonden in Duitsland. Het zijn de Engelsen die deze uitvonden en gebruikten om de ruggen van andere naties geleidelijk te breken.’

Het onvermogen om dit verband te erkennen, aldus Klein, heeft Israël ‘gevormd en misvormd’, en zelfs heeft bijgedragen aan de verbanning van Palestijnen. ‘Israël-Palestina wordt door velen omschreven als de “open wond” van de moderne wereld: nooit genezen, zelfs nooit verbonden. Op 7 oktober 2023 werd die wond opengereten op manieren die we nog niet kunnen bevatten’, schrijft ze. Met deze hoofdstukken hoopt ze vanwege de geboden context de gesprekken productiever te maken. Een betere motivatie om ze te lezen kan ik niet bedenken. Een aanrader van hoofdredacteur Laura Weeda.

---

Drie verdiepende leestips

» Op 26 juli beginnen de Olympische Spelen in Parijs. Reden voor Le Monde om eens een kijkje te nemen in het Olympisch dorp, waar tijdens de spelen zo’n 15.000 mensen zullen neerstrijken. Natuurlijk komen de beste sporters ter wereld er niets te kort.

» Econoom-antropoloog Jason Hickel staat bekend om zijn boek over degrowth (Minder is meer), maar heeft ook wat te vertellen over het basisinkomen. In een essay in Current Affairs schrijft hij dat hij het achterliggende principe ondersteunt: iedereen heeft recht op een deel van wat we collectief produceren. Tegelijk schrijft hij dat dat het fundamentele probleem van de kapitalistische economie niet oplost: de productie van onnodige en destructieve dingen, zoals SUV’s, fossiele brandstoffen en wapens, terwijl er mensen zijn die hun basale behoeften niet bevredigd zien, zoals gezondheidszorg en goed voedsel. Zijn oplossing? Baangarantie in sectoren die diensten en goederen leveren voor het algemeen welzijn. Lees zijn hele betoog hier.

» Twee dagen voor de Slowaakse verkiezingen in september dook er een mysterieuze audio-opname op sociale media op. Op de opname kon je de liberale oppositiekandidaat Šimečka schijnbaar horen samenspannen met een journalist om stemmen te kopen en de uitslag te vervalsen. De opname was weliswaar nep, maar voor factcheckers dat konden aantonen was ze al duizenden malen gedeeld. Het voorval is een van de vele voorbeelden van hoe AI kan worden ingezet om desinformatie te fabriceren om zo verkiezingen te beïnvloeden. Financial Times publiceerde vorige maand een interessant artikel over deze praktijk, die een grote invloed gaat hebben op de vele verkiezingen van dit jaar.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Connecting Gaza

Sinds de Gaza-oorlog hebben de Israëlische autoriteiten regelmatig het mobieletelefoonverkeer platgelegd in de Palestijnse enclave, waardoor Gazanen niet meer met elkaar een familie en vrienden in het buitenland kunnen communiceren en journalisten hun verhalen niet naar buiten kunnen brengen. De Egyptische auteur en activist Mirna El Helbawi en een groep van medestanders probeert hier wat aan te doen met haar initiatief ‘Connecting Gaza’, las redactiechef online Joep Harmsen in Le Monde.

El Helbawi geeft Palestijnen door middel van QR-codes, waarvan er al meer dan 150.000 zijn verspreid, toegang tot het Egyptische en Israëlische mobiele netwerk met zogeheten e-sims, oftewel virtuele simkaarten. ‘Families zijn uit elkaar gerukt. Er zijn talloze mensen die geen nieuws hebben van hun dierbaren. Tijdens stroomuitval is het onmogelijk om een ambulance te bellen en hebben de hulpdiensten grote moeite om de evacuatie van gewonden naar het ziekenhuis te coördineren. De black-outs belemmeren ook het werk van journalisten in het veld, die een essentiële rol spelen bij het documenteren van de oorlogsmisdaden die Israël begaat,’ legt Mirna El Helbawi uit aan de Franse krant. Lees het hele artikel hier.

---

Hoe stoïcisme populair werd in Silicon Valley

Na boeddhisme, vooral in de verwersterde vorm van mindfulness, is nu een nieuwe aloude leer populair geworden: stoïcisme, ook wel omschreven als praktische filosofie. Het Griekse woord stoa betekent ‘zuilengang’ en staat voor de zuilengang aan de noordkant van de Agora van Athene, waar de stichter van de stoa, Zeno van Citium (Cyprus, 334-264 v.Chr.) onderwijs gaf, zo valt te lezen in dit artikel in Aeon. Volgens de leer is de mens én in staat zichzelf gelukkig te maken, én is alles van tevoren onverbiddelijk bepaald. De enige vrijheid en autonomie van de mens bestaan uit de mogelijkheid zelf te bepalen hoe op gebeurtenissen van buitenaf te reageren, en dan vooral om emoties daarbij niet te veel te laten leiden. Een aanrader van hoofdredacteur Laura Weeda.

Dat geluk is een belofte die veel mensen zal aanspreken. Maar de populariteit heeft ongetwijfeld ook te maken met gevoelens van onmacht, aangezien in stoïcisme acceptatie een grote rol speelt: je houdt je alleen bezig met dat waar je iets aan kan doen – een boodschap die overigens ook in het christendom zit. En een die al snel verkeerd wordt opgevat en dreigt om te slaan in onverschilligheid.

‘Er is iets buitengewoon voorspelbaars aan het feit dat de elites van Silicon Valley zich vastklampen aan een filosofie die hen leert hoe ze de dingen moeten accepteren die ze niet kunnen veranderen’, citeert Shayla Love journalist Olivia Goldhill in dit artikel in Vice. ‘(…) het stoïcisme staat tegenwoordig zo open voor interpretatie dat degenen die niet geneigd zijn tot activisme het kunnen gebruiken als excuus voor passiviteit, al dan niet bewust. Je zou naar de dichotomie van controle van Epictetus [volgens Aeon de echte held van het stoïcisme] kunnen kijken en denken: “Als de klimaatverandering of het politiegeweld buiten mijn macht liggen, dan is het niet aan mij om me daar zorgen over te maken.”’

