Onderwerpen: Weekendtips

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Finland bovenaan de geluksladder

Voor het zesde jaar op rij staat Finland bovenaan de ranglijst met gelukkigste landen ter wereld, de World Happiness Index die de VN jaarlijks publiceert. Maar volgens de Finnen schuilt er achter die ranglijst een complexere realiteit, las redacteur IJsbrand van Veelen in The New York Times.

‘Ik zou niet zeggen dat ik ons erg gelukkig vind,’ zegt de achtenvijftigjarige Nina Hansen, tegen de krant. Ze is lerares Engels aan een middelbare school in Kokkola, een middelgrote stad aan de westkust van Finland. ‘Ik sta eigenlijk een beetje argwanend tegenover dat woord,’ voegt ze eraan toe.

Over wat Finland zo gelukkig zou maken sprak de krant met met een tiental Finnen, waaronder een Zimbabwaanse immigrant, een folkmetalviolist, een voormalig Olympiër en een gepensioneerde melkveehouder. Ze variëren in leeftijd van dertien tot achtentachtig jaar en vertegenwoordigen verschillende geslachten, seksuele geaardheden, etnische achtergronden en hebben uiteenlopende beroepen. Ze zijn afkomstig uit Kokkola en de hoofdstad Helsinki en voorts uit Turku, een stad aan de zuidwestkust; en drie dorpen in het zuiden, oosten en westen van Finland. Hun visie op het geluk van Finland lees je hier.

---

Een pleidooi voor radioprogramma Crossing Continents

De BBC maakt vast geen goeie beurt als het langs de diversiteitsmeetlat wordt gelegd. Alleen het zogenaamde BBC-English sluit al veel medewerkers uit, maar desalniettemin: wat zijn het toch bekwame radiomakers. Crossing Continents bijvoorbeeld, een programma over buitenlandse zaken van BBC 4, maakt verrassende culturele vergelijkingen ter plaatse. Ze gaan achter kwesties aan waarover op elke straathoek gesproken wordt, zonder te verzanden in abstracties, aldus editor at large Katrien Gottlieb.

De uitzending over sociale huisvesting in Wenen was bijvoorbeeld een eyeopener voor het rommelige beleid elders. In Nederland geven mensen gemiddeld meer dan 40 procent van hun inkomen uit aan woonlasten, in Londen 65 procent, maar in Wenen slechts 18 procent omdat de overheid ervoor zorgt dat er genoeg huizen beschikbaar zijn en woningcorporaties geen woningen verkopen. De Weense sociale huur is daarom niet alleen bestemd voor de laagste inkomens. Verschillende beroepsgroepen wonen naast elkaar, wat een aangename sociale mix oplevert.

En dan is er nog het feit dat bewoners hun huizen kunnen doorgeven aan hun kinderen. Het zou de kloof tussen huren en bezitten zo goed als gedicht hebben. Een ander sterk punt van Crossing Continents is dat het op onderwerpen terugkomt. Zo onderzochten ze de woningmarkt in Zuid-Korea, wat weer hele andere problemen laat zien. Je vindt de radio-uitzendingen hier.

---

De illusie van een biljoen bomen

Het afgelopen decennium is er veel aandacht voor het planten van bomen om klimaatverandering tegen te gaan. Het klinkt ook zo simpel: je plant een boom, de boom groeit en de CO₂ in de atmosfeer wordt minder. Er is geen hoogwaardige techniek voor nodig die al dan niet nog ontwikkeld moet worden, we hoeven ons gedrag er niet voor aan te passen en niemand heeft wat tegen een boom in zijn achtertuin – in tegenstelling tot een windmolen.

Dat dacht ook een groep van meer dan honderd landen die tijdens de klimaattop in Glasgow in 2021 afspraken om 19 miljard dollar in herbebossing te investeren om zo een biljoen bomen te planten. Die hoeveelheid bomen zou 200 gigaton CO₂ absorberen – het equivalent van twee derde van de huidige door de mens veroorzaakte uitstoot. Een prachtig plan. Maar wat is daar inmiddels van terechtgekomen? Dat zocht Financial Times uit in een helder en informatief artikel, tipt redacteur Joep Harmsen.

Er zijn nogal wat kritiekpunten. Zo zou het planten van bomen vooral gefinancierd worden om extra uitstoot te compenseren. Greenwashing, oordeelt een onderzoeker. Ook is het onduidelijk hoeveel CO₂ een enkele boom opneemt en wordt bij het planten van bomen niet altijd rekening gehouden met de bestaande biodiversiteit, zodat er monocultuur ontstaat. Ook zijn veel boomplantorganisaties niet transparant over hoelang de bomen blijven staan. Sommige worden al na enkele jaren gekapt voor de houtindustrie. En misschien nog wel het belangrijkste kritiekpunt is dat er een grote hoeveelheid grond voor nodig is, zo’n 1,2 biljoen hectare, ruwweg 10 procent van het wereldwijde grondoppervlak, of een kwart van alle landbouwgrond. Experts betwijfelen sterk of het mogelijk is om zo veel land vrij te maken voor het planten van bomen. Lees het hele artikel hier.

---

Vijf verdiepende leestips

» Voor veel mensen zijn vleermuizen een angstaanjagende bedreiging. Zo zijn er nog steeds mensen die ervan uitgaan dat het coronavirus begonnen is bij de vleermuis. Maar voor onderzoekers zijn ze een wonderlijk zoogdier. Ze houden namelijk virussen tegen en krijgen zelden kanker. We proberen van hen te leren. In dit artikel van The Wall Street Journal lees je wat we kunnen leren van vleermuizen.

» Twee maanden zijn verstreken sinds de aardbevingen in Turkije en Syrië. Miljoenen mensen leven nog steeds in tenten terwijl ze rouwen om hun doden. Ze hebben de ramp weliswaar overleefd, maar hoe moet het nu verder? Süddeutsche Zeitung ging op bezoek in een rampgebied dat alweer bijna vergeten is en schreef er een aangrijpende reportage over.

» Stel: je hebt op een veiling een prachtig schilderij gekocht en eenmaal thuisgekomen kom je erachter dat het door Adolf Hitler geschilderd is. Zou je hem dan nog wel willen houden? Als je het aan The Atlantic vraagt, is het antwoord: ja. Het is oké om goede kunst van slechte mensen mooi te vinden. Kunst en kunstenaar moeten we gescheiden houden. Judith Shulevitz legt in dit essay uit waarom.

