Onderwerpen: Weekendtips

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Het groene goud

Behalve de olie- en energiecrisis die wereldwijd is ontstaan nadat Poetin Oekraïne aanviel, voltrekt zich nog een tweede – kleinere en stillere – oliecrisis, las redacteur IJsbrand van Veelen in Süddeutsche Zeitung: Europese olijvenboeren maken zich zorgen over hun oogsten. Het ‘groene goud’ wordt steeds schaarser en de prijzen stijgen drastisch. Dat is slecht voor consumenten die al door inflatie getroffen worden, en doet vrezen dat de handel in aangelengde olie of olie van inferieure kwaliteit zal toenemen.

Een Italiaanse boer in Umbrië die normaal gesproken 70 ton olijven oogst, zal dit jaar hooguit 30 ton binnenhalen. Eenzelfde afname geldt niet alleen voor olijfboeren elders in Italië, die 12 procent van de wereldmarkt voorzien, maar ook voor die in Griekenland (9 procent) en Spanje, dat met 44 procent wereldleider is. De oogst neemt af en de prijs voor een liter olijfolie stijgt – die van goedkopere Spaanse olijfolie is in enkele jaren tijd verdubbeld. Schuld van dit alles is klimaatverandering, die zorgt voor extreme weersomstandigheden zoals overmatige regenval in Italië dit voorjaar en aanhoudende droogte in Spanje. Meer over de olijfoliecrisis lees je hier.

---

Jiddisch, een taal vol geschiedenis

Aangezien de Joden momenteel in het middelpunt van de aandacht staan (al is dat om een heel verdrietige reden), was het volgens redacteur Marc van Rijswijk een goed idee van de Franse taalwetenschapper Arnaud Bernier om afgelopen week op LinkedIn een post te wijden aan het Jiddisch. Deze taal wordt gesproken door de zogenoemde Asjkenazische Joden uit Midden- en Oost-Europa. De vele buitenlandse invloeden die in de taal terug te vinden zijn – van Duits en Hebreeuws tot en met Pools en Russisch – getuigen van de vele verhuizingen die deze Joden al sinds de dertiende eeuw hebben moeten ondernemen.

Tot 1945 had het Jiddisch 11 miljoen sprekers, waarvan meer dan een derde in de Sovjet-Unie. Ze worden nu geschat op 1 à 2 miljoen. Hoewel de geschiedenis van deze taal voornamelijk Europees is, zijn tegenwoordig de meest actieve sprekers in Noord-Amerika te vinden. Jiddisch staat vermeld in de Atlas of Endangered Languages van de VN, aangezien de taal in de komende decennia zou kunnen verdwijnen. De afgelopen jaren is de belangstelling onder jonge Joden voor de verloren cultuur van hun voorouders weer opgebloeid. Deze generatie, die de Holocaust niet heeft meegemaakt, wil begrijpen hoe Joden leefden en communiceerden vóór de Tweede Wereldoorlog. Je leest er hier meer over.

Het Jiddisch heeft ook een belangrijke bijdrage geleverd aan de Nederlandse woordenschat: denk aan woorden als ‘mazzel’, ‘tof’, ‘gabber’, ‘bajes’, ‘jatten’ en het internationaal bekende woord ‘bagel’.

---

Kiezen tussen twee kwaden

Op 19 november vinden in Argentinië de tweede ronde van de presidentsverkiezingen plaats. De Argentijnse El País-columnist Martín Caparrós heeft de laatste tijd niet onder stoelen of banken gestoken dat hij een grote afkeer heeft voor de ultrarechtse, libertarische presidentskandidaat Javier Milei. Maar ook voor zijn tegenstrever, de centrumlinkse Sergio Tomás Massa, heeft Caparrós geen goed woord over in zijn laatste column. ‘Massa is goede synthese van die opportunistische, inschikkelijke, gewetenloze politici die Argentinië de afgelopen decennia hebben geregeerd.’

Daarbij is Massa, de minister van Economie is, ook nog verantwoordelijk voor de slechte (economische) situatie waarin het land zich bevindt. Verandering is nodig, maar wat moet je doen als het alternatief ook niet veel soeps is. Dit dilemma legt de Argentijnse romanschrijver prachtig uit, aldus redacteur Joep Harmsen. ‘Het is heel moeilijk om op [Massa] te stemmen‘, vervolgt Caparros, ‘en toch geloven velen van ons dat hij de enige uitweg is – om de grote catastrofe te voorkomen’. Want Milei zou een ramp zijn voor het land:

’De heer Milei is, zoals we al weten, een gek die beledigt en schreeuwt bij het minste meningsverschil, die zijn tegenstanders met de dood bedreigt, die de genocidale dictatuur rechtvaardigt, die de leerplicht en de volksgezondheid wil afschaffen en mensen wil bewapenen, die zijn beslissingen overlegt met zijn dode hond. Dit is genoeg om hem te vrezen en af te wijzen, maar het is niet het ergste: het is zijn idee om een hyper-individualistische samenleving te organiseren die alleen gebaseerd is op de regels van de markt, waar alles gekocht en verkocht kan worden – inclusief kinderen en organen.’

Dus zit er niet anders op dan te stemmen op Massa, aldus de schrijver. Niet omdat hij beter voor het land is dan Milei, ‘maar veel minder slecht’.

---

Drie verdiepende leestips

» Vorige week publiceerde Der Spiegel een inzichtelijke reportage over hoe de oorlog tussen Israël en Hamas invloed heeft op het leven van Israëlische burgers. Het land heeft inmiddels 300.000 reservisten opgeroepen, mensen die in hun dagelijks leven geen militair zijn, maar nu actief deelnemen aan de oorlog. Neem bijvoorbeeld het verhaal van een linkse schrijver, die eerst tegen de oorlog was, maar nu met granaten op Hamas schiet, dat het Duitse weekblad optekende.

» The Los Angeles Times schreef een verontrustend verslag van de ReAwaken America Tour, een religieuze roadshow die pro-Trump is en bekendstaat om het bevorderen van christelijk-nationalisme en rechtse samenzweringstheorieën. Een inkijk in hoe uiterst rechts en conservatief christelijk de handen ineen hebben geslagen en zo een compleet eigen realiteit hebben gerealiseerd waarin Trump de ‘gezalfde van God’ is, QAnon koning en ‘alles wat je gelooft waar is’. De tweedaagse opwekkingsdienst die in augustus net buiten Las Vegas werd gehouden, telde bijna zeventig sprekers die predikten dat vaccins giftig zijn en het einde van de wereld zullen brengen, dat een kliek van wereldleiders zich bezighoudt met kindermisbruik en dat de verkiezingen van 2020 gestolen zijn.

» In een nieuwe tentoonstelling toont het Prado in Madrid ‘de verborgen kant van kunst’, schrijft El País. Het Spaanse kunstmuseum laat nu de achterkant van beroemde meesterwerken aan het publiek zien en dat levert mooie ontdekkingen op. Zoals het achteraanzicht met blote billen van de Knielende non (1731) van de Zweeds-Oostenrijkse schilder Martin van Meyten.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Eva Menasse, een onruststoker?

‘De onruststoker’, zo noemt Süddeutsche Zeitung Eva Menasse. In het interview van de krant met de Oostenrijkse auteur van onder ander de romans Dunkelblum zwijgt en Quasikristallen vraag je je af waarom, aldus redacteur Joep Harmsen. Zo verzet ze zich tegen de ego-gedreven debatcultuur en wil ze daarom haar boek niet op tv promoten. Over dagelijkse politiek laat ze zich nauwelijks uit. Ze gaat liever de diepte in. Interviews geeft ze nauwelijks, maar voor SZ maakt ze een uitzondering: ‘Dan heb ik tenminste een excuus om de anderen af te zeggen.’

De Duitse krant typeert haar als volgt: ‘In feite komt ze dichter bij het ideaal van een publieke intellectueel dan de meeste andere opiniemakers van onze tijd. Omdat ze zich politiek uit, maar niet constant. Omdat ze ongemakkelijke waarheden formuleert zonder dat ze tegendraads is om maar tegendraads te zijn. Omdat ze er geen moeite mee heeft om haar mond te houden als ze de weg niet kent in een onderwerp, wat volgens haar altijd het geval is als ze er niet jarenlang mee bezig is geweest. Kortom: omdat ze noch met de stroom mee, noch ertegenin zwemt, maar aan de kant zit en erover nadenkt.’ Een onruststoker? Verre van, eerder een bedachtzame denker.

Rusteloos, dat wel, of nieuwsgierig als je het in positieve bewoordingen zou beschrijven. Zo heeft ze ook haar eigen, joodse, familiegeschiedenis onderzocht: onvermoeibaar, tot de laatste steen boven water is. Dat sommige mensen in Oostenrijk onrustig worden van de zwarte bladzijden uit hun geschiedenis die ze opduikt, ligt meer aan hen dan aan Menasse. Lees het hele portret van Eva Menasse hier.

---

De desastreuze gevolgen van illegale visserij

Deze crossmediale productie van The New Yorker, gemaakt in samenwerking met Outlaw Ocean Project, is gewijd aan de illegale Chinese visserij. China heeft namelijk veel geld geïnvesteerd in vissersschepen over de hele wereld, deels om zijn invloed te kunnen uitbreiden. Met slimme trucs ontkomen ze aan de vastgestelde regelgeving waar vissersschepen normaal gesproken aan moeten voldoen. Dit heeft niet alleen desastreuze gevolgen voor het milieu, maar kost ook mensenlevens.