Massimo Pigliucci, hoogleraar filosofie aan het City College van New York, voegt daaraan toe: ‘Ik hoor bijvoorbeeld dat Jeff Bezos een stoïcijn is [omdat hij zijn dag begint met een ijsbad en om 5 uur opstaat], maar nee, dat is hij niet. Dat is hij zeker niet, want ondernemerschap en geld verdienen spelen een belangrijke rol in zijn leven. En dat heeft hij gedaan door andere mensen uit te buiten en op een concurrentiebeperkende manier te handelen. Dat is onethisch. En het belangrijkste voor een stoïcijn is om ethisch te handelen.’

Aan stoïcisme zit dus ook een moreel aspect; een stoïcijn wordt geacht ook zijn sociale plichten te vervullen. Ook ‘leven in overeenstemming met de natuur’ wordt als doel geformuleerd. Maar dat zijn aspecten van de stoa die het op social media minder goed doen.

---

Drie verdiepende leestips

» China heeft kunstmatige intelligentie gebruikt om geruchten over kandidaten in de Taiwanese verkiezingen te verspreiden op sociale media. Volgens Rishe Iyengar van Foreign Policy wordt het land daar steeds beter in.

» Silicon Valley heeft zijn eigen opkomende politieke ideologie: techno-autoritarisme. De leiders van de grote techbedrijven delen het idee ‘dat technologische vooruitgang van welke aard dan ook onvoorwaardelijk en inherent goed is; dat je het altijd moet bouwen, gewoon omdat het kan; dat een frictiesloze informatiestroom het hoogste goed is, ongeacht de kwaliteit van de informatie; dat privacy een archaïsch concept is; dat we de dag moeten verwelkomen waarop de intelligentie van machines de onze overtreft. En bovenal dat hun macht onbeperkt moet zijn’, aldus Adrienne LaFrance van The Atlantic in een ontluisterend essay

» Historicus Timothy Garton Ash schetst in The Guardian de uitdagingen waarvoor de recent aangetreden Poolse premier Donald Tusk staat. Na acht jaar populistische chaos moet de voormalig voorzitter van de Europese Commissie de rechtstaat in Polen herstellen, dit proces zou een les kunnen zijn voor andere landen waar de democratie weer hersteld moet worden.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Afrobeats verovert de wereld

Afrobeats, een mix van techno en dance met Afrikaanse ritmes, is de afgelopen jaren wereldwijd een van de populairste muziekgenres geworden. Verschillende artiestenhebben grote arena’s uitverkocht in de VS, het VK en Europa. Er is ook een toename van samenwerkingen tussen Afrobeats-artiesten en westerse popsterren. Veel van dit succes is te danken aan de groei van digitale muziekstreamingplatforms, vooral Spotify. Dat las redactiechef online Joep Harmsen op de technieuwssite Rest of world.

Tussen 2017 en 2022 was er een stijging van 550 procent in het aantal keren dat Afrobeats-nummers werden gestreamd op Spotify. Alleen al in 2023 werd Afrobeats meer dan 14 miljard keer gestreamd op de app, met Londen, Parijs en Nairobi in de top vijf. Hoe Spotify het grote publiek aan deze dansbare muziek uit voornamelijk Nigeria, Ghana en de West-Afrikaanse diaspora heeft gekregen, lees je hier.

---

Wolvenmythe ontkracht

De wolf staat op dit moment in Nederland weer volop in de aandacht, nu de laatste tijd zich weer regelmatig exemplaren in ons land hebben laten zien. Een van de populairste ideeën die er over wolven bestaan, is dat wolven zouden huilen wanneer het volle maan is. Dit blijkt echter een mythe te zijn, als je althans het artikel van Gazeta Wyborcza moet geloven dat redacteur Marc van Rijswijk deze week las.

Wetenschappers hebben vastgesteld dat het gehuil vooral optreedt in de zomer – en niet in de winter, het seizoen waarin de nachten langer zijn –, wanneer de zorg voor de welpjes het meest van de wolven vraagt. Verder huilen ze om met elkaar te communiceren en om aan te kondigen dat ze op jacht gaan.

Waar komt dan die associatie met volle maan vandaan? Dat zou te maken hebben met het feit dat wolven hun snuit in de lucht steken als ze huilen. Dat doen ze echter met om hun stemgeluid beter te laten resoneren om zo hun soortgenoten te kunnen bereiken. Wolvengehuil kan op maar liefst 12 kilometer afstand gehoord worden. Lees het hele artikel hier.

---

Radio Garden

In tijden waarin de blik nogal eens op eigen navel wordt gericht, is het onlineplatform Radio Garden een welkome afleiding, ontdekte editor at large Katrien Gottlieb. Door over een 3D-wereldbol te navigeren, kun je ongeveer twaalfduizend radiostations in meer dan zevenduizend steden beluisteren.

Europa en de Verenigde Staten hebben verreweg het dichtbevolkste radiogebied. In bijvoorbeeld Algerije tref maar één station aan. Als je van stad naar stad scrolt, zie je de rijkheid van het wereldwijde radiolandschap voorbijtrekken: een schatkist.

---

Drie verdiepende leestips

» Hoe kunnen de Houthi’s, een ongeorganiseerde militie uit Jemen, het vrachtverkeer op de Rode Zee platleggen en een geduchte vijand van de Verenigde Staten worden? Die vraag probeert The New York Times te beantwoorden in een analyse.

» Wetenschappers voorspellen dat klimaatopwarming in de toekomst zal leiden tot veel rampen, maar niet de minste daarvan is het instorten van de koffieteelt. Tussen de 35 en 75 procent van de koffieplantages in Brazilië lopen gevaar door klimaatverandering. Gelukkig is er een groep heldhaftige wetenschappers die de koffieplant probeert te wapenen tegen hogere temperaturen, aldus The Economist.