» De laatste tijd is er veel te doen om Taiwan. China was afgelopen weekend bezig met een grootscheepse, driedaagse militaire oefening rondom het eiland. Macrons uitspraken over Europese neutraliteit ingeval het tot een conflict tussen China en de VS over Taiwan zal komen, deden in Europa en de VS veel stof opwaaien. Gideon Rachman, analist van buitenlandse zaken bij Financial Times, legt uit waarom Taiwan belangrijk is voor de wereld. Een gevaarlijke toename van de spanningen met Beijing is een prijs die het waard is te betalen om een bloeiende Aziatische democratie te beschermen, stelt hij.

» Er zijn van die dingen waarvan iedereen weet dat ze goed zijn, maar die zo ontzettend moeilijk in praktijk te brengen zijn wanneer ze van je gevraagd worden. Vergeving is een van die dingen. Je kunt nog zo de mond vol hebben van vergeving, als je zelf zwaar verongelijkt wordt zul je merken dat theorie en praktijk ver uit elkaar liggen. Daar kan de Duitse schrijver Jan Philipp Reemtsma over meepraten. Hij deed onderzoek naar geweld – en werd vervolgens slachtoffer van geweld. Hij werd ontvoerd en zat drieëndertig dagen geketend in een kelder. Kan hij de dader vergeven? Je leest het in dit stuk van Der Spiegel.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

ChatGPT in de journalistiek

Sinds de lancering van ChatGPT krijgt The Guardian steeds vaker verzoeken voor artikelen die nergens op de website te vinden zijn, maar wel door Guardian-journalisten zouden zijn geschreven over een onderwerp waar ze vaker over berichten, schrijft Chris Moran, hoofd redactionele innovatie van het Britse dagblad. Wat blijkt? De vraagstellers in kwestie hadden het AI-programma ChatGTP gevraagd om informatie over een onderwerp waarbij de ChatGTP zo behulpzaam was om bronmateriaal uit The Guardian te verzinnen. De artikelen waren namelijk nooit geschreven.

Vorige week was ik zelf aan het experimenteren met ChatGPT, schrijft redacteur Joep Harmsen. Na het lezen van verschillende artikelen waarin stond dat het programma mijn werk als journalistiek redacteur overbodig zou maken (zoals dit artikel van Business Insider en dit essay uit The Atlantic), besloot ik de proef op de som te nemen. Ik vroeg ChatGPT om vijf recente artikelen te zoeken van een lijst buitenlandse media die relevant zouden zijn voor een Nederlands publiek. Binnen enkele seconden kreeg ik antwoord:

1. ‘Dagboek van een ziekenhuis: hoe het coronavirus de artsen en verpleegkundigen in Rusland overweldigt’ – The Moscow Times: https://www.themoscowtimes.com/2022/03/28/diary-of-a-hospital-how-coronavirus-overwhelms-russias-doctors-n83194
2. ‘De Duitse verkiezingen zijn begonnen, maar Merkel is nog niet weg’ – The Guardian: https://www.theguardian.com/world/2022/mar/27/germany-elections-begin-but-merkel-is-not-yet-gone
3. ‘De vraag naar elektrische auto’s groeit, maar de winning van metalen kan een onhoudbare impact hebben op het milieu’ – The New York Times: https://www.nytimes.com/2022/03/21/climate/electric-vehicles-metal-mining.html
4. ‘Hoe China’s nieuwe onderwijshervorming kinderen van de middenklasse in de kou laat staan’ – South China Morning Post: https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3178301/how-chinas-new-education-reform-leaves-middle-class-children
5. ‘Het onzichtbare werk van de vrouw: een verhaal over schoonmaken, zorgen en niet erkende arbeid’ – Aeon: https://aeon.co/essays/the-invisible-work-of-women-on-cleaning-caring-and-unseen-labour

Aantrekkelijke koppen op het eerste oog, zul je denken. Klinkt interessant. Maar wat al meteen opvalt is dat sommige onderwerpen gedateerd lijken, zoals het oplaaiende coronavirus in Rusland en de Duitse verkiezingen – Merkel heeft immers allang afscheid genomen. Ook bleken de links niet te werken en kon ik door te zoeken op de koppen via Google nergens de door ChatGPT aangeraden stukken vinden. Zou het programma ze allemaal hebben verzonnen? Het korte antwoord is ja, maar waarom?

Die avond sprak ik op een feestje toevallig een softwareontwikkelaar die had meegedaan aan een ChatGPT-hackathon, en ik legde hem mijn vraag voor. Zijn antwoord was zo simpel dat ik me schaamde dat ik er zelf niet achter was gekomen, maar nu ik lees dat het hoofd redactionele innovatie van The Guardian het ook niet in ogenschouw neemt, is mijn gêne al een stuk minder. ChatGPT is namelijk niet verbonden met het internet en put uit een database die ophoudt in 2021. Alleen zo kunnen de ontwikkelaars controle houden over welke informatie het programma gevoed krijgt (de P in GTP staat voor pre-trained). Maar in plaats van dat ChatGPT mij vertelt dat het de opdracht niet kan uitvoeren, verzint het maar een paar artikelen. Voorlopig is mijn baan nog veilig.

---

Irak door de ogen van zijn inwoners

Uit een enquête onder Irakezen, dat uitgevoerd is door het Amerikaanse onderzoeksbureau Gallup International, blijkt dat 60 procent van de Irakezen van mening is dat de situatie in het land na de inval van de VS in 2003 is verslechterd, las redactiestagiair Marc van Rijswijk in een artikel op de Russischtalige BBC. Zo zouden de sjiieten na 2003 meer politieke invloed in het land hebben gekregen, wat veel minderheden in Irak een doorn in het oog is. Zo’n 54 procent van de ondervraagde soennitische moslims antwoordde dan ook dat het leven onder Saddam Hoessein beter was.

Ten opzichte van de enquête in 2003 is de maatschappelijke opinie wel iets erop vooruitgegaan: toen waren het bijna twee op de drie Irakezen die de toestand van hun land somber inzagen, nu een op de drie. Tijdens de enquête passeerden ook veel andere vragen de revue. Zo werd mensen gevraagd wat volgens hen de reden is waarom de VS Irak twintig jaar geleden binnenvielen, of Amerikaanse troepen onmiddellijk het land moeten verlaten en wat daarvan de consequenties zouden zijn, welk land de beste partner van Irak zou zijn op het gebied van politiek, veiligheid en economie en wat hun toekomstplannen waren voor hun thuisland. Je leest het hele onderzoek en de resultaten ervan hier.