Op deze vissersschepen werken mensen in erbarmelijke omstandigheden, vaak tegen hun wil en zonder contact te mogen hebben met het thuisfront. Het artikel, aangevuld met video’s, foto’s en infographics, geeft je een schokkende inkijk in wat vooraf ging aan jouw tapashapje calamaris. ‘The Crimes Behind The Seafood You Eat’ is een aanrader van redactiestagiair Sterre Kilsdonk. 

---

Nepnieuwsgolf sinds oorlog tussen Israël en Hamas

Redacteur IJsbrand van Veelen las het artikel ‘This War Shows Just How Broken Social Media Has Become’ in The Atlantic. Daarin schrijft Charlie Warzel naar aanleiding van de smerige oorlog tussen Hamas en Israël: ‘Sociale media zijn opnieuw het venster waardoor de wereld onuitsprekelijk geweld en wreedheid in een actief oorlogsgebied kan zien. Duizenden mensen, waaronder kinderen en ouderen, zijn gedood of gewond geraakt in Israël en de Gazastrook sinds Hamas zaterdag 7 oktober zijn verrassingsaanval lanceerde en je hebt het bloedbad waarschijnlijk zelf kunnen zien op X, TikTok of Instagram.’

Een van de grootste boosdoeners is miljardair Elon Musk: ‘Tijdens de eerste dagen van de oorlog tussen Israël en Hamas verspreidde X-eigenaar Elon Musk zelf vervalste video’s die op zijn platform werden gepubliceerd. Hij heeft ook expliciet zijn steun uitgesproken voor accounts waarvan bekend is dat ze valse informatie delen en verachtelijk antisemitisme verspreiden.’ Dat dit geen loze beschuldigingen zijn, wordt volgens Warzel aangetoond door een interview dat The New York Times hield met een Hamas-functionaris. Die zei dat zijn organisatie de gebrekkige moderatie op X (Musk heeft fors gesnoeid in de moderatie-afdeling) heeft gebruikt om gewelddadige, expliciete video’s op het platform te plaatsen om zo Israëlische burgers te terroriseren.

Informatiebronnen zoals Facebook of Twitter behoren tot het verleden, schrijft Warzel: ‘Het mondiale stadsplein – ooit de ambitieuze bestemming die door sociale-mediaplatforms aan ons werd beloofd – ligt in puin.’ Meer over zijn argumentatie daarvoor lees je hier.

---

Moravische witte wijn letterlijk en figuurlijk in zwaar weer

Tsjechië staat bekend om zijn hoge bierconsumptie. Het is het land waar het meeste bier gedronken wordt per hoofd van de bevolking, ook al is de consumptie de laatste jaren afgenomen. Toch zijn Tsjechen ook zeker niet vies van een wijntje op zijn tijd. Bij de wijnconsumptie is namelijk juist een stijgende trend zichtbaar: in 2021 werd een record gehaald van maar liefst bijna 21 liter per persoon per jaar. 78 procent van de consumenten geeft de voorkeur aan witte wijn, de wijnsoort die momenteel in zwaar weer verkeert doordat de temperaturen stijgen als gevolg van klimaatverandering, zo blijkt uit een artikel dat redacteur Marc van Rijswijk afgelopen week onder ogen kreeg.

In het artikel wordt gesteld dat witte wijn steeds meer uit de schappen van Tsjechische winkels dreigt te zullen verdwijnen. Deze bewering wordt gestaafd met het onderzoek van een team onderzoekers van Tsjechische universiteiten dat gepubliceerd is in het wetenschappelijk tijdschrift Heliyon, dat uitgegeven wordt door Elsevier. Tevens laat het artikel zien hoe klimaatverandering de productie van witte wijn in Tsjechië benadeelt, maar de productie van rode wijn ten goede komt. De kans is aanwezig dat Tsjechië in de toekomst de productie van witte wijn van de traditionele gebieden (vooral Zuid-Moravië) naar het noorden moet verplaatsen of witte wijn uit het buitenland moet importeren. Voor wie geïnteresseerd is in het onderzoek: je kunt het hier lezen (in het Engels).

---

Drie verdiepende leestips

» In nasleep van de aardbeving in Marokko heerst er angst voor seksueel misbruik van kinderen en kwetsbare vrouwen, schrijft Le Monde in een aangrijpende reportage vanuit het getroffen gebied. In de Hoge Atlas organiseren gemeenschappen en lokale organisaties zich om de kwetsbaarste slachtoffers van de natuurramp te beschermen tegen kidnapping en gedwongen huwelijken.

» Sinds corona zijn veel mensen betrokken bij een van de grootse arbeidsexperimenten uit de geschiedenis, schrijft The New York Times. Namelijk thuiswerken. De krant onderzocht de effecten hiervan, want na drie jaar beginnen we steeds meer te begrijpen hoe thuiswerken het leven van werknemers en de economie verandert.

» Yuval Noah Harari is altijd een lichtend baken in tijden van crisis. In The Washington Post laat de auteur zijn licht schijnen op de recente aanval van Hamas en wijst hij met een beschuldigende vinger naar Benjamin Netanyahu,. Netanyahu mag dan wel een PR-genie zijn, schrijft Harari, maar is een incompetente premier. ‘Zijn gedrag gedurende vele jaren heeft in Israël de omstandigheden geschapen voor een ramp.’

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Chinese wegwerptroep

Dit valt in de categorie ‘plastic zooi waar we heel goed zonder kunnen’, dacht redacteur IJsbrand van Veelen na lezing van het artikel ‘Addictive, absurdly cheap and controversial: the rise of China’s Temu app’ van Helen Davidson voor The Guardian. Haar artikel begint zo: ‘Een lamp in de vorm van een kip. Een toiletrolhouder in de vorm van een lachende velociraptor. Een schort dat baardharen opvangt tijdens het scheren.’ Ofwel: welkom in de wereld van Temu, de nieuwste Chinese shoppingapp die als een wervelwind het internet verovert. De app levert ook meer alledaagse artikelen als schoonmaakproducten, T-shirts en benodigdheden voor de barbecue, maar volgens Davidson is de rode draad in het aanbod ‘dat alles ongelooflijk, verbijsterend goedkoop is’.

Temu begon vorig jaar in de VS en breidde dit jaar uit naar Canada en vervolgens naar verschillende Europese landen, Australië en Nieuw-Zeeland. Het bedrijf is in de VS inmiddels in juridische gevechten gewikkeld met de Chinese concurrent Shein en daarnaast bestaat er wijdverbreide scepsis over hoe lang het zijn bedrijfsmodel kan volhouden. Niet zo gek, want het bedrijf geeft jaarlijks alleen al 2 miljard dollar (!) uit aan marketing. Meer over deze bedenkelijke nieuwe loot aan de shoppingstam lees je hier.

---

Drie verdiepende leestips

» ‘Alleen in Servië schieten smokkelaars met kalasjnikov,’ vertelde een Syrische mensensmokkelaar aan de Servische nieuwswebsite Birn. Al meer dan een jaar vechten smokkelbendes, voornamelijk uit Afghanistan en Marokko, met elkaar in het grensgebied tussen Servië en Hongarije, waar 2500 migranten en vluchtelingen wachten om illegaal de Europese Unie binnen te komen. Uit onderzoek van Birn blijkt dat hun belangrijkste wapenleveranciers Albanese criminelen uit Kosovo, Zuid-Servië en Albanië zijn. Dit artikel is het zoveelste voorbeeld van hoe het strenge Europese grensbeleid ervoor zorgt dat mensensmokkelaars bakken met geld kunnen verdienen en het daardoor niet schuwen om geweld in te zetten om hun lucratieve handel te verdedigen.

» De Nobelprijzen zijn weer uitgereikt, maar aan wie en waarom? Dat lees je in deze uitstekende beschouwing van The Economist. Bekroond zijn dit jaar de ontdekkers van de mRNA-vaccins, ultrasnelle lasers en piepkleine gevangenissen voor licht. Stuk voor stuk wetenschappers die met hun onderzoek een grote impact hebben gehad op de maatschappij.

» Veel net aangekomen migranten uit Latijns-Amerika in New York beginnen hun Amerikaanse droom als straatverkoper: de drempel is laag, voor een paar dollar heb je je verkoopwaar ingekocht, je kunt je eigen uren indelen en je kunt je kinderen meenemen naar werk (een van de redenen waarom straatverkoop populair is onder vrouwen). Ondertussen zoeken ze vaak naar minder risicovol werk voor een baas. Dat er zeker risico’s aan straatverkoop zitten laat een pas verschenen artikel in The New York Times goed zien. Ze moeten op hun hoede zijn voor de politie (vooral omdat ze het risico lopen te worden uitgezet), maar ook voor andere straatverkopers, die hun straathoek met hand en tand verdedigen.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De alpenmarmot in gevaar

Het leven van een alpenmarmot is een eindeloze bloedige strijd om dominantie. En nu maakt de klimaatcrisis hun overlevingsstrijd in de Alpen dodelijker dan ooit, schrijft The Guardian. De knaagdieren leven in familiegroepen met een dominant koppel en een legsel van ondergeschikte nakomelingen die helpen bij het grootbrengen van de jongen en het verschaffen van de broodnodige lichaamswarmte tijdens de lange winterslaap.

Alleen het dominante paar mag zich voortplanten: ze pesten de andere familieleden tot ze steriel zijn, doordat de stresshormonen van de jongen op een te hoog niveau worden gehouden om zelf jongen te baren. Als een ondergeschikte van een van beide geslachten zich wil voortplanten, moet hij zijn familiegroep verlaten en een andere dominante marmot uitdagen voor zijn territorium – of zijn eigen ouders doden.