» Honderden Venezolanen zitten vast in Guatemala omdat ze geen middelen hebben om verder te trekken naar de Verenigde Staten of terug te keren naar het zuiden. Ze zijn overgeleverd aan liefdadigheid en onzekere baantjes om hun droom te kunnen blijven financieren. El País sprak met enkele gestrande Venezolanen.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Miss albinisme

In Afrikaanse landen is een opmerkelijke bevolkingsgroep het slachtoffer van discriminatie, minachting en mishandelingen: mensen met albinisme, en dan met name vrouwen, zo las redacteur Marc van Rijswijk deze week in El Mundo. Zo worden in landen als Tanzania en Malawi mensen met albinisme gedood en worden hun organen gebruikt bij magische praktijken.

De Spaanse krant interviewde de Zuid-Afrikaanse Ameliah Shabangu, een 28-jarige vrouw die in Zuid-Afrika verkozen is tot ‘Miss Albinism’. Albinisme is een genetische aandoening die het gevolg is van een gebrek aan melanine, het pigment dat kleur geeft aan de ogen, huid en het haar. Ameliah vertelt over de strijd die ze heeft moeten voeren, de discriminatie en het dedain waarmee mensen op haar neerkeken als ze op straat liep. Gelukkig zijn er steeds meer vrouwen met albinisme die hun opvallende huidskleur en uiterlijk beschouwen als iets om trots op te zijn.

Shabangu hoopt dan ook dat ze als Miss Albinism een inspiratiebron mag zijn voor andere meisjes die aan dezelfde aandoening lijden. ‘Ik hoop dat ze zullen beseffen hoe mooi ze zijn en dat ze zichzelf accepteren zoals ze zijn.’ Lees haar indrukwekkende relaas hier. 

---

Moordende medicijnen

Hoewel malaria vrij eenvoudig te behandelen is met medicijnen sterven jaarlijks nog 600.000 mensen aan de ziekte, die hoofdzakelijk door muggen wordt overgedragen. Dit komt vooral door een gebrek aan toegang tot betaalbare medicijnen, maar zelfs als patiënten in Sub-Sahara-Afrika – waar de meeste sterfgevallen voorkomen – hun handen kunnen leggen op medicijnen, blijken die niet altijd te werken, zo las redacteur Joep Harmsen in een artikel van Prospect Magazine.

Zo’n 450.000 mensen in de regio sterven aan malaria door vervalste malariamedicijnen en antibiotica. Daarbij komt nog dat deze vervalste medicijnen, die soms wel een klein beetje van de werkzame stof van echte malariapillen bevatten, ervoor zorgen dat de parasiet die verantwoordelijk is voor de ziekte resistent wordt. Een echt ‘wicked problem’ dus zoals Oxford-professor Paul Newton het noemt. Hoe deze nepmedicijnen geproduceerd worden en wie erachter zit, lees je in dit artikel.

---

Drie verdiepende leestips

» Na het begin van de ‘Week van de woede’ in Duitsland, waarbij vele boeren de straat op gingen om te protesteren tegen bezuinigingen op landbouwsubsidies, publiceerde Süddeutsche Zeitung een interessante reportage. Volgens de Zuid-Duitse krant was het protest namelijk overgenomen door rechtse complotdenkers die zelfs fantaseerden over een staatsgreep. De krant vroeg gematigde en minder gematigde boeren naar hun mening hierover.

» Door de oorlog in Oekraïne dreigt er een wereldwijd tekort aan kunstmest en is de prijs exorbitant gestegen. Het door Rusland binnengevallen land is namelijk een van de belangrijkste producenten van de grondstoffen van kunstmest. The New York Times beschrijft hoe deze dynamiek zorgt voor problemen bij boeren wereldwijd en hoe zij vooral in Afrika en Azië de voedselzekerheid bedreigt en honger veroorzaakt.

» Bij de vraag wie baat had bij 7 oktober richten de westerse inlichtingendiensten hun blik op Qatar, schrijft Politico. De vraag of Qatar, dat de grootste financiële steunverlener is van Hamas en onderdak heeft verleend aan verschillende Hamas-leiders, echt niets wist van de plannen om Israël aan te vallen, is een heet hangijzer.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Solzjenitsyns grootste risico

Het is alweer een halve eeuw geleden dat het wereldberoemde boek De Goelag Archipel van de Russische schrijver Aleksandr Solzjenitsyn (1918-2008) gepubliceerd werd, nadat het enkele jaren illegaal in Rusland circuleerde. In december 1973 werd het voor het eerst in Parijs gedrukt, zo las redacteur Marc van Rijswijk. In de roman van vijfhonderd pagina’s wordt de ware omvang van het concentratiekampennetwerk in de Sovjet-Unie blootgelegd en wordt het leven in die kampen beschreven. Het boek wordt als een van de invloedrijkste werken van de twintigste eeuw beschouwd en heeft zich een plek in de wereldliteratuur veroverd.

Ter gelegenheid hiervan wijdde Radio Svoboda een artikel aan het boek en de totstandkoming ervan. Ook belde de nieuwszender met Ignat, een van de drie zonen van Solzjenitsyn, die de dag dat zijn vader in 1974 thuis door de KGB werd opgepakt nog levendig voor de geest kan halen. Volgens Ignat wilde zijn vader met zijn boek vooral duidelijk maken dat het kwaad niet in een groep zit, maar in willekeurige, doodgewone mensen, wachtend op de gelegenheid om naar buiten te treden. Daarom is het boek volgens Ignat nog steeds uiterst actueel. Je leest het artikel en het verhaal van Ignat hier in het Russisch en hier in het Engels.

The Guardian herpubliceerde een artikel uit 1973 onder de kop ‘Solzjenitsyn neemt zijn grootste risico’ die de publicatie van De Goelag Archipel aankondigde. ‘Misschien wel het meest politiek gevaarlijke van al zijn [Solzjenitsyns] boeken wordt vandaag in Parijs gepubliceerd in een Russische editie’, schreef de Britse krant op 28 december van dat jaar.