---

Vijf verdiepende leestips

» Timothy Snyder is hoogleraar geschiedenis aan de Yale-universiteit, een van de hoogst aangeschreven particuliere universiteiten van de VS. Hij wordt door sommigen wel gezien als de belangrijkste vertolker van onze donkere tijden. Historici worden niet geacht voorspellingen te doen, maar deze professor is bekend geworden door zijn onheilspellende waarschuwingen, of het nu ging over Trump, Poetin of de oorlog in Oekraïne. Vele daarvan zijn juist gebleken. The Guardian schetst een prachtig profiel van deze toonaangevende denker in dit artikel.

» Er zijn veel factoren die onze smaak beïnvloeden: temperatuur, textuur, kleur, geur, et cetera. Wetenschappers hebben nog iets ontdekt wat onze smaak van voedsel verandert: speeksel. De vloeistof die onze mond produceert is niet alleen een smeermiddel. Het speelt ook een actieve rol in hoe we smaak waarnemen en kan zelfs onze eetkeuze beïnvloeden, ontdekten onderzoekers. Lees erover in dit wetenschapsartikel uit Knowable Magazine.

» De influencerindustrie zit in een existentiële crisis. Mensen die hun brood verdienen met het delen van content op grote socialemediaplatforms hebben geprobeerd te staken, zich te organiseren en zelfs een vakbond op te richten, maar ze hebben geen voet om op te staan. Dit vermakelijke essay uit The Atlantic gaat in op de onzekere arbeidspositie van influencers.

» Secretaris-generaal van de NAVO gezocht (m/v/x). De ambtstermijn van Jens Stoltenberg loopt ten einde. Het bondgenootschap wil graag een vrouw aan het roer. Er zijn al kandidaten, zoals Kaja Kallas van Estland. Süddeutsche Zeitung biedt in dit artikel een overzicht met de kanshebbers van het voorzitterschap van de NAVO.

» Op het eiland Oléron ‘hebben we geen oplossing als de zee een meter stijgt’. Het Franse eiland is bijzonder kwetsbaar voor overstroming en erosie, erger dan welke andere plek ook in Europa. Terwijl politici en professionals de handen uit de mouwen steken om zich aan te passen, schommelt de bevolking tussen een afwachtende houding en ontkenning van het probleem. Le Monde wijdt een mooie reportage aan een van de eerste plekken in Europa die ten prooi valt aan de gevolgen van klimaatverandering en laat daarmee eens te meer de urgentie van het klimaatprobleem zien.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De laatste jaren van Marieke Vervoort

The Guardian – een pluim trouwens voor hoe die geweldige krant haar eigen doopceel lichtte en sindsdien dagelijks verslag doet van hoe hun oprichter en de meeste van zijn medefinanciers met de transatlantische slavernij verbonden waren – schreef over het aangrijpende verhaal van Marieke Vervoort, een succesvolle paralympische atleet uit België, die sinds haar tienerjaren aan een progressieve spierziekte leed. De weekendtip van editor at large Katrien Gottlieb.

De pijn zou onverdraaglijk worden. Vervoort liet op haar veertigste euthanasie uitvoeren. Nu is er een negentig minuten durend intiem portret van haar laatste jaren gemaakt door de Frans-Amerikaanse Pola Rapaport. Het recht om te sterven heeft het leven van Marieke Vervoort gered. Anders had ze er zelf een einde aan gemaakt.

Met de getekende euthanasieverklaring op zak leefde ze echter nog twaalf jaar langer omdat het idee dat ze zelf (formeel) het moment kon kiezen om uit het leven te stappen haar rust gaf. In de documentaire gaat ze bungeejumpen in haar rolstoel, indoorskydiven en racen in een Lamborghini met de Belgische coureur Niels Lagrange. Dieptepunten zijn er uiteraard ook. Je leest het hele verhaal hier.

---

Ex-gevangenen over het leven in El Salvador

President Nayib Bukele van El Salvador kondigde tijdens zijn campagne aan dat hij maatregelen zou nemen om het bendegeweld in het land een halt toe te roepen en de zogeheten maras, gewelddadige jeugdbendes, met harde hand zou bestrijden. Zijn beleid begint naar verluidt echter steeds meer in dat van een despoot te ontaarden. Mensenrechtenorganisaties luiden al langere tijd de noodklok over mensenrechtenschendingen in El Salvador. Zo zouden de omstandigheden in de gevangenissen onmenselijk zijn.

Als je dit artikel in El País moet geloven, dan is daar geen woord van gelogen. Twee ex-gevangenen vertellen over het gevangenisleven: zeventig gevangenen worden in een donkere cel voor twintig personen gepropt, er is maar één toilet, meestal krijgen ze slechts één maaltijd per dag, er is gebrek aan medische hulp, ze krijgen geen bijstand van een advocaat en mogen ook geen contact hebben met hun familie.

Een van de twee ex-gevangenen werkte als administratief medewerker in een kantoor, maar werd uit wraak door politieagenten opgepakt en beschuldigd van afpersing, moord en deelgenootschap van een terroristische organisatie. Volgens mensenrechtenorganisaties is van nog geen derde van alle mensen die gearresteerd zijn aangetoond dat ze banden hebben met gewelddadige bendes. Beschuldigingen als ‘lid van een terroristische organisatie’ zijn zo breed te interpreteren dat iedere willekeurige persoon ervoor in aanmerking kan komen. Daarmee begint het El Salvador van Nayib Bukele meer en meer te lijken op een dictatuur. Een aanrader van redactiestagiair Marc van Rijswijk.

---

Rage rond Johannes Vermeer

‘Vanaf het begin was duidelijk dat de retrospectieve tentoonstelling Johannes Vermeer in het Rijksmuseum in Amsterdam een schot in de roos zou worden,’ schrijft Hakim Bishara van de Amerikaanse cultuursite Hyperallergic. ‘En inderdaad,’ vervolgt hij, ‘de show was binnen enkele dagen na de opening op 10 februari uitverkocht.’ Tot zover niets nieuws.

Maar dan komt Bishara met een verbluffend vervolg, aldus redacteur IJsbrand van Veelen: vanaf het moment dat er geen entreebewijzen meer beschikbaar waren, rezen de prijzen voor doorverkochte kaartjes op eBay de pan uit. ‘Op 23 maart werd een paar e-tickets voor de tentoonstelling op eBay na 44 biedingen verkocht voor maar liefst 2724 dollar [2500 euro].