‘De nieuwe dominante marmot doodt de jongen van dat jaar om niet voor ze te hoeven zorgen’

Als een marmot de strijd om een nieuw territorium wint, is de eerste daad massale infanticide. ‘De nieuwe dominante marmot doodt de jongen van dat jaar om niet voor ze te hoeven zorgen – geen investering, geen ouderschap voor jongen die niet van hem zijn,’ zegt onderzoeker Christiphe Bonenfant tegen de Britse krant.

Dat klinkt allemaal al heel gezellig, maar uit het onderzoek van Bonenfant en collega’s blijkt dat door klimaatverandering de interne machtsstrijd onder de marmotten nog bloederiger is geworden. Hoe dat werkt is nogal gecompliceerd. Door een gebrek aan sneeuw in de Alpen worden de burchten waarin de marmotten een winterslaap houden minder goed geïsoleerd en dus kouder. Hierdoor hebben marmotpups minder kans om de winter te overleven, zelfs met de lichaamswarmte van hun familie om ze te helpen. Tegenwoordig lopen babymarmotten in grote familiegroepen net zoveel kans om te sterven als de jongen van een enkel dominant paar. Dat betekent dat er voor ondergeschikten minder stimulans is om trouw aan de groep te blijven. Lees dit artikel van The Guardian voor meer over de veranderde sociale verhoudingen van de alpenmarmot en hoe deze leiden tot een afnemende populatie. Een aanrader van eindredacteur Joep Harmsen.

Lees ook:

Skiresorts richten zich op zomertoerist

---

In de toekomst worden we allemaal 120

Was het vroeger voorpaginanieuws, nu het gebeurt steeds vaker dat een bejaarde de honderd haalt. Toch is het (nog) een zeldzaamheid: in Amerika en Groot-Brittannië maken honderdjarigen ongeveer 0,03 procent uit van de bevolking. Maar, zo las redacteur IJsbrand van Veelen in de editie van The Economist van deze week, er zijn steeds meer ambitieuze wetenschappers, aangespoord door het eigenbelang van miljardairs, die alle mogelijkheden onderzoeken om probleemloos de honderd te halen. Ook het halen van de 120, voegt het blad eraan toe, kan een volkomen redelijke ambitie worden. En het belangrijkste is dat die extra jaren gezonde jaren zullen zijn.

De vooruitgang die tot nu toe is geboekt bij het verlengen van de levensduur is te danken aan het bestrijden van de doodsoorzaken – vooral infectieziekten –, maar het verouderingsproces zelf, en daarmee gepaard gaande ziekten zoals dementie, is nog niet vertraagd. Het serieuze doel is nu om daarmee aan de slag te gaan.

Meer over de stand van zaken in het onderzoek naar een langere levensduur lees je hier.

Lees ook:

‘Iedereen die hier ligt heeft de oorlog verklaard aan de dood’

---

De oplossing voor dakloosheid? Een dak boven je hoofd

In de Verenigde Staten belanden elk jaar ongeveer 1,4 miljoen mensen in opvangcentra voor daklozen en nog eens vele duizenden mensen leven op straat. Je zou de stad San Diego kunnen vullen met daklozen. Het probleem lijkt gigantisch en hardnekkig, maar er zijn bewezen oplossingen.

Auteur Jennifer Egan heeft het afgelopen jaar verschillende mensen gevolgd die langere tijd dakloos waren, maar nu werden opgevangen in een speciale faciliteit in New York waar onder andere geestelijke en medische ondersteuning werd aangeboden. ‘Is het makkelijk om mensen met zo’n moeilijke geschiedenis binnen acht maanden op één plek onder te brengen? Nee,’ vertelt ze aan journalist David Remnick. ‘Werkt het? Van wat ik gezien heb, is het antwoord ja.’

Egan ontkent niet dat dit een dure onderneming is, maar stelt dat dit bedrag verbleekt in vergelijking met de uitgaven van medische kosten, noodopvang en andere tijdelijke oplossingen. In deze podcastaflevering van The Political Scene van The New Yorker, vertelt Egan daar meer over. Een aanrader van redactiestagiair Sterre Kilsdonk.

Lees ook:

De onzichtbare stad. Het ondergrondse leven van een verborgen dakloze

---

Siciliaans, een vergeten taal

Bij velen heerst de gedachte dat het Siciliaans een dialect van het Italiaans zou zijn. Onterecht, zo schrijft de Franse taalwetenschapper Arnaud Bernier in een boeiend artikel in het magazine van talenapp Babbel dat redacteur Marc van Rijswijk onlangs las. De geschiedenis van de taal gaat verder terug dan die van het Italiaans; volgens linguïsten zou het Siciliaans een van de eerste talen zijn geweest die van het Latijn afstammen. Onmogelijk dus dat het een dialect van het Italiaans is.

Die gedachte is zich pas gaan verspreiden aan het begin van de twintigste eeuw, na de vereniging van Italië, toen Italiaans de standaardtaal in het onderwijs werd en zo de regionale talen van Sicilië naar de achtergrond verdreef.

In het Siciliaans zijn veel Latijnse, Griekse en Arabische invloeden terug te vinden, doordat het eiland vroeger door verschillende volken overheerst werd. Het wordt vanwege de vorm ook wel het ‘drie-punten-eiland’ genoemd, gesymboliseerd door de drie benen die op de vlag te zien zijn. Voor wie van plan is Sicilië een keer te bezoeken, bevat het artikel een woordenlijst met handige woordjes. Maar wees gerust: de inwoners kunnen over het algemeen ook prima Italiaans of Engels.

Lees ook:

Silbo Gomero: de enige volledig ontwikkelde gefloten taal ter wereld

---

Drie verdiepende leestips

» The Washington Post publiceerde deze week een erg inzichtelijke reportage over wapenbezit in Texas. Want in deze Amerikaanse staat zijn wapens overal, je mag ze zelfs open en bloot dragen. Voor het dragen van kleine handwapens heb je zelfs geen vergunning nodig. Veel Texanen zien wapens dan ook niet als een probleem, maar juist als de oplossing voor onveiligheid.

» De voedsel- en energieschaarste op Cuba wordt alleen maar groter, schrijft de Cubaanse journalist Carla Gloria Colomé in El País. De stroom valt om de haverklap uit en door brandstoftekorten belandt het voedsel niet in de steden. De regering maant de bevolking tot zuinigheid en wijst de Verenigde Staten vanwege hun economische blokkade van het eiland aan als schuldigen.

» Wat betekent het voor Europa als Trump in 2024 de Amerikaanse presidentsverkiezingen wint? Dat vraagt Politico zich af in een uitgebreide analyse. Het continent krijgt dan opnieuw te maken met een Amerikaanse president die uit de NAVO wil stappen en een ‘vredesovereenkomst’ met Rusland wil sluiten.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Uitgeverijen kunnen niet meer om BookTok heen

De Chinese videoapp TikTok heeft de wereld van de boekenmarketing op zijn kop gezet. Accounts met miljoenen volgers, vaak van jonge vrouwen, prijzen het ene boek na het andere boek aan in filmpjes die massaal worden geliket. Dit fenomeen wordt BookTok genoemd en is volgens een artikel van The Economist te vergelijken met een soort boekenclub voor het internet.

Een boek dat populair is op TikTok, heeft een grote kans om een bestseller te worden en oude klassiekers komen weer bovengedreven. Je kunt er als schrijver of uitgeverij haast niet omheen als je de jonge doelgroep wil bereiken. Meer over deze ontwikkeling lees je in dit artikel van The Economist, aangeraden door redactiestagiair Sterre Kilsdonk.

---

Zuid-Korea verkoopt steeds meer wapens

Als ze tanks nodig hebben – of raketwerpers, straaljagers of dodelijke drones – bellen veel regeringen doorgaans met de VS, Groot-Brittannië of Frankrijk. Maar er zijn er ook steeds meer die een telefoontje blijken te plegen naar Zuid-Korea. Van alle wapenproducerende landen maakte het land tussen 2017 en 2022 namelijk de grootste sprong door: op de ranglijst van wapenverkopers, die wordt samengesteld door het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), steeg het naar de negende plaats, las redacteur IJsbrand van Veelen in The Economist. Vorig jaar verkocht Seoel wapens ter waarde van 17 miljard dollar, ruim twee keer zoveel als in 2021. Ongeveer 14,5 miljard dollar daarvan kwam uit verkoop aan Polen.

Zuid-Korea heeft ambities: de regering streeft ernaar om over vier jaar de vierde grootste wapenexporteur ter wereld te zijn en beschikt daarvoor over goede kaarten. De groei in de wapenhandel is te danken aan concurrerende prijzen, hoogwaardige wapens en snelle levering, zegt Tom Waldwyn van de Londense denktank International Institute for Strategic Studies. De prijzen weerspiegelen de efficiënte productie, en de kwaliteit berust op kennis van hoogwaardig Amerikaans materieel en ervaringen uit de eigen hightech civiele sector. Snelle levering is mogelijk omdat de Zuid-Koreanen, die aan hun noordgrens sinds jaar en dag voortdurend bedreigd worden, over productielijnen beschikken die snel kunnen worden opgevoerd.

Meer over Zuid-Korea als wapenproducent lees je in dit artikel van The Economist.