---

Koortsachtige Mexicaanse klassieker

Hoe de Colombiaanse schrijver Gabriel García Márquez op het idee van Honderd jaar eenzaamheid kwam is een bekend verhaal in Latijns-Amerika, ontdekte redacteur Joep Harmsen in een essay van de Mexicaanse auteur Valeria Luiselli: ‘Het is 1961 en Gabriel García Márquez is net aangekomen in Mexico-stad, berooid maar vol literaire ambitie, wanhopig probeert hij aan een nieuwe roman te werken. Op een dag zit hij in het legendarische Café La Habana, waar Fidel Castro en Che Guevara de Cubaanse revolutie zouden hebben beraamd. Julio Cortázar komt binnen met een exemplaar van Juan Rulfo’s roman Pedro Páramo. Met een snel gebaar, alsof hij aan het kaarten is, gooit Cortázar het boek op de tafel van García Márquez. “Tenga, pa que aprenda,” zegt hij. “Lees dit en leer.”’

Die nacht leest García Márquez de roman uit in één koortsachtige, slapeloze zit. Dit dunne boek, dat zich afspeelt in een plattelandsdorp vol geesten en echo’s uit het verleden, achtervolgt hem zo dat hij het diezelfde nacht nog eens leest en het uit zijn hoofd begint te leren. De volgende dag kan hij eindelijk beginnen met het schrijven van Honderd jaar eenzaamheid.‘

Luiselli schrijft dit in The New York Times naar aanleiding van een nieuwe Engelstalige vertaling door Douglas J. Weatherford van Juan Rulfo’s klassieker uit 1955. Lees haar hele bespreking van dit boek dat Susan Sontag een van de meesterwerken van de twintigste eeuw noemde hier.

---

Drie verdiepende leestips

» In Frankrijk vindt een revolutie plaats op kleine schaal: straten in dorpen met minder dan 2000 inwoners moeten nu ook een naam krijgen. Dus geen adressen meer als: ‘In het gehucht met de vierkante schuur, het eerste huis in de buurt van de laurierbomen, met de smeedijzeren poort’, maar een saaie straatnaam plus huisnummer. Al die moderniteit is wennen voor veel dorpsbewoners, schrijft Le Monde in een leuk geschreven reportage.

» De ongelijkheid tussen Oost- en West-Duitsland wordt ook weerspiegeld in het voetbal, volgens Frankfurter Allgemeine Zeitung. In de Bundesliga spelen namelijk maar twee clubs uit het voormalig communistische deel, voor het tweede profniveau geldt hetzelfde. Lees hier waar dat aan ligt.

» Zeg je hardlopen, dan zeg je Kenia. Het land staat bekend als een hofleverancier van marathonlopers met wereldrecordhouders als Kelvin Kiptum en Eliud Kipchoge, maar hardlopen is zoveel meer dan alleen topsport in het land. Rondom de sport is een complexe sociale dynamiek ontstaan, schrijft Africa is a Country in een artikel waarin de Keniaanse hardloopcultuur ontrafeld wordt.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Verassende winnaar

De jaarlijkse keuze voor land van het jaar door The Economist begint met een bittere vaststelling, las redacteur IJsbrand van Veelen: ’Historici zullen niet op 2023 terugkijken als een gelukkig jaar voor de mensheid. Oorlogen laaien op, het aantal autocratische regimes rijst de pan uit en in veel landen lappen autoritaire leiders wetten aan hun laars en beknotten ze de vrijheid. Dit is de grimmige achtergrond van onze jaarlijkse ‘land van het jaar’-prijs. Als die bedoeld zou zijn voor de veerkracht van gewone mensen tegenover verschrikkingen, dan zou er een overvloed aan kandidaten zijn, van Palestijnen en Israëli’s in hun bittere conflict tot Soedanezen die vluchten terwijl hun land implodeert.’

Het land dat het meest verbeterde, schrijft het Britse weekblad half grappend, is waarschijnlijk Barbieland. De kandidaten van daadwerkelijke landen vallen in twee groepen uiteen: landen die zich verzetten tegen hun autocratische bullebak-buren (denk: Oekraïne) en landen die in eigen huis de democratie of liberale waarden verdedigden (denk Brazilië of Polen). Welk land echt werd gekozen door The Economist lees je hier.

---

Drie verdiepende leestips

» Sinds in Nicaragua in 2018 hard optrad tegen antiregeringsdemonstraties is het land veranderd in een politiestaat. Politieke tegenstanders worden monddood gemaakt en burgers worden opgepakt zonder proces. Allerlei burgerlijke, politieke en religieuze rechten worden onder het bewind van Daniel Ortega geschonden, wat doet dat met het land? El Confidencial maakte de balans op.

» In Japan staat op elke hoek van de straat wel een automaat. Of het nu gaat om speelgoed, cola of snacks: nergens ter wereld zijn er zoveel automaten als in het Aziatische land. Süddeutsche Zeitung maakte er een mooie reportage over en bezocht Hiroaki Omatsu, die tweeduizend plastic capsules met kleine speelgoedjes erin bezit

» Door de oorlog liggen de ziekenhuisafdelingen in Gaza vol met patiënten die vallen onder de afkorting WCNSF: wounded child, no surviving family, oftewel ‘gewond kind, geen overlevende familie’. Naar schatting is 40 procent van de slachtoffers minderjarig. The Guardian sprak experts over wat dit betekent voor het leven van opgroeiend kind en zocht de kinderen op in vluchtelingenkampen en ziekenhuizen. Zo ook de veertienjarige Kareem: ‘Ik kon geen afscheid nemen van mijn moeder, vader en broer en er werd geen begrafenis voor hen gehouden. Mijn moeder was bang dat we alleen zouden achterblijven (…). Ik wou dat ik met hen was vertrokken.’