Het op een na duurste paar tickets werd verkocht voor 1270 pond (ongeveer 1550 dollar).’ Het gaat om toegangsbewijzen voor april en mei. Bishar: ‘De dagen dat je kaartjes voor de tentoonstelling kon kopen voor slechts ongeveer 300 dollar, laat staan voor 24 dollar – de standaard toegangsprijs van het museum voor een volwassene ouder dan 18 jaar – zijn voorbij.’ Meer hierover lees je hier.

---

Vijf verdiepende leestips

» Kortgeleden bracht de Chinese president Xi Jinping een bezoek aan Poetin in Moskou. Welke rol speelt Xi in het Oekraïneconflict? Die van vredestichter of provocateur? Wat wil hij van Vladimir Poetin? In deze heldere analyse zoekt The Economist naar antwoorden op deze vragen.

» Het Duitse naziregime kwam ten einde in 1945, maar dat wil niet zeggen dat het nazistische gedachtegoed in Duitsland sindsdien verdwenen is. Dat blijkt wel uit dit artikel van Der Spiegel. Daarin wordt onderzocht wat er gebeurt met politieagenten die in chatberichten nazisymbolen plaatsen en grappen maken over gaskamers. Weinig, zo blijkt uit verschillende gevallen. Strengere wetten moeten daar verandering in brengen.

» Door de inflatie is de inhoud van het Franse boodschappenwagentje flink veranderd. Minder vers vlees en vis, goedkopere merken en meer kant-en-klaarmaaltijden: in tijden van stijgende voedselprijzen zijn particulieren voortdurend aan het schipperen en worden er dagelijks boodschappen gedaan. ‘Vroeger veranderden de prijzen eens per maand. Nu een of twee keer per week,’ aldus de eigenaar van een supermarkt in Amiens. Le Monde ging langs bij supermarkten en sprak met klanten om erachter te komen hoe ze reageren op inflatie en hun eetgewoonten aanpassen.

» Vladimir Poetin wil kernwapens stationeren in Belarus, zo werd afgelopen week naar buiten gebracht. Sinds de inval van Oekraïne in opdracht van de Russische machthebber zijn de spanningen tussen de leider van het Kremlin en de NAVO toegenomen. Nu heeft hij dus aangekondigd raketten met kernkoppen naar het buurland – en dus naar de grens met de EU – te verplaatsen. Wat zijn de gevolgen van deze keuze? Süddeutsche Zeitung zoekt het uit.

» Tieners hebben meer en meer te kampen met psychische problemen. Er is steeds meer bewijs dat de toename van depressies en angst bij kinderen verband houdt met het gebruik van sociale media. Zal dit leiden tot meer regelgeving? Financial Times schreef er een aangrijpende reportage over.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De laatste dag van Shireen Abu Akleh

Op 11 mei 2022 kwam de Amerikaans-Palestijnse Shireen Abu Akleh om het leven door een kogel van Israëlische veiligheidstroepen. De dood van deze Al Jazeera–journalist maakte veel lost in de Arabische wereld en ver daarbuiten. The Guardian maakte een inzichtelijke constructie van haar laatste dag, schrijft redacteur Joep Harmsen. In een multimediale productie schijnt het Britse dagblad een helder licht op wat de Israëlische bezetting van de Westelijke Jordaanoever betekent voor haar inwoners.

Zo werd enkele uren later een Palestijnse jongen van zestien, genaamd Thaer Yazouri, doodgeschoten tijdens een protest naar aanleiding van de moord op Abu Akleh. Thaer was slechts één van de zesendertig Palestijnse kinderen die in 2022 door Israëlische troepen op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem werden gedood. Lees en bekijk de reconstructie hier.

---

Een wereld zonder Down?

Aan het begin van de jaren tachtig werd een op de achthonderd kinderen geboren met het syndroom van Down. Doordat moeders in de decennia daarna later kinderen kregen, nam dat percentage toe, omdat de kans op een kind met Down groter wordt naarmate de moeder ouder wordt.

Technische vooruitgang zorgde er tegelijkertijd voor dat het aantal omlaag ging. Zo werd het door prenatale screening mogelijk om afwijkingen van de foetus tijdens de zwangerschap op te sporen en werd abortus in steeds meer landen gelegaliseerd. Tot nu toe was onbekend bij hoeveel abortussen het syndroom van Down de reden was om de foetus weg te halen.

‘Elk leven heeft waarde, elk leven doet ertoe, ongeacht het aantal chromosomen dat we hebben’

Met de verschijning van een Europees onderzoek hiernaar is daarin nu verandering gekomen, las redactiestagiair Marc van Rijswijk in een artikel van de Portugese BBC. Onderzoekers schatten dat in het afgelopen decennium 54 procent van het aantal zwangerschappen waarbij sprake was van Down werd afgebroken. Het land in Europa met het hoogste aantal abortussen op grond van het downsyndroom is – in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt – geen Scandinavisch land, maar Spanje met 89 procent.

In het artikel vertellen een paar mensen hoe het is om Down te hebben en te zien dat er weinig mensen meer zijn die hetzelfde syndroom hebben. Ze benadrukken dat ook kinderen met Down veel talenten en capaciteiten kunnen hebben en dat ook zij het ver kunnen schoppen in de maatschappij. De discussie over wel of geen kind met Down werpt de vraag op wat voor maatschappij we willen creëren en wat iemands leven waardevol en waardig maakt. ‘Elk leven heeft waarde, elk leven doet ertoe, ongeacht het aantal chromosomen dat we hebben,’ concludeert Down-activiste Karen Gaffney. Lees het artikel hier.

---

De protesten in Peru van dichtbij

Helaas wordt er in het Westen steeds minder aandacht aan besteed, maar in Peru wordt nog steeds dagelijks geprotesteerd tegen de interim-regering van Dina Boluarte. Aanhangers van de opgesloten oud-president Pedro Castillo gaan nog steeds de straat op, met name in de armere regio’s, om zijn vrijlating en vervroegde verkiezingen te eisen. En de regering blijft de betogers op een zeer hardhandige manier aanpakken, regelmatig met doden als gevolg.

Redacteur Boris van der Spek las een reconstructie van The New York Times, waarin gedetailleerd uit de doeken wordt gedaan hoe enkele onschuldige demonstranten het slachtoffer werden van geweld door de politie en het leger. Aan de hand van getuigenissen, beeldmateriaal en andere bronnen wordt in diepgaand onderzoek verteld hoe Peruanen, die al maanden vechten voor een betere en vooral meer gelijkwaardige toekomst, worden onderdrukt. Lees het onderzoek hier.