Lees ook:

Marketing wapenfabrikanten creëerde nieuwe klant: jonge moordenaars

---

Vijf verdiepende leestips

» In The New York Times schreef Michelle Goldberg een scherpe column over het aangekondigde vertrek van mediamagnaat Rupert Murdoch als hoofd van Fox News. Volgens Goldberg is het fijn om te weten dat de 92-jarige Murdoch ontevreden is met het huidige giftige politieke landschap in de VS dat hij mede gecreëerd heeft en waaraan hij bakken met geld heeft verdiend, zoals blijkt uit een nog te verschijnen boek over Murdoch. De Verenigde Staten heeft daar echter weinig aan: Murdoch mag Trump nog wel zo verachten, hij heeft hem de constante aandacht op Fox News wel in het zadel geholpen.

» Afrika is ontzettend rijk aan grondstoffen zoals goud lithium of kobalt, maar het ontbreekt aan infrastructuur om deze metalen en mineralen te bewerken tot volwaardige producten. Hierdoor loopt het continent veel inkomsten mis. Verschillende landen willen daar nu verandering in brengen en investeren in de verwerkingsindustrie, schrijft El País.

» Op de Poolse nieuwssite Interia schreef commentator Wiktor Świetlik een sterke analyse van de diplomatieke rel die vorige week ontstond tussen Polen en Oekraïne toen Polen het importverbod op Oekraïens graan verlengde. Volgens Świetlik wordt de soep niet zo heet gegeten als hij wordt opgediend en doen de gemene opmerkingen over en weer niets af van de rol van Oekraïne als de belangrijkste geopolitieke bondgenoot van Polen.

» La Stampa ging langs op Lampedusa en schreef daar een ontluisterende reportage over. Tussen 11 en 13 september kwamen op het Italiaanse eiland minstens zevenduizend migranten aan en waren de voorzieningen niet berekend op zo’n hoog aantal. Hoewel al een deel is geëvacueerd naar Sicilië heerst er een tekort aan voedsel, een overschot aan afval, maar geen gebrek aan hoop, aldus het Italiaanse dagblad.

» Tieners gebruiken AI niet alleen om hun huiswerk aan uit te besteden, maar ook om nepnaaktfoto’s te maken van klasgenoten. Dat blijkt uit een reportage van El Mundo over een zaak in de Spaanse stad Almendralejo, waar een groep jongers via de AI-app ClothOff nepnaaktfoto’s hebben gemaakt van meer dan dertig minderjarige meisjes en die hebben verspreid. De daders kunnen worden vervolgd voor identiteitsfraude, privacyschending, smaad, cyberpesten, bedreiging en seksuele afpersing (een van de jongens had aangeboden aan een slachtoffer dat hij haar foto offline zou halen als ze hem zou betalen).

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Het lawaai van Mexico-Stad

Mexico-Stad, met zijn negen miljoen inwoners, staat bekend als chaotisch, lawaaiig, vies en gevaarlijk. En dat is allemaal terecht, aldus redacteur Joep Harmsen. Maar D.F., zoals de stad ook bekend staat, van distrito federal, is ook een bruisende plek vol geuren, kleuren, geluiden en mensen die je elke dag weer versteld doen staan. En geluid maakt daar een groot deel van uit. Het is dan ook niet gek dat een van de pijlers van Roma, de film van de Mexicaanse regisseur Alfonso Cuarón, het straatrumoer is in de middenklassewijk Roma in de jaren zeventig. De straatverkopers met hun vaste riedels en fluitjes, de vuilnismannen met hun schoolbellen, de gasverkopers die luidkeels ‘gaz’ schreeuwen, het maakt allemaal onderdeel uit van het dagelijks leven in Mexico-Stad.

Ook El País is zich bewust van de bijzondere plaats die stadsgeluiden innemen in de beleving van D.F. en maakte er een prachtige multimediale productie over waarin het enkele karakteristieke geluiden uitlicht. Zo heb je de oudijzerboeren die door de wijken rijden met vrachtwagens en een bandje met een kinderstem die roept se compran colchones, tambores, refrigeradores, estufas, lavadoras, microondas, o algo de fierro viejo que vendan (wij kopen matrassen, vaten, koelkasten, fornuizen, wasmachines, magnatrons of welk oud ijzer dan ook dat u wilt verkopen). En de kleine draaiorgels die mannen met een riem voor hun buik dragen en die op toeristische plekken en bij stoplichten staan om geld op te halen.

Lees ook:

Op gay cowboyconventies in Mexico leren mannen elkaar én hun cultuur kennen

---

Lhbti in Japan

Afgelopen zomer kwam Shinjiro Atae, een Japanse popster, tijdens een concert op het podium uit de kast als homoseksueel en dat is niet niks in het conservatieve Japan. De gemixte reacties van het publiek geven een inkijkje in de huidige positie van lhbti-gemeenschap in het land. Zo is het homohuwelijk verboden en werd er weliswaar eerder dit jaar een wetsvoorstel aangenomen tegen ‘onterechte discriminatie’, maar werd er daarbij niet gespecificeerd hoe ‘terechte discriminatie’ er dan uit zou zien.

Motoko Rich, chef van de redactie in Tokio van The New York Times, wordt geïnterviewd over hoe het komt dat deze popster zo veel stof deed opwaaien, waarom de overheid tekortschiet en hoe zij de toekomst voor Japanse lhbti’ers inschat. Een aanrader van redactiestagiair Sterre Kilsdonk.

---

Het succes van åpenhet

Op het hoogtepunt van #metoo, begin 2018, moest Trond Giske, parlementariër en leider van de sociaaldemocraten in Noorwegen, opstappen vanwege misdragingen waarvan hij sommige toegaf en andere ontkende, zo las redacteur IJsbrand van Veelen in een artikel van Niemanlab, het Amerikaanse onderzoeksplatform voor journalistieke vernieuwing. Een jaar na zijn vertrek, rond de tijd dat hij opnieuw werd genomineerd als partijleider, schreef de grootste krant van Noorwegen Verdens Gang (VG) dat hij zich opnieuw zou hebben misdragen met een jonge vrouw in een discotheek. Die berichtgeving was gebaseerd op een interview met de vrouw. Zij vocht de scherpe aantijgingen en ‘framing’ door de krant echter aan en diende zelfs een officiële klacht in bij de Noorse Raad voor de Journalistiek. Na onderzoek door de Raad moest de krant diep door het stof.

Mede door deze faux pas heeft de krant inmiddels een uitgebreid instrumentarium voor åpenhet, oftewel ‘openheid’, opgezet. In dit ‘transparantieportaal’ worden de ‘interne overwegingen’ van het journalistieke proces bij de totstandkoming van artikelen uitgelegd aan de lezers en het is een doorslaand succes. Sinds de lancering afgelopen najaar werd het systeem onderscheiden met meerdere Europese persprijzen en uit onderzoek blijkt dat het vertrouwen in VG bij lezers tussen de 15 en 24 jaar significant is vergroot. Het succes is dusdanig dat de redacteur die verantwoordelijk is voor de åpenhet van de krant durft te stellen dat publicaties die geen inzicht bieden in de totstandkoming van hun berichtgeving ‘in de nabije toekomst niet meer relevant zullen zijn.’ Meer over deze stap van de Noorse krant lees je hier.

---

Vijf verdiepende leestips

» In Rusland hangt Oekraïense filmmaker Oleksandr Rodnjansky een gevangenisstraf van acht jaar boven het hoofd. Hij woonde tot voor de oorlog in Moskou en wordt vanwege het feit dat hij zich heeft uitgesproken tegen de oorlog vervolgd voor ‘het verspreiden van desinformatie’, zo schrijft hij in een opinieartikel in The Guardian. ‘Ik moet als voorbeeld dienen voor wat er gebeurt met mensen die openlijk kritiek hebben op de oorlog.’

» Dit jaar zijn er al meer dan 360.000 migranten de Darién-kloof, de gevaarlijke jungle tussen Colombia en Panama, overgestoken op weg naar een beter leven in de VS. Dat zijn zo veel mensen dat er een omvangrijke migratie-industrie is ontstaan, aldus The New York Times in een reportage. Geen wonder dat de plaatselijke bewoners, die eerst vooral klaagden over de overlast, nu een graantje mee proberen te pikken door migranten te voeden, per boot over te zetten of als gids te fungeren. Maar, zoals de Amerikaanse krant schrijft, het gaat niet om ondergrondse smokkelaars die uit de handen van de autoriteiten proberen te blijven, maar om politici en prominente zakenmensen die elke dag duizenden migranten richting de Verenigde Staten sturen – en daar miljoenen dollars per maand mee verdienen.

» Financial Times publiceerde deze week een uitgebreide analyse van het Oekraïense zomeroffensief. Hoewel de legers van Zelensky enig succes boekten, bleven grote doorbraken uit. Om echt een verschil te maken zal het Westen meer munitie moeten leveren, aldus de Britse zakenkrant. De oorlog zal uiteindelijk beslist worden door de partij die de strijd het langst kan volhouden.

» Revista 5W doet haar naam eer aan en analyseerde de overstromingen in Libië aan de hand van de vijf W’s van de journalistiek: what, where, when, who, why. Dat leverde een gedetailleerd portret op van de impact van een natuurramp voor een land dat al te kampen heeft met grote instabiliteit. Een burgeroorlog, klimaatverandering en noodhulp die traag op gang komt is de perfecte cocktail voor een ongekende humanitaire ramp, waarbij naar schatting zo’n 20.000 mensen zijn omgekomen.