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Hoe de axolotl voor uitsterven kan worden behoed

Overal in Mexico-Stad zie je afbeeldingen van axolotls – hun raadselachtige gezichten sieren straatschilderingen, handwerk en onlangs zelfs het biljet van 50 peso, maar in het wild zijn ze nagenoeg uitgestorven. Ze komen voor in het moerasgebied in het zuiden van de stad: Xochimilco. Maar daar staat hun leefgebied onder druk door landbouw, viskweek en toerisme, las redacteur Joep Harmsen in The New York Times.

Xochimilco ziet er uit als een soort Mexicaans Giethoorn. Boeren hebben daar met vruchtbaar slib verschillende eilandjes gecreëerd waartussen sloten lopen; het voornaamste vervoersmiddel is er dan ook de boot. Maar door de introductie van kunstmest (stikstof) en kweekvissen wordt het voor de axolotl steeds moeilijker om te overleven. Dat er dagelijks drommen toeristen en luidruchtige bootjes met mariachi‘s doorheen varen, is ook niet bevorderlijk voor het voortbestaan van de soort.

Mexicaanse biologen proberen het schattige dier, dat haast een menselijke gezichtsuitdrukking heeft, nu te redden door in gevangenschap grootgebrachte exemplaren uit te zetten en traditionele landbouwmethodes te promoten die het ideale ecosysteem voor het dier ooit mogelijk hebben gemaakt.

Bekijk ook deze documentaire van het Mexicaanse Canal Once over Xochimilco:

---

Schietpartij Praag door de ogen van een getuige

Donderdagmiddag werd het centrum van Praag, dat als een van de veiligste steden van Europa beschouwd wordt, getroffen door de dodelijkste aanslag in Tsjechië sinds dat het land een zelfstandige staat is. Redacteur Marc van Rijswijk las vrijdag het relaas van ooggetuige Petr Nedoma, directeur van de Rudolfinum-galerie in het gelijknamige concertgebouw, dat vlak bij de Karelsuniversiteit staat waar de tragedie zich afspeelde.

Vanaf daar was hij getuige van het vuurgevecht tussen de schutter en de politie, totdat de schutter zijn handen in de lucht stak, zijn wapen wegwierp en uit het zicht verdween. Verdere informatie over de schietpartij won hij in via internet, aangezien hij vanwege het hoge dreigingsniveau het gebouw niet uit mocht en dus geen idee had wat er buiten allemaal gebeurde. Je leest zijn indringende verhaal hier.

---

Waarom in Turkije veel woningen uitbundig versierd zijn

Sehnsucht nach dem Serail, oftewel ‘Verlangen naar het Serail’, is de titel van een fraai, persoonlijk artikel, dat redacteur IJsbrand van Veelen aantrof in de Süddeutsche Zeitung. Het is geschreven door Raphael Geiger, de Turkije-correspondent van die Duitse krant. Hij woont met zijn gezin in Istanboel. ‘Onze woning is klein,’ schrijft hij, ‘maar wat bijzonder is zijn de zichtbare fresco’s, van ongeveer anderhalve eeuw oud. Net zo oud als het huis. In die tijd, toen de Ottomaanse sultan nog regeerde, was het een van de eerste gebouwen in de stad voor meerdere gezinnen. Het werd bewoond door Joden, Armeniërs en Grieken, die net zo goed deel uitmaakten van Constantinopel als de Turken.’

Zijn eigen woning vormt voor Geiger het startpunt voor een onderzoek naar de huidige liefde in Turkije voor woningen vol klatergoud, in de stijl van de serails, de paleizen van de sultans. Kristallen kroonluchters, marmer en bladgoud zijn niet aan te slepen – of ze nou echt of namaak zijn. Waar komt die hang naar het verleden vandaan?

Volgens een psycholoog die Geiger spreekt zijn de vrome Turken lange tijd onderdrukt geweest, maar sinds Erdoğan aan de macht is willen ze met hem mee doen, met zijn paleizen vol pracht en praal die teruggrijpen op het verleden. Als je pronkt, aldus de psycholoog, hoor je erbij. Dus domineren meubilair en aankleding de woningen op een overweldigende manier. Meer over deze hang naar het grandioze, op het groteske af, lees je hier.

---

Drie verdiepende leestips

» Le Monde publiceerde deze week een mooi portret van Wael Al-Dahdouh, verslaggever van Al-Jazeera. De krant bestempelt Al-Dahdouh als ‘de stem van de verdoemden van Gaza’. Deze Palestijnse journalist, die twee kinderen en een kleinzoon verloor tijdens de Israëlische aanvallen in Gaza, is de belichaming geworden van de tragedie waaronder zijn volk lijdt.

» Financial Times schreef een interessante analyse over hoe het migratiedebat in Europa heeft gezorgd voor de opkomst van rechts-radicale partijen in Europa en een steeds strenger migratiebeleid. Was er in 2015-2016 nog een sterke ‘Wir schaffen das’-mentaliteit toen Europa te maken had met grote aantallen asielzoekers door de oorlog in Syrië, nu is dat omgeslagen naar een heel ander sentiment. Frankrijk scherpte afgelopen week zijn migratiebeleid aan en ook de Europese Unie bereikte een akkoord over striktere migratieafspraken.

» Curt Bloch, een Duitse Jood, maakte een tijdschrift, 95 edities, terwijl hij zich verborgen hield voor de nazi’s op een zolder in Enschede. Zijn satirische magazines zijn nu te bewonderen in het Joods Museum in Berlijn. The New York Times besteedde er deze week uitgebreid aandacht aan.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

In de sauna is iedereen gelijk

In een mooi artikel in The Guardian werpt auteur Miranda Bryant licht op de intrigerende saunacultuur in Finland, die diep geworteld is in het dagelijks leven en bijdraagt aan het geluk van het land. Bryant verkent de rol van openbare sauna’s in steden als Tampere en Helsinki, waar ze niet alleen dienen als fysieke ontspanningsruimtes, maar ook als sociale ontmoetingsplaatsen en toevluchtsoorden om te reflecteren op het leven. Een aanrader van redacteur Joep Harmsen.