---

Nieuw onderzoek naar Beethoven

Toen Ludwig van Beethoven in 1827 op sterven lag, zo las redacteur IJsbrand van Veelen, vroegen tal van bezoekers of ze een lok van zijn haar mochten afknippen. Die optocht van knippende rouwenden ging door na zijn dood op zesenvijftigjarige leeftijd en binnen drie dagen na zijn overlijden was er geen haar meer over op zijn hoofd. Sindsdien is een stroom aan verhalen en analyses ontstaan over Beethovens ziekten en de oorzaak van zijn dood.

Een Vlaamse familie die ook de achternaam Beethoven heeft, blijkt niet genetisch verwant

Veel daarvan kan nu in de prullenbak, want een recente analyse van strengen van zijn haar door een internationale groep onderzoekers – op 22 maart gepubliceerd in het tijdschrift Current Biology – zet allerlei theorieën over zijn gezondheid op losse schroeven.

Het rapport geeft een verklaring voor zijn slopende kwalen en zijn dood, maar roept ook nieuwe vragen op. En het biedt allerlei verrassingen. Zo blijkt een fameuze haarlok die onderwerp werd van een boek en een documentaire niet van Beethoven te zijn maar van een Joodse vrouw. Verder blijkt dat Beethoven geen loodvergiftiging had, zoals algemeen werd aangenomen, noch dat hij een zwarte man was, zoals sommigen beweerden. En een Vlaamse familie die ook de achternaam Beethoven heeft en trots beweerde verwant te zijn, blijkt geen genetische banden met hem te hebben. Nieuwsgierig? Meer over het onderzoek lees je hier.

---

Vijf verdiepende leestips

» Op 20 maart was het twintig jaar geleden dat de Verenigde Staten Irak binnenvielen, wat het begin markeerde van de Irakoorlog. Na de Amerikaanse invasie is er weliswaar meer vrijheid in Irak gekomen, maar dat wil niet zeggen dat het land een hoopvol perspectief heeft. The New York Times sprak erover met tientallen Irakezen. De gesprekken geven een beeld van een land dat rijk is aan olie, gehinderd wordt door corruptie en de veiligheid van zijn burgers niet kan garanderen. Lees hier deze mooie reportage.

» De eerste reis naar Mars laat, naar het schijnt, niet zo lang meer op zich wachten. Het ‘Starship’ van Elon Musk kan een revolutie in de ruimtevaart teweegbrengen. De grootste raket die ooit gebouwd is moet toeristen en onderdelen voor een maanstation de ruimte in brengen en mensen op Mars afzetten. Der Spiegel schreef er een leuke reportage over.

» Het lijkt erop dat het wantrouwen van Europa richting China steeds groter wordt. Eerst legde het continent het gebruik van de app TikTok aan banden uit angst dat China de gebruikersgegevens zou inzetten voor propagandadoeleinden en spionage. Nu is Europa zelfs op weg om een eigen toeleveringsketen voor strategische grondstoffen aan te leggen om zo minder afhankelijk van China te worden.

Deze nieuwe stap is begonnen in de kleine EU-staat Estland. Dit land is bezig met de opbouw van een industrieel cluster voor de productie van metalen die essentieel zijn voor de ‘groene transformatie’ van de economie. In een goed geschreven artikel werpt Neue Zürcher Zeitung licht op deze nieuwe ontwikkeling.

» Er dreigt een wereldwijd waterprobleem. Zoet water wordt schaars in veel regio’s van de wereld en tegelijkertijd sterven er mensen bij overstromingen, waarschuwen deskundigen. Nu moet de eerste waterconferentie van de Verenigde Naties in zesenveertig jaar oplossingen bieden. Welke afspraken zullen er gemaakt worden om deze twee uitersten in balans te brengen? Süddeutsche Zeitung zoekt het uit.

» Steeds meer jonge landbouwingenieurs in Frankrijk kiezen voor een nieuwe ecologische manier om landbouw te bedrijven: permacultuur. Dit begrip staat voor respect voor het milieu, voor dieren, afwijzing van energie-intensieve conventionele landbouw. Geconfronteerd met het groeiende enthousiasme van hun studenten voor alternatieve productiemethoden passen de landbouwscholen zich langzaam aan. Misschien een inspiratiebron voor Nederlandse landbouwers? Le Monde ging langs bij boeren die een nieuwe weg inslaan.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

De teloorgang van floppydisks

Wereldwijd maken veel instanties nog altijd gebruik van floppydisks, maar de voorraden raken op want ze worden niet meer geproduceerd, aldus het artikel ’Why the Floppy Disk Just Won’t Die’ in Wired, getipt door redacteur IJsbrand van Veelen. De Amerikaan Mark Necaise voorziet problemen voor de toekomst. Hij borduurt emblemen op jasjes van winnaars van rodeo’s met zijn tweedehands Japanse naaimachine uit 2004. Die naaimachine draait op floppydisks, maar van de acht floppy’s die hij bezit, werken er nog maar vier.

Ook Davit Niazashvili, onderhoudsmanager bij Geosky – een vrachtluchtvaartmaatschappij in de Georgische hoofdstad Tbilisi – gebruikt nog steeds floppydisks om twee 36 jaar oude 747-200’s te updaten. ‘Als er een update wordt uitgebracht, moeten we die downloaden naar twee 3,5-inch diskettes. Er zijn geen computers meer met ingebouwde floppydrives, dus we hebben een externe drive moeten aanschaffen,’ zegt Niazashvili. Hij bevestigt dat het steeds lastiger wordt om aan diskettes te komen.

Er zijn nog zo’n zeshonderd verschillende industriële machines die op floppy’s draaien

Volgens Wired gebruiken ook andere commerciële vliegtuigtypes nog floppydisks, zoals nieuwere varianten van de 747 en de 767, oudere versies van de Airbus A320 en sommige zakenvliegtuigen zoals bepaalde Gulfstreams. Het is mogelijk om te upgraden naar USB-sticks, SD-kaarten of draadloze overdracht, maar dat kan duizenden dollars kosten.

Er zijn nog zo’n zeshonderd verschillende industriële machines die op floppy’s draaien en hun levensduur is dertig tot veertig jaar. Veel van die machines zijn pas twintig jaar oud, dus floppy’s zullen voorlopig nog nodig zijn, ook al wordt het steeds moeilijker om ze te vinden, aldus Wired.