» Hunter Biden, de zoon van Joe Biden, moet waarschijnlijk voor de rechtbank verschijnen wegens illegaal wapenbezit en belastingfraude. Een pijnlijk gegeven voor de Amerikaanse president en een smet waar Republikeinse tegenstanders op blijven hameren. The New York Times publiceerde onlangs een uitgebreid portret van de relatie tussen vader en zijn enige nog levende zoon – Bidens vrouw en dochter kwamen om bij een auto-ongeluk begin jaren zeventig en zijn oudste zoon overleed aan een hersentumor in 2015. Dat stuk geeft een goed inzicht in hoe de familie Biden heeft geworsteld met alcohol- en drugsmisbruik en de gevolgen daarvan en hoe tegenslag hun band alleen maar heeft versterkt.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Stelen vanuit de gevangenis

‘How a Man in Prison Stole Millions from Billionaires’ is het soort kop dat redacteur IJsbrand van Veelen nagenoeg onmiddellijk tot lezen aanzet. Dit verhaal uit The New Yorker van Charles Bethea stelt geenszins teleur: het is niet alleen een fraai staaltje van superieure storytelling waar The New Yorker patent op heeft, maar ook inhoudelijk is het verbluffend, balancerend op de grens van het ongeloofwaardige.

‘Vanachter de tralies stal Arthur Cofield waarschijnlijk meer geld dan enige andere gevangene in de Amerikaanse geschiedenis’, schrijft Bethea. ‘Met behulp van mobiele telefoons die de gevangenis in waren gesmokkeld en steunend op een netwerk van mensen buiten de gevangenis, kreeg hij toegang tot de bankrekeningen van de zeer rijken. Vervolgens gebruikte hij hun geld om grote aankopen te doen – vaak goud – die hij naar Atlanta liet verschepen, waar ze werden opgehaald door zijn handlangers.’ Een deel van dat goud liet Cofield omzetten in contant geld, waarmee zijn handlangers auto’s, huizen en kleding kochten. Tegen de tijd dat Cofield werd aangeklaagd – onder andere voor identiteitsdiefstal en het witwassen van geld – had hij zeker vijftien miljoen dollar achterover gedrukt. Hoe zijn oplichterspraktijken tot stand kwamen, lees je hier.

---

Geen asiel door AI

Volgens vluchtelingenorganisaties in de VS is het daar slecht gesteld met de toegang tot tolken voor mensen die asiel aanvragen. In plaats daarvan vertrouwen de verschillende instanties die deel uitmaken van het Amerikaanse immigratiesysteem en zelfs sommige vluchtelingenhulporganisaties steeds vaker op AI-gestuurde vertaaltools zoals Google Translate en Microsoft Translator om die kloof te overbruggen, las redacteur Joep Harmsen in The Guardian in een onthutsend artikel.

Voor mensen die asiel aanvragen is het in de Verenigde Staten verplicht om hun aanvraag naar het Engels te vertalen, maar de overheid grijpt vaak kleine taaltechnische details aan om iemand te deporteren, aldus een asielexpert tegen de Britse krant. Des te belangrijker dat vertalingen kloppend zijn.

Ook in Nederland staat de toegang tot professionele tolken en vertalers onder druk. Dat komt eveneens door de slechte arbeidspositie van tolken en vertalers die voor de overheid werken, waardoor vooral degenen met veel ervaring uitstromen. Waartoe dat kan leiden, lees je in het artikel uit The Guardian. Zo werd een Latijns-Amerikaanse vrouw die asiel aanvroeg wegens huiselijk geweld uitgezet omdat ze haar gewelddadige vader ‘mi jefe’ noemde en de vertaalsoftware dit vertaalde als ‘mijn baas’ (de letterlijke vertaling), zonder naar de context te kijken.

---

Vijf verdiepende leestips

» Als je denkt dat het in het Midden-Oosten alleen maar kommer en kwel is, heb je het mis, schrijft The Economist. De economie groeit en het aantal oorlogen neemt er af. Dat komt vooral door de hoge olieprijs. ‘Een bonus van 3,5 biljoen dollar aan fossiele brandstoffen wordt besteed aan van alles en nog wat, van kunstmatige-intelligentiemodellen van eigen bodem en glimmende nieuwe steden in de woestijn, tot het vullen van de schatkist van gigantische staatsfondsen die de kapitaalmarkten van de wereld afstruinen op zoek naar deals.’ Alleen klimaatverandering kan daar nog roet in het eten gooien.

» Door Oekraïne te onderwerpen, hoopte Poetin een nieuw tijdperk in de mondiale politiek in te luiden, los van Amerikaans leiderschap, aldus Hanna Notte en Michael Kimmage in Foreign Affairs. In hun analyse van de geopolitieke motieven voor de oorlog in Oekraïne van Rusland stellen ze dat Poetin het Westen wil destabiliseren en nieuwe bondgenoten wil vinden via een nieuwe energiepolitiek (lees: goedkope olie en gas voor bondgenoten) en graandeals (lees: goedkoop graan voor bevriende landen en het blokkeren van Oekraïens graan). Op beide terreinen speelde Oekraïne voor de oorlog een grote rol als doorvoerland van Russisch gas en als graanexporteur, via pijpleidingen.

» De VS leveren sinds kort clustermunitie aan Oekraïne en daar zijn ze er maar al te blij mee. Maar helpt het ook? Dat onderzochten journalisten van The New York Times. Clustermunitie is in de meeste landen verboden vanwege humanitaire redenen. Ze leidt namelijk tot veel blindgangers die jaren later nog (burger)slachtoffers kunnen maken. De Oekraïense troepen zeggen echter dat ze een groot verschil maakt in de strijd tegen de Russen. Of dat het gebruik ervan rechtvaardigt, mag de lezer zelf beoordelen. Het Amerikaanse dagblad schreef eerder al in een hoofdredactioneel commentaar tegen de levering van clustermunitie te zijn.

» Het ziet ernaar uit dat Mexico volgend jaar voor het eerst in zijn geschiedenis een vrouwelijke president krijgt. In de verkiezingen gaat het namelijk uitsluitend tussen vrouwen: de progressieve Claudia Sheinbaum neemt het op tegen de conservatieve Xóchitl Gálvez. Geen geringe prestatie voor een ‘ongelooflijk seksistisch’ land, aldus El País in een analyse.

» L’Essenziale, de binnenlandse tak van Internazionale (de Italiaanse 360), publiceerde een onderzoeksartikel over de staat van de stranden in Italië waar je niet vrolijk van wordt, maar die wel het lezen waard is. Volgens journalist Sarah Gainsforth is er over een aantal jaren niets meer over van de populaire kustlijn en moet er snel ingegrepen worden. De boosdoeners: klimaatverandering – natuurlijk –, toeristen – wie anders? –, maar ook exclusieve strandclubs voor Italianen, die het openbare strand claimen en toegang vragen.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

White Boy Summer Fest

Het is weer een fraai staaltje van de speurderskwaliteiten van onderzoekscollectief Bellingcat: journalist en Bellingcat-researcher Michael Colborn onthulde deze week de locatie in Finland waar een groep van de beruchtste neonazi’s van het noordelijke land en enkele van hun internationale vrienden in juni van dit jaar een groot neonazifestival hielden, compleet met bands en sportactiviteiten. Een aanrader van redacteur IJsbrand van Veelen.

De organisatoren van dit ‘White Boy Summer Fest’, die plannen hebben om van de bijeenkomst een jaarlijks terugkerend evenement te maken, deden hun uiterste best om de locatie in de Finse bossen op zo’n 120 kilometer ten noorden van Helsinki geheim te houden, maar gebruikmakend van onder meer Bellingcats Global Authentication Project wist Colborn de plek exact te lokaliseren. Zo creepy als dergelijke neonazibijeenkomsten zijn, zo fascinerend is dit speurwerk. Hier lees je hoe Colborn precies te werk ging.

---

Wilde Westen op z’n Duits

‘Er is bijna geen plek waar je zo dicht bij de ziel van de Duitsers kunt komen als op het Karl May Festival in Bad Segeberg, tussen Manitou-burgers en dromenvangers. Nergens worden vooroordelen en indianenmythes hartstochtelijker in stand gehouden. Waarom eigenlijk?’ Dat vraagt Der Spiegel zich af. Het Duitse weekblad vroeg enkele Karl May-fans die elk jaar samenkomen om indiaantje te spelen naar hun beweegredenen en of ze zich bewust zijn van de kritiek dat ze een racistisch stereotiep in stand houden. Dat leverde een prachtige reportage op, aldus redacteur Joep Harmsen.

Uiteraard zijn de Duitse fervente fans van Winnetou, het beroemde personage van Karl May, het daar niet mee eens. Onverstoord dansen ze de ‘grote indianendans’. Een vergelijking met de verdedigers van Zwarte Piet is snel te maken. Ook de indianenspelers geloven dat het oké is zolang zij er zelf geen racistische bedoelingen mee hebben, en dat critici hen verkeerd begrijpen.

‘Niemand die de Karl May Spelen echt kent, zal het in zijn hoofd halen om ons te beschuldigen van culturele toe-eigening, racisme of gebrek aan respect’, aldus de organisator. Lees de hele reportage hier.

---

Elon de Verlosser

In een wereld waar technologische vooruitgang vaak wordt begroet met scepsis, heeft Elon Musks transformatie van Twitter naar X een frisse wind laten waaien door de digitale corridors, aldus online strateeg Maxim Hoekmeijer. Musk, bekend om zijn innovaties in de autoindustrie en ruimtevaart, heeft nu een nieuwe uitdaging gevonden in de wereld van sociale media.