Het concept van löyly, de intense hitte in de sauna, beschrijft Bryant als een spirituele ervaring die de Finse sauna-ervaring uniek maakt. Een van de geheimen achter het hoge geluksniveau in Finland is misschien wel dat in Finse sauna’s verschillende leeftijden en achtergronden samenkomen, en letterlijk al hun verschillen afwerpen en een handdoekje omslaan.

---

In de steek gelaten

France, France Brel. Zo moest ze heten, besloot haar vader, de Belg Jacques Brel (1929-1978), een van de grootste Franstalige zangers van de de twintigste eeuw. Het was juni 1953 en Brel was op weg van Brussel naar Parijs om de eerste grote stappen te zetten op weg naar stardom. In afwachting van Brels vertrekkende trein wierp de hoogzwangere Thérèse, zijn vrouw, op het perron nog tegen dat ze toch Marianne hadden afgesproken? Brel dacht even na en zei toen: Nee, France. Veel beter. Dat brengt geluk. Want daar in Frankrijk ligt mijn toekomst.

Op 12 juli 1953 werd zijn tweede dochter geboren: France Brel. De grootste triomf van haar vader, het hartverscheurende Ne me quitte pas uit 1959, zou voor haar altijd een bittere nasmaak houden, want Brel liet zelf nogal wat naasten in de steek, of liet ze op z’n minst wachten, zoals ook zijn dochter France. Toch beheert zij met verve sinds jaar en dag de nalatenschap van haar vader als directeur van de Fondation Jacques Brel. Dit jaar verscheen, nadat ze al eerder twee boeken over hem publiceerde, het eerste deel van de biografische reeks Chronique d’une vie over haar vader. Vanwaar die passie voor een vader die haar eigenlijk in de steek liet? Dat wilde Süddeutsche Zeitung weten, las redacteur IJsbrand van Veelen in deze onvolprezen Duitse krant. De antwoorden op die vraag lees je hier.

---

Drie verdiepende leestips

» De Europese tak van Politico onthult in een reconstructie de inspanningen van rechtse krachten om de Europese Green Deal te ondermijnen. De politieke nieuwssite zoomt in op parlementariër Sarah Wiener van de Oostenrijkse Groenen. Onder zware druk van lobbyisten en desinformatiecampagnes besluit zij te stemmen voor versoepeling van regelingen uit de Green Deal.

» Het zal weinigen zijn ontgaan: De Amerikaanse diplomaat Henry Kissinger overleed onlangs op honderdjarige leeftijd. Vele regeringsleiders, zoals Mark Rutte, spraken vol lof over de inspanningen van Kissinger op het internationale toneel, maar veel mensen in Latijns-Amerika en Azië hebben toch een ander beeld van de voormalig Amerikaans minister van Buitenlandse zaken. Dat schrijft ook de Chileense schrijver Ariel Dorfman in El País. Kissinger was de drijvende kracht achter de militaire staatsgreep van Pinochet in Dorfmans vaderland.

» New Statesman interviewde Booker Prize-winnaar Paul Lynch. De Ier verzet zich tegen de typering van zijn roman Prophet Song als ‘politiek’. In zijn roman is Ierland ten prooi gevallen aan het fascisme en breekt er een burgeroorlog uit.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De mythe van JFK

Vorige week, op 22 november, was het zestig jaar geleden dat John F. Kennedy in Dallas werd vermoord. De moord zond een schokgolf door de wereld. Die is op de meeste plekken weggeëbd maar trilt in de Verenigde Staten nog altijd na, zoals Phil Tinline laat zien in The New Statesman: ‘Onlangs liep ik op een middag over Elm Street die door Dealey Plaza loopt, van de oude Texas School Book Depository naar de onderdoorgang, langs drie guided tours, en daar, midden op de weg, zag ik een geschilderde X. Dit is waar de presidentiële limousine [van JFK] op het fatale moment werd geraakt, althans volgens degene die het kruis op het asfalt heeft geklad. Voor sommigen markeert die X de plek op een schatkaart waar een duister geheim wordt onthuld. Voor anderen is het meer een kruis: de heilige plek waar de redder van de Verenigde Staten op wrede wijze werd neergemaaid.’

Die twee visies komen terug in de titel van zijn boeiende artikel JFK and the myth of the great martyr-saviour, aldus redacteur IJsbrand van Veelen. ‘Beide verhalen houden stand’, schrijft Tinline, ‘omdat ze allebei een hardnekkig geloof weergeven over hoe macht werkt in Amerika. Heimelijke krachten spannen samen om de touwtjes in handen te houden; heldhaftige leiders kunnen ons redden.’ Martelaar of redder, dat is de mythe die over JFK is ontstaan. Onterecht, vindt Tinline. Wat in ieder geval wel duidelijk is, schrijft hij, is dat ‘the age of American conspiracy’ is begonnen met de moord op JFK. Meer daarover lees je hier in zijn artikel.

---

We leven in passief agressieve tijden

‘Passieve agressie (…) is een bepalend symptoom van de moderne wereld geworden’, las redacteur Joep Harmsen in een essay van psychoanalist Josh Cohen in 1843 Magazine. ‘Passieve agressie is de heimelijke, indirecte en vaak verraderlijke manier waarop we antagonisme of onenigheid tot uitdrukking brengen, terwijl we ervoor zorgen dat dergelijke bedoelingen aannemelijk kunnen worden ontkend’, definieert Cohen het gedrag. Het veilig aan passief agressieve uitspraken is dat ze altijd weer te ontkennen zijn: ‘nee zo bedoelde ik het niet’.

Maar het gevaar is dat we niet meer openlijk zeggen wat we denken, maar ons verschuilen achter verhulde opmerkingen als ‘het zou fijn zijn als iedereen zorgt dat het hier schoon blijft’ in plaats van iemand direct aanspreken dat hij er een troep van maakt. Maar openlijke agressie is ook niet altijd te verkiezen, schrijft Cohen. Hoe kunnen we dan wel iemand confronteren en sterke en gevoelens uiten zonder in agressie vervallen? Het antwoord daarop lees je hier.