---

Spionagethriller

Een oligarch, een diamanthandelaar en een agent van de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst (BND) komen elkaar toevallig tegen. Het klinkt als het begin van een mop, maar het eindresultaat is een van de grootste spionnenschandalen in Duitsland. 

Der Spiegel reconstrueert minutieus hoe deze schimmige BND-agent – hij begaf zich in extreemrechtse kringen – geheime informatie over Oekraïne heeft kunnen lekken aan de FSB, de Russische binnenlandse veiligheidsdienst. Het artikel is als een spionagethriller geschreven, aldus redacteur Joep Harmsen. Lees het hier in het Duits en hier in het Engels.

---

Kunst als Russisch propagandamiddel

Sinds de Russische inval in Oekraïne zijn veel dingen die lange tijd doodgewoon waren gevoelig komen te liggen. De nationale identiteit van kunstenaars bijvoorbeeld. Op 10 februari erkende het Metropolitan Museum of Art in New York dat Archip Koeindzji en Ilja Repin, schilders die voorheen als Russen bekendstonden, Oekraïners waren. De kunstenaars zijn in de negentiende eeuw geboren in een gebied dat destijds bij het Russische Rijk hoorde, maar tegenwoordig deel uitmaakt van het Oekraïense grondgebied.

Op die manier verworden Franse musea tot een instrument van de Russische propaganda

Franse kunstmusea gaan daar echter niet in mee, schrijft Le Monde in een boeiend artikel. Zo organiseert het Musée d’Orsay in Parijs een rondetafelgesprek over Russische kunst naar aanleiding van de verschijning van het boek Penser l’art russe du XIX^e siècle. 30 tableaux vus autrement [Nadenken over de Russische kunst van de negentiende eeuw. Dertig schilderijen bezien door een andere bril]. Daar zitten schilderijen van de bovengenoemde – Oekraïense – schilders tussen. Ook wordt de Russische naam van de rivier Dnjepr gebruikt in de omschrijving bij een van de kunstwerken, in plaats van de Oekraïense naam Dnipro.

Op die manier verworden Franse musea tot een instrument van de Russische propaganda, aldus de Oekraïense Olena Havriltsjik, hoogleraar economie aan de universiteit Panthéon-Sorbonne in Parijs. Interessant om te zien hoe de oorlog in Oekraïne zelfs zijn weerslag heeft op de kunstwereld. Een aanrader van redactiestagiair Marc van Rijswijk.

---

Vijf verdiepende leestips

» Door de opkomst van AI komen er nieuwe banen bij en moeten mensen zich in nieuwe rollen leren schikken. In een leuk geschreven reportage van El País legt Pau Martí Felip uit wat zijn beroep ‘prompt engineer’ inhoudt: leren praten met machines. Het is echter nog onzeker hoe lang hij dit beroep zal kunnen blijven uitoefenen. Lees hier het artikel.

» Sarah beweerde dat ze drie kinderen kreeg nadat ze was verkracht door vredeshandhavers. De VN bood haar 50 dollar. Vrouwen in de Democratische Republiek Congo die aangifte doen van seksueel misbruik of seksuele uitbuiting worden soms weggezet als ‘opportunisten en profiteurs’. In een uitgebreide en schokkende reportage doet 1843 verslag van deze ontwikkeling en geeft het een stem aan vrouwen die niet van zich mogen laten horen. Lees de reportage hier.

» Waar de discriminatie van mensen een veelbesproken onderwerp is, lijkt de discriminatie van dieren aan onze aandacht te ontsnappen. We maken ons de meeste zorgen om schattige dieren, terwijl dat geen rol zou mogen spelen. Zeg nou zelf: wie maakt zich niet drukker om de uitsterving van de ijsbeer dan om die van de naakte molrat? Er zijn wel een miljoen bedreigde diersoorten, maar slechts een handvol daarvan krijgt de aandacht. In dit opinieartikel legt Mother Jones uit wat er gedaan kan worden om deze selectiviteit te doorbreken: voer een nieuwe beschermingsstrategie in.

» Engels begon als een klein taaltje, maar is door de expansie van het Britse rijk uitgegroeid tot de meest gesproken taal van de wereld. Volgens sommige Britten is de Engelse taal het grootste geschenk dat Brittannië de wereld had kunnen geven. Anderen zien de taal echter als een monster dat steeds meer regionale en kleinere talen dreigt op te slokken en meer en meer de wereldheerschappij voor zich lijkt op te eisen, schrijft het magazine Aeon in een lang en boeiend essay.

» In november 2021 was Stavros Malichudis de eerste journalist van wie bekend werd dat hij in de gaten werd gehouden door de Griekse inlichtingendienst. In dit mooie artikel van de Griekse krant Solomon vertelt hij hoe het is om journalist te zijn in het land met de minste persvrijheid van Europa.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Werken na corona

Er zijn bijna drie jaar verstreken sinds we vanwege corona gingen thuiswerken, ‘en het werkende leven van veel mensen is sindsdien nooit meer hetzelfde geweest’, schrijft The Guardian. Sommige werknemers keerden nooit meer terug naar een fysiek kantoor; anderen pasten zich op een andere manier aan en gingen bijvoorbeeld hybride werken, dus afwisselend thuis en op kantoor. Een aanrader van redacteur IJsbrand van Veelen.

Naar de nieuwe manieren van werken is inmiddels veel onderzoek gedaan. Linda Geddes biedt in The Guardian een overzicht van de lessen die we op grond van recent onderzoek zouden kunnen trekken over flexibeler werken. Je leest ze hier.

---

Het veelbewogen leven van de smurfen

De smurfen bestaan dit jaar vijfenzestig jaar. De blauwe dwergen met de witte mutsen en broekjes werden in 1958 bedacht door de Belgische striptekenaar Peyo. Sindsdien hebben ze in menig hart een plekje weten te veroveren. Reden waarom er afgelopen week uitgebreid aandacht werd besteed aan de stripfiguren op de kinder- en jeugdboekenbeurs van Bologna, de grootste van Europa.

In een komisch geschreven artikel in El País, dat redactiestagiair Marc van Rijswijk afgelopen week tegenkwam, wordt ingegaan op de ontstaansgeschiedenis en de doorgaande ontwikkeling van de smurfen. Over de hele wereld zijn ze bekend en hun stripboeken zijn in maar liefst vijfenvijftig talen vertaald. Mede om die naamsbekendheid zal de VN de smurfen hebben benoemd tot duurzaamheidsambassadeurs; of was deze keuze vooral gebaseerd op de teamspirit waarmee ze samen problemen oplossen en de milieuvriendelijke paddenstoelhuisjes waar ze in wonen?