Twitter, ooit een eenvoudig platform voor korte berichten, heeft onder Musks leiding een nieuwe richting gekregen. Met de introductie van X als een ‘super app‘, geïnspireerd door platforms zoals China’s WeChat, wordt er een breder scala aan diensten aangeboden. Naast het delen van berichten kunnen X’ers ook bankieren, winkelen en op andere manieren communiceren.

Een opvallende verandering is de manier waarop X omgaat met zijn gebruikers, vooral de content creators. Door hen een deel van de advertentie-inkomsten te geven, erkent X de waarde van hun bijdragen en stimuleert het platform hen om kwalitatieve content te blijven produceren. Sommige creators kregen bij de eerste uitbetaling tot wel 20.000 dollar op hun rekening gestort. Een andere positieve verandering is de introductie van ‘community notes’, een functie die bedoeld is om het platform veiliger en gebruiksvriendelijker te maken. Door gebruikers in staat te stellen opmerkingen en feedback te geven op content, wordt er een extra laag van toezicht en gemeenschapsbetrokkenheid gecreëerd.

Hoewel Musks benadering van X ambitieus is, is het duidelijk dat hij streeft naar een meer geïntegreerde en gebruikersgerichte ervaring. Maar hij is nog lang niet bij zijn einddoel, het vormgeven van ‘the everything app’. Wat hij daarmee wil bereiken, lees je in dit artikel van techplatform The Verge.

---

Vijf verdiepende leestips

» Met de hoge vlucht die kunstmatige intelligentie heeft genomen door applicaties als ChatGPT vraagt The Economist zich af hoe deze nieuwe technologieën de komende verkiezingen gaan beïnvloeden. In Nederland gaan we in november al naar de stembus, maar in 2024 staan er onder andere verkiezingen op de planning in de VS, het VK, India, Indonesië, Mexico en Taiwan, in totaal goed voor zo’n 4 miljard stemmers. De verwachting is dat desinformatie makkelijker wordt om te produceren. Maar zal dat de uitslag ook echt beïnvloeden?

» Als je afgaat op wat sommige politici over waterstof zeggen, zou je bijna geloven dat dit element alle problemen zou oplossen: inclusief het verwarmen van onze huizen en het voeden van onze auto’s, schrijft Süddeutsche Zeitung. Is dat technologisch optimisme? Volgens sommige wetenschappers is het eerder technologische onnozelheid.

» Mongolië ligt als democratisch land ingeklemd tussen Rusland en China. Het staat bekend om zijn kale steppes en woestijnen, maar blijkt rijk te zijn aan grondstoffen. De grond bevat enorme voorraden koper, uranium en andere kritieke mineralen die essentieel zijn in de globale strijd tegen klimaatverandering. Hoewel de grote buurlanden daar uiteraard op azen, doet het land zijn best om westerse investeringen aan te trekken en de afhankelijkheid van Rusland en China te verminderen, laat Financial Times zien.

» Het is misschien een onverwachte route, maar jaarlijks proberen zo’n vijfduizend Chinezen via Ecuador naar het noorden te reizen om uiteindelijk de grens over te steken naar de VS. Daarbij riskeren ze hun leven in de jungle tussen Colombia en Panama, zoals deze reportage van South China Morning Post laat zien. Samen met Venezolanen, Haïtianen en mensen uit Sub-Sahara-Afrika ondernemen ze de zware tocht door het oerwoud, waarbij elk jaar honderden doden vallen.

» Eiwitten zijn een hype, volgens sommige fitness- of afvalgoeroe’s kun je er niet te veel van eten (en dan vooral van die met hun eigen eiwitpoedermerk). The Atlantic sprak met enkele wetenschappers die ofwel voorstander zijn van een dieet met een hoog proteïnegehalte, ofwel beweren dat meer eiwit niet altijd beter voor je is. En past een een hoge eiwitinname wel in een klimaatvriendelijk dieet?

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Russen plunderden musea in Cherson

The European Correspondent, een nieuw initiatief van een groep jonge journalisten die nieuws vanuit een Europees perspectief wil brengen, publiceerde onlangs een uitstekende reconstructie van hoe de kunstmusea in het door de Russen bezette Cherson werden geplunderd door de Russische autoriteiten met de hulp van enkele pro-Russische museummedewerkers. Net voordat de Oekraïners de stad weer terugveroverden in november 2022, werden zo’n 11.000 kunstwerken uit het museum geroofd en naar Rusland getransporteerd. Een aanrader van redacteur Joep Harmsen.

De kunstroof – ‘mogelijk de grootste sinds de Tweede Wereldoorlog’, is niet alleen uitgevoerd met financiële motieven, aldus The European Correspondent. Het plunderen van culturele en historische artefacten is ook een doelbewuste poging om de Oekraïense identiteit uit te wissen als onderdeel van het russificatiebeleid dat het Moskouse regime sinds 2014 in de bezette regio‘s in Oekraïne voert.

---

Het schaduwregime van Elon Musk

Het is niet al te moeilijk om Elon Musk weg te zetten als een radicaal-rechtse, getalenteerde, verwende en zeer wraakzuchtige man-in-de-war, die zich dankzij zijn rijkdom enorme blamages kan veroorloven zoals de verkrachting à 44 miljard dollar van Twitter, dat is verworden tot een spreekbuis voor rechtse tot zeer rechtse, fascistoïde krachten. Zijn verwarde geest zou wel eens kunnen komen door zijn grootschalige gebruik van het slaapmiddel Ambien – dat hallucinaties kan veroorzaken – waarover leden van het Tesla-bestuur zich volgens Time Magazine in 2018 al zorgen maakten. Of zou het zijn overdadige ketaminegebruik zijn, iets wat door mensen in zijn omgeving wordt bevestigd, aldus The Wall Street Journal eerder dit jaar?

Hoe het ook zij, de snel verongelijkte en narcistische Musk is niet alleen een gevaar voor zijn eigen imperium, maar voor nog heel veel meer, zo las redacteur IJsbrand van Veelen in het verbijsterende portret met de veelzeggende titel ‘Elon Musk’s Shadow Rule – How the U.S. government came to rely on the tech billionaire—and is now struggling to rein him in’ dat onderzoeksjournalist Ronan Farrow deze week publiceerde in The New Yorker. Musk is van grote invloed op de oorlog in Oekraïne want het land is afhankelijk van zijn Starlink-satellieten. Om zakelijke redenen doet hij verwoede pogingen om China en Rusland te vriend te houden en hij heeft NASA in zijn zak omdat die organisatie afhankelijk is van zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX.

Een betrokkene zegt daarover: ‘Er is maar één ding erger dan een overheidsmonopolie. En dat is een particulier monopolie waar de overheid afhankelijk van is.’ Voorts zijn er nog de perikelen rond Tesla en zelfrijdende auto’s, zijn bemoeienissen met AI en de grote rol die X – voormalig Twitter – zal spelen ten faveure van Trump bij de komende Amerikaanse verkiezingen. Kortom: Musk komt naar voren als een onvoorspelbare libertijn met (te) veel invloed op het wereldtoneel. Zorgelijk.

---

Vijf verdiepende leestips

» De onafhankelijke Russische nieuwswebsite Meduza, opererend vanuit Amsterdam en Riga, sprak met huurlingen van Wagner over het vliegtuigongeluk waarbij Jevgeni Prigozjin om het leven kwam. De algemene consensus is dat Prigozjin persoonlijk de meeste activiteiten van Wagner Group overzag, van missies in Oekraïne en Afrika tot financiën en de algemene organisatie. Zonder hem zal het militaire privébedrijf waarschijnlijk instorten, aldus de Wagner-soldaten.

» In Ecuador werd onlangs presidentskandidaat Fernando Villavicencio doodgeschoten door huurmoordenaars met banden met de drugscriminaliteit, maar niet alleen voor politici is het gevaarlijk in het land. Vanwege een groot gevoel van onveiligheid hebben verschillende wijken in Quito zich georganiseerd in gewapende buurtwachten, laat deze reportage van El País zien. Veel Ecuadorianen met wie El País sprak, gaven dan ook aan dat veiligheid voor hen het belangrijkste thema is in de opkomende verkiezingen.

» Kunst, poëzie en muziek zijn fundamenteel voor de Afghaanse identiteit. Het land kent een lange traditie als ‘kruispunt van culturen’. Daar lijkt alleen sinds twee jaar abrupt een einde aan gekomen te zijn met de machtsovername van de taliban. ‘Toen de Taliban Kabul naderden in de eerste dagen van augustus 2021, werden de verkooppagina’s op Afghaanse sociale media overspoeld door een reeks ongewone advertenties. Muzikanten zetten hun instrumenten en apparatuur – het gereedschap van hun vak – te koop’, schrijft The Guardian in een reportage over de onderdrukte creatieve sector in het land.

» De cowboy en de western zijn weer hip, schrijft The New York Times. Barbie, Beyonce en de Amerikaanse serie Yellowstone, allemaal hebben ze de markante stijl van de cowboy omarmd. De cowboy is alleen veranderd van een stoïcijnse boer met stoffige kleren in een glamoureuze cowgirl met glimmende laarzen en pluizige hoed.