---

Drie verdiepende leestips

» The Guardian publiceerde deze week een lezenswaardig portret van de eigenzinnige ‘alienjager’ Avi Loeb. Avi Loeb is als astrofysicus verbonden aan Harvard, een van de meest prestigieuze universiteiten ter wereld, en wijdt zijn leven aan het vinden van bewijs voor de aanwezigheid van buitenlands leven op aarde. Daniel Lavelle van de Britse krant bezocht hem en probeerde te achterhalen wat Loeb drijft om te zoeken naar buitenaards leven, ook al wordt hij vaak weggezet als fantast.

» Toen Europa in 2015 kampte met hoge aantallen vluchtelingen door de oorlog in Syrië en andere conflicten in de wereld, sloot de EU een pact met het Afrikaanse land Niger. Niger, van oudsher een land dat zich op een kruispunt van migratieroutes bevond, zou doorreizigers uit Sub-Saharaanse Afrika tegenhouden in ruil voor geldsteun. Die antimigratiewet had rampzalige gevolgen voor het land, toont Al Jazeera: de lokale economie die afhankelijk was van migranten stortte in. Ook was de wet niet effectief: het maakte migratie vanuit zuidelijk Afrika naar Noord-Afrika en Europa alleen maar duurder en vooral dodelijker.

» In een piepklein kantoor in de Amerikaanse hoofdstad Washington zetelt de de alternatieve regering van Myanmar. Sinds de militairen een staatsgreep pleegden in 2021 zijn de democraten het land ontvlucht en proberen ze vanuit de VS politieke steun te vergaren voor hun strijd tegen de dictatuur. The New York Times ging langs bij het hoofdkantoor.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Schieten op piramides

Over Napoleon, de nieuwe film van regisseur Ridley Scott, is al veel geschreven, zowel positief als negatief. Zo geeft Peter Bradshaw van The Guardian de film vijf sterren en noemt hem een ‘spannende biopic’ die recht doet aan de machtshonger en gewiekstheid van de Franse keizer. Maar Wendy Ide van dezelfde krant schrijft dat de beweegredenen van Napoleon onvoldoende in de film naar voren komen. Waar vrijwel iedereen het over eens is, is dat de film veel historische onjuistheden bevat.

Napoleon schoot namelijk niet met kanonnen op Egyptische piramides, zoals redacteur Joep Harmsen las in een vermakelijk en inzichtelijk stuk van The New York Times. Maar wat de Franse keizer wel teweeg heeft gebracht is een grote interesse in het culturele erfgoed van het oude Egypte. Napoleons invasie van Egypte was ‘het begin van de Egyptologie, het begin van de fascinatie voor Egypte en het verlangen om de Egyptische geschiedenis en cultuur te onderzoeken’, aldus een wetenschapper in de Amerikaanse krant. Tijdens Napoleons campagne in Egypte werden duizenden historische artefacten geroofd. Lees het hele stuk, waarin ook wordt ingegaan op de donkere kanten van deze interesse, hier.

---

Shakespeare populair doelwit voor dieven

‘Op 13 juli 1972, ‘s avonds laat, drong een onbekende de bibliotheek van de Universiteit van Manchester binnen en sloeg met geweld de glazen bovenkant van een vitrine kapot om de inhoud te stelen. In de vitrine zat een van de beroemdste en waardevolste boeken die er bestaan: een bijna perfecte editie van een First Folio van Shakespeare.’ Zo begint het heerlijke verhaal Shakespeare’s First Folio has been Stolen Many, Many Times, dat redacteur IJsbrand van Veelen aantrof op de site Crime Reads. 

Het artikel is gebaseerd op het boek The Shakespeare Thefts: In Search of the First Folios van Eric Rasmussen over de veelvuldige diefstallen van het zeer begeerde First Folio, de eerste gepubliceerde collectie toneelstukken van William Shakespeare (1564-1616). Dit jaar is het vierhonderd jaar geleden dat die het licht zag. Er werden in 1623 750 exemplaren van gedrukt waarvan er – voor zover bekend – nog 232 over zijn, ook al is de verblijfplaats van het exemplaar dat in 1972 werd gestolen, nog steeds onbekend. De First Folio bevat veel van Shakespeares beroemdste toneelstukken, zoals The Taming of the Shrew, Macbeth, Twelfth Night en The Tempest. Het merendeel van de exemplaren bevindt zich in openbare collecties, maar drie jaar geleden werd er een geveild van een particulier voor bijna tien miljoen dollar.

Raymond Scott, één van de First Folio-dieven die een exemplaar van de Durham University had gestolen, verscheen in februari 2009 bij de rechtbank in een zilverkleurige limousine, met een sigaar en een kop noedels in zijn hand, hardop voordragend uit Richard III van Shakespeare: ‘A horse, a horse, my kingdom for a horse!’ Tijdens het proces bleef hij Shakespeare-Engels spreken, waarop een geïrriteerde rechter hem zei: ‘Doe niet zo dramatisch, spreek alsjeblieft gewoon normaal.’ Meer van dit moois lees je hier.

---

Drie verdiepende leestips

» Columnist Carlos Segovia schetst in El Mundo wat het voor Spanje en andere netto-ontvangers van EU-gelden zou betekenen als Wilders het voor het zeggen krijgt in Nederland. Hij brengt daarbij de uitspraken van Tony van Dijk in herinnering die tegen EU-steun voor Spanje was omdat ze dan weer ‘siësta zouden houden’. Segovia vergeet daarbij niet te vermelden dat het Nederlandse handelsoverschot met Spanje bijna 6 miljard euro bedraagt en wij dus netto-ontvanger zijn van geld uit Spanje.