De hiërarchie binnen het smurfendorp zou op stalinistische leest geschoeid zijn

De strips werden soms zelfs aan het kapitalisme of het nazisme gelinkt. Zo zou het personage Gargamel afgeleid zijn van de stereotypes waarmee de nazi’s de joden afschilderden: een schurk met een uitstekende neus die belust is op goud. De hiërarchie binnen het smurfendorp zou op stalinistische leest geschoeid zijn: één grote leider, het belang van het collectief en de nagenoeg complete afwezigheid van privébezit. Lees er hier meer over.

---

De handschoenen mogen af

Denk aan een boek van honderden jaren oud. Vergeeld perkament, een verweerde leren omslag en rijk geïllustreerde initialen. Een bibliothecaris of conservator slaat het boek open en bladert erin. Nu de prijsvraag van de dag: draagt diegene wel of geen witte katoenen handschoenen? Wel? Fout. Een veelgemaakte misser, zo blijkt uit dit artikel in The New York Times, getipt door redacteur Joep Harmsen.

‘Handschoenen verminderen de tastzin, waardoor de kans toeneemt dat je per ongeluk een bladzijde scheurt’

Bibliothecarissen en conservatoren die veel met oude boeken werken – en dat ook posten op social media – krijgen vaak geschokte reacties. ‘Deze foto is verontrustend,’ schreef een lezer van de New Yorkse krant naar aanleiding van een foto van een oude Hebreeuwse bijbel. ‘Waarom raakt deze persoon zo’n oud boek aan zonder handschoenen?’

Het antwoord op die vraag is simpel: ‘Handschoenen verminderen de tastzin, waardoor de kans toeneemt dat je per ongeluk een bladzijde scheurt, pigmenten uitsmeert, losse fragmenten losmaakt – of erger nog, het boek laat vallen. En wat de associatie met reinheid ook mag zijn, katoenen handschoenen trekken vuil aan. Ze leiden ook tot zweethanden, waardoor vocht ontstaat dat een pagina kan beschadigen.’

Waar komt deze wijdverspreide misconceptie dan vandaan? Vooral uit films, zo blijkt. Lees het hele artikel hier. 

---

Gezocht: moordenaars van Victor Jara

Dit jaar is het vijftig jaar geleden dat de Chileense president Salvador Allende werd afgezet door het leger. Na de staatsgreep, die werd georkestreerd door de CIA, kwam de legergeneraal Augusto Pinochet aan het roer te staan. Hij opende een bloedige jacht op aanhangers van Allende, vooral communisten en socialisten.

Ook de culturele sector moest het ontgelden. Zangers en schrijvers die kritisch waren op het nieuwe regime vluchtten het land uit of belandden in de cel. Een van de gearresteerde artiesten was Victor Jara, een aanhanger van Allende die in zijn liedjes zong over de kloof tussen arm en rijk.

Massacre at the Stadium is ijzingwekkend en bloedstollend

Net als veel andere tegenstanders van Pinochet werd hij naar het Estadio Nacional, het grote voetbalstadion in Santiago, gebracht. Wat er toen met hem is gebeurd is een mysterie. Hij zou gemarteld zijn, zijn vingers waarmee hij gitaar speelde zouden zijn gebroken, en vervolgens zou hij doorzeefd zijn met kogels. Enkele dagen later werd zijn lichaam gevonden langs een treinspoor in een buitenwijk van Santiago.

De daders zijn nooit gepakt. Vijftig jaar later lijkt daar geen verandering in te komen. Netflix wijdde er een aflevering aan in de serie ReMastered, over mysteries rondom artiesten. Massacre at the Stadium, over Victor Jara, is ijzingwekkend, bloedstollend en geeft een uitstekend beeld van de dagen na de staatsgreep die Chili tot op de dag van vandaag bezighoudt. Een aanrader van redacteur Boris van der Spek.

---

Vijf verdiepende leestips

» In Nepal ligt het dorpje Phortse, gelegen op maar liefst 3840 meter hoogte. De inwoners van dit plekje lijken een aangeboren bekwaamheid te hebben om de Mount Everest te beklimmen: geen Sherpa-dorp waar zoveel Everest-beklimmers wonen als Phortse. Hoe komt dat? South China Morning Post zoekt het voor u uit in deze prachtige reportage.

» Waar Afrikaanse landen voorheen te lijden hadden onder hongersnood en daaraan gerelateerde ziektes als hongeroedeem, lijken sommige landen nu juist tot het andere uiterste te vervallen. Welvaartsziektes als diabetes en hypertensie doen steeds meer opgeld in de meeste landen ten zuiden van de Sahara, maar de aandoeningen worden zelden gediagnosticeerd of behandeld. Hierdoor dreigt de vooruitgang in levensverwachting weer ongedaan te worden gemaakt. The New York Times schrijft erover in deze boeiende reportage.

» Het wordt in China steeds lastiger om je kritiek op de regering te uiten en op wat voor manier dan ook te laten merken dat je niet achter de overheid staat. Vanwege de invoering van een draconische veiligheidswet, de dreigende schaduw van China en economische zorgen keren veel Hongkongers hun vaderland de rug toe en zoeken ze hun heil elders. Er zijn echter ook dissidenten die in Hongkong blijven. Vier van hen vertellen wat hen drijft in een interessant interview met de Neue Zürcher Zeitung.

» ‘Mijn moeder en ik zijn in verschillende culturen en met verschillende verwachtingen opgegroeid, en daarom hadden we vaak stevige meningsverschillen. Maar naarmate mijn dochter ouder wordt, ben ik onze verhouding in een ander licht gaan zien’, schrijft Dina Nayeri, een vrouw van Iraanse afkomst die in een andere cultuur en taal opgroeide dan haar moeder. Lees in dit lange artikel van The Guardian haar indrukwekkende verhaal.

» Leerlingen in de watten leggen en veel complimentjes geven: niet als het aan superstrenge scholen in Engeland ligt, die steeds meer in zwang raken. Een journalist van The Economist ging op bezoek bij een van die scholen, de Michaela Community School in Noord-Londen en doet verslag van zijn bevindingen in een leuk geschreven reportage. Lees het hier.