» In Mexico woedt een oorlog om het groene goud: avocado’s, schrijft het Duitse GEO Magazine. Kartels zijn al lange tijd betrokken bij de miljardenbusiness, chanteren boeren, wassen geld wit en verbergen drugslaboratoria in avocadeplantages.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De hogere wiskunde achter een papieren vliegtuigje

Papieren vliegtuigjes vouwen, wie doet dat nog? Blijkt dat ook daar een wereldkampioenschap voor bestaat. De kunst is dan om het A-4tje zo te transformeren dat het een wereldrecord kan breken voor de langste vlucht (27,6 seconden), of voor de langste afstand (63,19 meter). Kleine aanloop, strakke worp en sierlijke landing, graag. Waar wij gestopt zijn met vouwen is de wetenschap verdergegaan. Het tijdschrift Popular Mechanics beschrijft hoe belangrijk de rol van het papieren vliegtuigje is en is geweest bij de ontwikkeling van de dronetechnologie. Een aanrader van editor at large Katrien Gottlieb.

Takuo Toda, voorzitter van de Japanse Origami Vliegtuig Associatie (ja, die bestaat) raakte geïnspireerd door Shinji Suzuki die die papieren vliegtuigjes wilden lanceren vanaf het Internationaal Ruimtestation om de terugkeerdynamica te bestuderen. Toda haalde het bestuur van het bergdorp Jinseki-Kogen over om een 85 meter hoge toren te bouwen voor hobbyisten. Iedereen lachte hem uit. Maar zo gek was dat idee niet. Want het aerodynamische principe is enorm leerzaam om te gebruiken voor de ontwikkeling van drones, dat bewijst het huidige onderzoek van de Cornell University naar de mechanica van de zweefvliegtuigjes van papier, gepubliceerd in de Journal of Fluid Mechanics (ja, dat bestaat ook).

Ze plaatsen bijvoorbeeld gewichtjes op de vleugels om het zwaartepunt aan te passen en analyseren vervolgens hoe deze aanpassingen de vlucht beïnvloeden. Als de gewichten te dicht bij het midden van het vel papier worden geplaatst, zwabberen de zweefvliegtuigjes ongecontroleerd naar de grond. Als de gewichten te ver naar voren worden geplaatst, duiken ze onmiddellijk naar beneden. Lijkt op het eerste gezicht geen hogere wiskunde. Maar om het geheim van een stabiele vlucht te kunnen begrijpen zijn dergelijke experimenten met de papieren versies onontbeerlijk. Bovendien is het zoeken naar het evenwichtsmiddelpunt eenvoudig uitvoerbaar. Laat het knutselwerkje tussen duim en wijsvinger balanceren, wel eerst volgens de regels van de papierenvliegtuigexperts vouwen, en het zwaartepunt is zo gevonden.

---

Rampenkapitalisme

Met stijgende verbijstering las redacteur IJsbrand van Veelen het artikel ‘Why was there no water to fight the fire in Maui?’ van Naomi Klein en Kapuaʻala Sproat voor The Guardian. Met dezelfde scherpe, analytische blik waarmee Klein in haar boeken No Logo en The Shockdoctrine internationaal furore maakte, kijken de auteurs naar het inferno van afgelopen week op het Hawaiiaanse eiland Maui. Wat schuilt er achter het drama? Hoe zat het met de eigendomsverhoudingen en wie probeert er nu te profiteren van de ellende, door de ranzige regels te volgen van disaster capitalism – misbruik van rampen om er zelf beter van te worden?

Toen het tijd was om branden te blussen, zaten sommige brandslangen zonder water. Hoe kan dat?

‘Overal op Maui glanzen de golfbanen smaragdgroen, slagen hotels erin hun zwembaden te vullen en slaan bedrijven water in om door te verkopen aan luxe landgoederen. Maar toen het tijd was om branden te blussen, zaten sommige brandslangen zonder water. Hoe kan dat? De reden is de langlopende strijd om de kostbaarste natuurlijke hulpbron van West-Maui: water. Daarom pakte Tereari’i Chandler-‘Īao op dinsdag 8 augustus, toen ze op de vlucht sloeg voor de branden in Lahaina, een tasje met kleren, wat eten en iets onconventioneels: een doos vol vergunningsaanvragen voor watergebruik.’

Zo beginnen de auteurs hun analyse van de jarenlange strijd om water op het eiland tussen de inheemse bevolking enerzijds en grote bedrijven en projectontwikkelaars anderzijds. Een strijd met desastreuze gevolgen. Zelfs nu – op het hoogtepunt van de ellende – proberen ondernemers, ogenschijnlijk gesteund door gouverneur Josh Green van Hawaï, een slaatje uit de situatie te slaan.

Lees ook:

Van wie is het universum eigenlijk?

---

Vijf verdiepende leestips

» In Le Monde stond deze week een artikel dat zo door kan als script voor de serie Mocro Maffia. De Franse politie was achter de ontvoering van de Nederlandse drugsbaron Jamal B. alias Partymaster gekomen door uitgelekte berichten met Franse compagnons en kreeg zo inzicht in hoe verweven de Nederlandse ‘mocro maffia’ is met het Franse criminele circuit. De Nederlandse drugsbaron werd ontvoerd in Marbella, door acht mannen vermomd als politieagenten. ‘Van Jamal B. is sindsdien niets meer vernomen. Zijn handlangers zijn hun ‘Partymaster’ kwijt. Maar in narcokringen kan zo’n ontvoering niet lang onbeantwoord blijven’, leidt Le Monde de thriller in.

» Afrika staat op het punt een grote speler te worden op de energiemarkt, schrijft The Economist in een diepgaand artikel. Het continent heeft alles om een grote bijdrage te leveren aan de energietransitie: aardgas, zon en wind. Of Afrikaanse landen het lukt om dit op een economisch rendabele manier uit te baten en of de gewone Afrikaan hiervan profiteert, is nog maar de vraag, aldus het zakenblad.

» Hongkongse dissidenten die naar het buitenland zijn gevlucht, blijven last houden van intimidatie door de autoriteiten. Zo worden hun familieleden opgepakt en ondervraagd en staat er vaak een prijs op hun hoofd. Allemaal met als doel om Hongkongers die in het buitenland wonen ervan af te houden om zich uit te spreken voor democratie en tegen de groeiende invloed van China, laat een sterke reportage van The Guardian zien. Het Britse dagblad spreekt van ‘maffiapraktijken’.

» Als er tegenwoordig oorlog in het nieuws komt, gaat het meestal over Oekraïne. Soms haalt de burgeroorlog in Syrië het nieuws, of af en toe het geweld in Jemen of Myanmar. Maar over de Democratische Republiek Congo hoor je weinig, aldus het Zwitserse Neue Zürcher Zeitung. Toch zijn er in de burgeroorlog die aldaar woedt al miljoenen mensen omgekomen. Waarom is de oorlog in Congo zo complex en schijnbaar onoplosbaar?

» India is ’s werelds grootste exporteur van mensenhaar voor pruiken en haarstukjes, maar door ongereguleerde smokkel via Bangladesh en Myanmar raakt deze sector in gevaar. Het bezorgt de Indiase douane ‘hoofdpijn’, aldus South China Morning Post in een levendig geschreven reportage over de sector in het nauw.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

In 50 jaar werden rappers zakenmensen

‘Geen enkel muziekgenre heeft de kracht van geld zo gevierd als hiphop’, schrijft The Wall Street Journal over de invloed van vijftig jaar hiphop op de muziekindustrie. Sinds een DJ met de naam Kool Herc op 11 augustus 1973 een feestje gaf in de Bronx en daar een nieuw geluid creëerde, is hiphop het populairste genre van de Verenigde Staten geworden – en het meest lucratieve.

‘Terwijl voorheen in de rockmuziek, van de Beatles tot de Strokes, geld een vies woord was, wilden veel jonge hiphopsterren, die te maken hadden met discriminatie en minder economische kansen, bovenal veel geld verdienen’, las redacteur Joep Harmsen. ‘Hiphop heeft vooral de manier waarop de muziekindustrie zaken doet veranderd. Het veranderde hoe muzikanten inkomen verdienen, hoe producers liedjes maken en hoe labels albums op de markt brengen en verkopen. Het heeft generaties van baanbrekende rappers voortgebracht die nu zakenmensen zijn en de popmuziekmachine opnieuw hebben uitgevonden’, aldus de zakenkrant. Lees hier hoe dat precies in zijn werk ging.

---

Beroofd worden is voor Chinezen de ultieme Europa-ervaring

Voor mensen die benieuwd zijn wat er speelt in de wereld van Chinese sociale media, maar de taal niet machtig zijn, richtte sinoloog Maya Koetse in 2013 whatsonweibo.com op. De site besteedt aandacht aan prangende zaken op Weibo, een van China’s grootste platforms voor sociale media. Deze week las redacteur IJsbrand van Veelen een artikel van Koetse over de ervaringen van Chinese toeristen die sinds corona in steeds grotere aantallen naar Europa komen. ‘Chinese sociale media staan vol met verhalen van Chinese reizigers die ten prooi vielen aan diefstal tijdens hun reizen naar Europa en hun ongelukkige ervaringen delen’, schrijft Koetse. ‘Beroofd worden in Europa is inmiddels zo gewoon geworden dat Chinese apps zoals Xiaohongshu en Douyin nu worden overspoeld met talloze berichten over “Europese antidiefstalstrategieën” en handleidingen als “Hoe niet beroofd te worden in Europa”.’

Volgens Koetse onderscheidt vooral Parijs zich als een van de steden waar Chinese reizigers regelmatig melding maken van overvallen. Maar ook berichten over slechte ervaringen in Barcelona, Rome, Venetië, Amsterdam en Londen tieren welig. Koetse: ‘Beroofd worden in Europa is nu zo gewoon voor Chinese toeristen, dat sommigen beweren “dat je niet de volledige Europa-ervaring hebt gehad als je niet beroofd bent”.’ Meer over de ervaringen over Chinese toeristen lees je hier.