» De migratieroute vanuit Latijns-Amerika naar de Verenigde Staten zit vol gevaren. Zo moeten de migranten de Darién doorkruisen, een onherbergzaam oerwoud tussen Panama en Colombia waar verschillende criminele bendes actief zijn. Maar ook het traject door Guatemala is uiterst gevaarlijk, toont El País in een aangrijpende reportage, en daar zijn het niet alleen de criminelen voor wie de migranten moeten vrezen. Mensenrechtenorganisaties kaarten de alomtegenwoordige afpersing en seksueel geweld door de lokale politie aan.

» Auteur Ben Judah publiceerde onlangs een scherp essay over hoe het migratiedebat in Europa verhard is op de website van UnHerd. Hoe deze campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen in Nederland is gevoerd past precies in Judahs analyse. ‘Als we denken aan de rotsachtige baaien van Lampedusa en de toenemende onverschilligheid voor de duizenden mensen die daar aan land komen of sterven, is het misschien niet de vraag of we ze in de toekomst niet meer zullen zien. Lampedusa vertelt ons dat we al haast blind zijn.’

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Bijna een jaar wachten op een ‘prothese’

Het zal je maar gebeuren: je verliest je linkerarm op het slagveld, je vraagt bij de overheid een prothese aan en pas bijna een jaar later krijg je een pakketje binnen, om dan tot je ontzetting erachter te komen dat er geen prothese, maar een metalen stok met een houder van kunststof in zit die ook nog eens te groot is voor je arm. Het overkwam de Russische soldaat Vadim Sjaripov, zo las redacteur Marc van Rijswijk deze week.

Het verhaal staat niet op zichzelf. Rusland heeft veel kritiek gekregen op de manier waarop het met zijn eigen soldaten omgaat, nadat het land in februari 2022 Oekraïne binnenviel. Het Britse ministerie van Defensie gaf afgelopen juli aan dat ongeveer de helft van de Russische dodelijke slachtoffers in Oekraïne te voorkomen was geweest, omdat ze het gevolg waren van onder meer trage evacuaties van gewonden. Ook zijn er gevallen bekend van gewonde Russische soldaten die zijn teruggestuurd naar de frontlinie, zonder een adequate medische behandeling, aldus Business Insider. Lees hier het relaas van Sjaripov en van Natalja Stepanenko, die een been verloor tijdens een beschieting van het treinstation van Kramatorsk.

---

Andrew Wylie, literair agent van wereldfaam

De Amerikaan Andrew Wylie (1947), is misschien wel ’s werelds bekendste – en ook meest verguisde – literair agent. Literair agenten zijn de makelaars van de boekenindustrie: ze koppelen schrijvers aan uitgevers en onderhandelen over contracten. Daarvoor toucheren ze doorgaans een vergoeding van 15 procent. Wylie staat in die wereld op eenzame hoogte. In de afgelopen veertig jaar veranderde hij de wereld van het uitgeven grondig en, volgens zijn critici, desastreus. Veelzeggend genoeg is zijn bijnaam The Jackal (de Jakhals), las redacteur IJsbrand van Veelen in The Guardian. Wylie is een meester in de combi intellectuele-boeken-en-onbeschaamde-handel, en heeft ervoor gezorgd dat grote schrijvers zowel beroemd als rijk zijn geworden.

The Wylie Agency vertegenwoordigt niet alleen de nalatenschappen van een indrukwekkende reeks grootheden als Borges, Nabokov, Chinua Achebe en Italo Calvino, maar ook een verbazingwekkend aantal van ’s werelds meest gerenommeerde auteurs. Op de lijst van ruim 1300 klanten staan Nobelprijswinnaars Saul Bellow, Joseph Brodsky, Albert Camus, Bob Dylan, Louise Glück, Yasunari Kawabata, Czeslaw Milosz, VS Naipaul, Kenzaburo Oe, Orhan Pamuk, José Saramago en Mo Yan, maar Wylie grossiert ook in hedendaagse beroemdheden als Chimamanda Ngozi Adichie, Karl Ove Knausgard, Rachel Cusk, Deborah Levy en Sally Rooney.

De fraaie longread Days of The Jackal: how Andrew Wylie turned serious literature into big business over de handel en wandel van Andrew Wylie, die zich laat lezen als een who’s who van de wereldliteratuur, vind je hier.

---

Drie verdiepende leestips

» Het Israëlische leger heeft afgelopen week het Al-Shifa-ziekenhuis in Gaza ingenomen en zegt dat het daar het volste recht toe had, omdat er wapens in het gebouw zouden liggen. Is dat waar? Süddeutsche Zeitung ging langs bij Christoph Safferling, expert in het internationaal recht, om hem een aantal vragen hierover te stellen. Op een gedegen en heldere wijze legt hij Israëls verantwoording voor de aanval en inname van het Palestijnse ziekenhuis uit.

» Alina Farkash is een Russisch-Israëlische journaliste die in 2014 naar Israël verhuisde, uit protest tegen de Russische annexatie van de Krim. Ze woont in de buurt van Jeruzalem met haar man en twee kinderen. ‘Mijn huisarts stelt voor mijn gebruikelijke hoeveelheid antidepressiva te verdubbelen’, schrijft ze in een persoonlijk verslag in Süddeutsche Zeitung, waarin ze uit de doeken doet hoe het is om onder constante dreiging te leven. Lees haar aangrijpende verhaal hier.

» Vanaf 1995 kwamen tien tot dertig mensen naar de maandelijkse bijeenkomsten in een bibliotheek in de Californische plaats Venice om het boek Finnegans Wake van James Joyce te lezen. Dat boek staat bekend als een van de moeilijkste fictieve werken uit de westerse canon. Aanvankelijk lazen ze twee pagina’s per maand, maar uiteindelijk lazen ze nog maar één pagina per discussie. Op dat tempo bereikte de groep – die nu op Zoom bijeenkomt — de laatste pagina in oktober. Ze deden er 28 jaar over. The Guardian doet verslag van de leesgroep in dit geestige artikel.