Omdat 360 niet alles kan vertalen wat de redactie leest, ziet en hoort, tippen wij voor u enkele interessante artikelen, podcasts, documentaires en fotoreportages die wij deze week tijdens het speuren naar mooie journalistiek zijn tegengekomen.

Spoedcursus luchtverdediging

‘In een afgelegen Duits bos, ver weg van nieuwsgierige blikken, krijgen zo’n veertig Oekraïners een spoedcursus in een van de meest geavanceerde westerse luchtverdedigingssystemen’, schrijft South China Morning Post. ‘Met een bereik van zo’n 40 kilometer en 360 graden zicht, is het IRIS-T SLM-systeem een van de meest begeerde wapens die Berlijn aan Kyiv heeft geleverd. “Onze belangrijkste taak is om zo snel mogelijk te leren, zodat we terug kunnen gaan en het gevecht kunnen voortzetten,” vertelt de vijfenveertigjarige Mytsjchailo, die al zevenentwintig jaar soldaat is, aan het handjevol verslaggevers dat deze week toegang kreeg tot de trainingssessies.’ Een aanrader van redacteur IJsbrand van Veelen.

Duitsland heeft beloofd in totaal vier stuks van de IRIS-T naar Oekraïne te sturen – de tweede zal binnen enkele weken arriveren. Dat alles nota bene twee jaar voordat de eigen Duitse luchtmacht haar eerste systeem kan verwachten. De krant uit Hongkong citeert een Duitse officier die zegt dat de Russen het luchtverdedigingssysteem beschouwen als een gamechanger. Meer daarover lees je hier.

---

Geld verdienen aan leegstaande appartementen

Wie New York zegt, ziet in zijn gedachten al meteen de skyline voor zich opdoemen met zijn vele torenhoge wolkenkrabbers. Het bouwen van ultramoderne en tengere wolkenkrabbers lijkt een soort specialiteit van New York te zijn geworden. Waar deze gebouwen eerder vooral dienstdeden als commerciële centra die weinig grondoppervlak nodig hadden en economisch rendabel waren, zijn er de laatste tien jaar in Manhattan steeds meer wolkenkrabbers bij gekomen die woonappartementen huisvesten.

‘Ze kopen het om het door te verkopen, mogelijk aan een andere miljardair die er ook nooit zal komen’

Het bizarre is echter dat deze appartementen massaal leegstaan. De enige manier waarop ze worden gebruikt is dat ze voor astronomische bedragen worden opgekocht en doorverkocht, zo las redactiestagiair Marc van Rijswijk in El País. Met allerlei slinkse foefjes weten ontwikkelaars bepaalde bouwvoorschriften te omzeilen en de woontorens steeds hoger te maken, zodat ze die voor meer geld kunnen doorverkopen.

‘De helft van de mensen die zo’n appartement hebben gekocht, hebben het nooit bewoond en gaan er misschien zelfs nooit heen. Ze kopen het om het door te verkopen, mogelijk aan een andere miljardair die er ook nooit zal komen, enzovoort. Het is alsof iemand een Van Gogh opgekocht heeft, puur om hem op te bergen en door te verkopen aan iemand anders die hem ook opbergt. Een mooie Van Gogh, maar een exemplaar dat niemand ooit te zien krijgt. En het is deze eeuwigdurende spiraal van ongebruikt opkopen en doorverkopen die extreem hoge wolkenkrabbers echt winstgevend maakt’, aldus het artikel.

---

Chef van de jungle

El País publiceerde ook een kleurrijk profiel van chef-kok Pedro Miguel Schiaffino. Schiaffino – zijn naam klinkt al verrukkelijk –  was de eerste Peruaanse chef die ingrediënten uit het Amazonegebied introduceerde toen niemand in de haute cuisine van Lima het aandurfde. Het vooroordeel was dat in de Amazone alleen maar apen, slangen en spinnen werden gegeten, maar de oorspronkelijke bewoners van het regenwoud weten wel wat lekker is, ontdekte Schiaffino.

Met respect voor de natuur en alles wat leeft, vissen ze bijvoorbeeld op arapaima of paiche, zoals de vis ook wel wordt genoemd. Paiche is de op een na grootste zoetwatervis ter wereld en volgens een groep van lokale vissers een ware lekkernij. Een tip van redacteur Joep Harmsen.

---

Vijf verdiepende leestips

» Veel mensen in welvaartslanden hebben te kampen met overgewicht en obesitas. Ongetwijfeld zullen daar mensen tussen zitten die doen wat ze kunnen om af te vallen, maar desondanks niet van hun overgewicht afkomen. Er lijkt nu een geneesmiddel te zijn gevonden om die mensen te helpen. Er moet nog het nodige onderzoek naar gedaan worden, maar het klinkt veelbelovend, schrijft The Economist.

» Wat beweegt iemand om een nier te doneren aan een wildvreemde en hoe komt het dat steeds meer mensen deze keuze maken? Neue Zürcher Zeitung sprak erover met een Zwitserse vrouw die een van haar nieren afstond, zonder dat ze wist aan wie.

» De premier van Estland, Kaja Kallas, had eerder dan andere regeringsleiders door wat Poetin van plan was en waarschuwde voor de bedreiging die deze man voor Europa kan vormen. Haar familie heeft aan den lijve de wreedheid van de Sovjetsoldaten ondervonden: in 1949 werd haar moeder als baby naar Siberië gedeporteerd; ze overleefde het ternauwernood. Der Spiegel schreef een boeiend profiel van de vrouw die genoemd wordt als potentiële secretaris-generaal van de NAVO.

» Hongarije neemt een ambivalente houding in ten opzichte van Rusland. Sinds de invasie van Oekraïne heeft het land meerdere EU-sancties tegen Rusland gesteund en meer dan 2,1 miljoen Oekraïense vluchtelingen opgevangen. Aan de andere kant laat premier Orbán niet toe dat wapens via het Hongaarse grondgebied aan Oekraïne werden geleverd, maakt hij regelmatig gebruik van zijn vetorecht en weigert hij te stoppen met de import van Russisch gas. Het lijkt er dus op dat Hongarije goede vriendjes wil blijven met het Kremlin. Maar hoeveel mag deze steun aan Rusland kosten? De Russische onafhankelijke krant Meduza zocht het uit in een interessante analyse.

» Niet alleen op politiek gebied is er een machtsstrijd gaande tussen de Verenigde Staten en China. Er is tevens sprake van een wedloop om mineralen uit de Afrikaanse bodem, aldus The Economist. Die kostbare metalen zijn essentieel voor de energietransitie en telefoons.