---

Vijf verdiepende leestips

» Deze week werd in Colombia de presidentskandidaat Fernando Villavicencio doodgeschoten door huurmoordenaars. Villavicencio stelde zich in zijn campagne hard op tegen de georganiseerde misdaad, die nu ogenschijnlijk heeft teruggeslagen. El País legt uit hoe de Mexicaanse kartels de cocaïnehandel in Ecuador hebben overgenomen – het grootste deel van de cocaïne in de haven van Rotterdam komt uit Ecuador – en zo een belangrijke machtsfactor in het ooit zo rustige land zijn geworden.

» Ooit was het idee dat economische groei gepaard zou gaan met een steeds grotere acceptatie van liberale waarden, zoals onder andere Francis Fukuyama stelde in Het einde van de geschiedenis en de laatste mens (1992). Dit idee is al eerder onderuitgehaald, maar The Economist deed een grondig onderzoek naar in hoeverre mensen over de hele wereld anders denken, over religie, over traditie, over vrijheid van meningsuiting. Wat blijkt? Sommige landen worden inderdaad liberaler en opener als ze zich ontwikkelen, maar er zijn ook landen die een trend in de tegengestelde richting laten zien. Zo zijn orthodoxe landen, zoals Bulgarije en Georgië, traditioneler geworden.

» Begin dit jaar gonsden er in de Duitse media berichten over een nieuwe luchtvaartmaatschappij: Bavarian Airlines. Ze zou vanuit München naar alle Europese hoofdsteden vliegen en een geduchte concurrent worden van Lufthansa. Investeerders hapten toe, media sprongen er bovenop. Maar er steeg nooit een vliegtuig op. Het was allemaal een grote zwendel – van een achttienjarige jonge Duitser. Süddeutsche Zeitung publiceerde een sappige reconstructie van hoe een tiener met een krankzinnig plan zo veel aandacht en geld heeft kunnen genereren voordat de alarmbellen afgingen.

» In San Francisco rijden ze al rond, de volledig autonome taxi’s, en dat gaat nog weleens mis. Zo zijn er talrijke berichten dat ze midden op kruispunten stilstaan en het verkeer ophouden. Ook blijken ze makkelijk te saboteren: door simpelweg een verkeerspylon op de motorkap te zetten, blijft de zelfrijdende taxi roerloos staan. In The Atlantic verscheen een uitgebreid artikel over de acceptatie van autonome voertuigen in de VS en de weerstand ertegen. Zullen Amerikaanse steden zich zo snel aanpassen aan bestuurderloze auto’s als aan de benzinevariant mét bestuurder sinds de introductie van de T-Ford in 1908?

» In Nederland is de zomer tot nu toe vrij mild en nat, maar in Zuid-Europa was het de afgelopen weken verschroeiend heet. Zo ook in Sevilla, waar een speciale waarschuwing wegens extreme temperaturen was afgegeven. Veel Sevillanen ontvluchten de stad in augustus, een groot deel van de Spanjaarden hebben dan ook vakantie, maar wie in zelf in de toerisme-industrie werkt of het niet kan betalen, is overgeleverd aan de hitte. El Diario reisde af naar Sevilla en keek hoe het met de achterblijvers ging. Dat leverde een mooi sfeerportret op met veel druipend zweet, gesloten luiken en Spaanse waaiers.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Alleen in de kunst wordt Barbie ouder

Het zal niemand zijn ontgaan dat de film Barbie van Greta Gerwig in de bioscopen draait, schrijft redacteur IJsbrand van Veelen, al is het maar omdat er behalve de filmkritieken allerlei socioculturele artikelen over het fenomeen verschijnen. Zo ook het boeiende artikel ‘The Complicated Legacy of Barbie in Art’ waarin Elaine Velie van Hyperallergic analyseert welke rol de pop zoal speelde in de beeldende kunst.

Speelgoedfabrikant Mattel heeft naar schatting 145 miljoen dollar uitgegeven om de film te maken en 100 miljoen dollar om hem op de markt te brengen, en Barbie zou maar liefst 500 miljoen dollar kunnen opleveren, schrijft Velie, maar in het verleden was de fabrikant lang niet altijd happig op de aandacht van kunstenaars. ‘Barbie is voor altijd negentien en haar gezicht van plastic is ongevoelig voor de zwaartekracht,’ aldus Velie, maar ‘in een werk uit 1994 met de titel Aged Barbie gebruikte kunstenaar Nancy Burson een zogenaamde “verouderingsmachine” – die ze mede hielp ontwikkelen – om het gezicht van de pop van jaren te voorzien.’ Burson maakte van het resultaat in opdracht een Polaroid Spectra-foto voor het boek The Art of Barbie. Behalve kraaienpootjes en rimpels zaten Barbie’s wenkbrauwen en eyeliner nog altijd perfect, maar het werk werd afgewezen. Producent Mattel was ‘geschokt’ aldus Burson.

Het artikel van Velie bevat een heerlijk overzicht van allerlei artistieke interpretaties, uiteenlopend van een gemummificeerde Barbie tot een Venus van Milo. Je leest het hier.

---

Openhartige keeper

In een persoonlijk verhaal op de website van The Players’ Tribune (een geheimtip voor elke liefhebber van sportverhalen) vertelt Aaron Ramsdale, doelman van Arsenal en het nationale team van Engeland, openhartig over de druk waar topvoetballers mee te maken hebben, de miskraam van zijn vrouw en hoe zijn broer Oliver hem heeft geïnspireerd om nooit meer te zwijgen over homofobie op of naast het voetbalveld. Een tip van redacteur Joep Harmsen.

Zijn redenen voor het opschrijven van zijn verhaal? ‘Vooral de laatste jaren zie je zoveel negativiteit en giftigheid in het voetbal. Of het nu op sociale media is of op het veld, het voelt alsof veel mensen alle nuance hebben verloren. Na het publiceren van deze brief, hoe triest dat ook is, zal ik nare berichten ontvangen over mijn vrouw en over mijn broer. Andere spelers ontvangen nog ergere berichten, vooral mijn zwarte teamgenoten. Om de een of andere reden lijken de sociale mediabedrijven er geen belang bij te hebben om dit te stoppen. Maar voor mij gaat het er niet om het te stoppen. Het gaat niet om de trollen. Ik weet dat ik ze niet kan bereiken. Voor mij gaat het er gewoon om op te komen voor wat juist is. Het gaat over wie ik wil zijn als persoon en als vader. ’

Lees Ramsdales ontroerende verhaal hier, ook als je geen voetbalfan bent.

---

Vijf verdiepende leestips

» Uit Silicon Valley komt de laatste decennia de meest geavanceerd technologie, maar ook een keur van (bizarre) ideologieën. Het Beierse Süddeutsche Zeitung dook in een van die denkstromingen die wint aan populariteit onder techies: extropianisme. In feite het tegenovergestelde van het natuurkundige idee van entropie: dat alles in de natuur vervalt tot chaos. Volgens ‘extropians’ is de wereld op weg naar ‘grenzeloze expansie, zelftransformatie, dynamisch optimisme, intelligente technologie en spontane orde’. Open AI oprichter Sam Altman en Google-oprichter Larry Page zijn aanhangers van deze ideologie, maar is in die ‘heerlijke nieuwe wereld’ nog wel plaats voor de mensheid?

» Met de volgende tip blijven we in het universum van de techmiljardairs: Elon Musk is niet alleen de baas van Twitter, maar ook van Starlink, een bedrijf dat internet levert via laagvliegende satellieten. In korte tijd is Musk met zijn bedrijf erg machtig geworden. Zo voorziet hij onder andere Oekraïne van internet. Maar de manieren waarop hij die invloed aanwendt, doen wereldwijd de alarmbellen rinkelen, zo valt te lezen in een uitgebreid artikel van The New York Times.

» President Nayib Bukele heeft van El Salvador een hel gemaakt, schrijft El País. Het land is een politiestaat, zonder burgerrechten en de censuur neemt almaar toe, tot het verbieden van boeken aan toe. De president heeft de noodtoestand afgekondigd om zogenaamd het bendegeweld in te tomen die hem een ongekende controle geeft. Lees hier het vreeswekkende beeld dat de Spaanse krant van het land schetst.

» ‘Israël is nu de facto een dictatuur,’ zegt voormalig premier Ehud Barak in een interview met Der Spiegel. De oud-voorman van de Israëlische Arbeiderspartij gaat net als honderdduizenden andere Israëliërs de straat op tegen de ‘justitiële hervorming’ van de regering-Netanyahu. Hoewel hij het somber inziet voor zijn land, geeft hij de hoop nog niet op.

» Joseph Weizenbaum vond in 1966 de eerste chatbot uit: Eliza, en stond daarmee aan de wieg van kunstmatige intelligentie. Al vroeg waarschuwde hij voor de gevaren van de technologie. The Guardian publiceerde een uitgebreide longread over het leven en werk van de in 2008 overleden wetenschapper (die dit jaar honderd zou zijn geworden). Vertaler Frank Lekens tipte het stuk aan de 360-redactie en schreef: ‘Dit recente stuk is een van de mooiste stukken over AI die ik gelezen heb. Veel van dezelfde argumenten voor en tegen komen natuurlijk weer langs, dat is niet het belangrijkste: het is vooral ook ingebed in een prachtig persoonlijk portret van een wetenschapper die moest vluchten voor de nazi’s en in Amerika een nieuw leven opbouwde. Echt enorm de moeite waard.’ Lezen dus.