Onderwerpen: Cultuur

In Roter Himmel, de nieuwe speelfilm van de Duitse regisseur Christian Petzold, gaat de jonge auteur Leon op vakantie naar de Oostzee, samen met zijn beste vriend, de fotograaf Felix. Leon ligt volledig overhoop met het manuscript voor zijn tweede roman, waardoor de avances van Nadja, die in hetzelfde vakantiehuis logeert, hem volledig ontgaan. De hevige bosbrand in de omgeving heeft hij evenmin in de gaten.

‘De vraag is hoe Petzold erin slaagt een natuurramp zo terloops te introduceren dat de kijker pas weet wat er aan de hand is wanneer de hoofdpersonages al diepgang en karakter hebben’, schrijft Andreas Kilb voor Frankfurter Allgemeine. ‘Een Amerikaanse film zou met een vuurzee zijn begonnen, terwijl de brand in een Franse film de hoofdpersonen had samengebracht, als katalysator voor hun opbloeiende liefde.’ Expliciete beelden van de bosbrand ontbreken, maar bij Petzold gaat het volgens Kilb om het ‘benaderen van de waarheid en werkelijkheid die schuilgaan achter hetgeen hij ons laat zien’.

Hoe dan ook, de film is op zijn best zodra het verhaal zonder woorden wordt verteld

Het is Carolin Ströbele opgevallen dat fotograaf Felix ‘aanmerkelijk vrijer door het leven wandelt’ dan auteur Leon, meldt ze in Die Zeit: ‘Alsof de filmmaker daarmee wil suggereren dat het geschoten beeld een lichtere discipline is dan het geschreven woord. Hoe dan ook, de film is op zijn best zodra het verhaal zonder woorden wordt verteld.’

‘Een film over het verlies van zorgeloosheid en de immense moed die ervoor nodig is om schoonheid te veroveren’, vindt Chloé Caye van de Franse site Culture aux Trousses. Voor Caye is duidelijk dat de hoofdpersonen in Roter Himmel gevangen zitten in hun eigen, beperkte belevingswereld: ‘Maar voortdurend schemert de urgentie erdoorheen: uiteindelijk moeten ze iets zeggen of actie ondernemen. Precies zoals de bosbrand hen eraan herinnert dat de houdbaarheidsdatum niet ver weg is.’

Harald Mühlbeyer van Kino-Zeit typeert de film als ‘een grandioze karakterstudie, waarin het maken van kunst centraal staat’. Tegelijkertijd gaat de film in zijn ogen over het ‘onderdrukken van gevoelens en hoe die onherroepelijk aan de oppervlakte komen. Maar dan wel op het moment dat het te laat is.’ 

Door Diederik Samwel

Terwijl Barbie is verboden in onder andere buurlanden Koeweit en Oman, en bijvoorbeeld de onafhankelijke site Tout sur l’Algérie de film ervan beschuldigt ‘homoseksualiteit in de Arabische wereld’ te bevorderen, staan bezoekers in Saoedie-Arabië, mede door het verbod elders, ervoor in de rij. In sommige zalen is de film wel vijftien keer op een dag geprogrammeerd. Een columnist van het Koeweitse dagblad Al-Rai verbaast zich erover dat de film wordt vertoond ‘in de donkere kamers van het Saoedische koninkrijk’, want ‘onze samenlevingen [zijn] even conservatief en evenzeer toegewijd aan tradities en gebruiken’. Lange tijd werd juist Koeweit beschouwd als een van de meest open samenlevingen in de Golf, en Saoedi-Arabië als een bastion van conservatisme, legt hij uit.

Ook The Hollywood Reporter spreekt van een ‘omgekeerde’ situatie: ‘Vanuit de hele Golf reizen mensen nu naar Saoedi-Arabië om naar de bioscoop te gaan, terwijl dat jarenlang andersom was.’ Voor de Jemenitische site 26sep.net is dit reden om Saoedi-Arabië te bestempelen tot ‘de kern van de verspreiding van een cultuur van decadentie’ in het Midden-Oosten. 

De oproep om de film te verbieden komt dan ook vooral voort uit een felle anti-lhbtq-campagne

Hoewel de film geen personages bevat die expliciet lhbtq zijn, noemen velen Barbie ‘een ode aan queerness’. De oproep om de film te verbieden komt dan ook vooral voort uit een felle anti-lhbtq-campagne. Zo heeft in Irak de Media- en Communicatiecommissie vorige maand het gebruik van de termen ‘homoseksueel’ en ‘homoseksualiteit’ verboden in alle media, ook op socialemediaplatforms, met de suggestie deze te vervangen door ‘seksuele afwijking’, meldt CBS News. 

Op het voormalige Twitter toont Kamel Daoud, een bekende Algerijnse journalist en schrijver, zich somber over de ontwikkelingen. ‘In de strijd van Baard tegen Barbie winnen de bebaarde mannen’, aldus Daoud.

Elders in de Arabische wereld heeft ‘de stem van de rede gezegevierd’, zoals het Egyptische dagblad Al-Masry Al-Youm het verwoordt, en gaven censuurcommissies na enige aarzeling wel toestemming de film te vertonen.  

Door Laura Weeda

Les pires is een film in een film. Een regisseur, gespeeld door de Belgische acteur Johan Heldenbergh, strijkt neer in het Noord-Franse kustplaatsje Boulogne-sur-Mer om met lokale jongeren een speelfilm op te nemen. Maar in feite is het de échte regisseurs, de Franse debutantes Lise Akoka en Romane Guéret, te doen om wat er achter de schermen gebeurt. Omdat de hoofdrollen worden gespeeld door jongeren uit de buurt die nooit eerder voor de camera stonden, vervaagt de grens tussen fictie en werkelijkheid vanzelf.

Volgens Luc Boulanger van La Presse roept de film ‘interessante vragen op over sociaal voyeurisme in tijden van social media en reality-tv’: ‘Worden jongeren in een kwetsbare positie hier ingezet om een sterk realistische film te maken, of om de dagelijkse problemen in een achterstandswijk beter te begrijpen?’ Hoe dan ook, Boulanger begrijpt waarom de film in Cannes werd bekroond en schaart zich achter de lovende Franse kritieken: ‘De rotte appels uit de stadswijk blijken pareltjes op het witte doek.’

‘De makers zijn jarenlang bezig geweest met acteerworkshops in achterstandswijken’

Los van de ethische kwesties vindt François Lévesque van het Canadese Le Devoir de vier belangrijkste acteurs ‘uitstekend en ontroerend’. Volgens hem resulteert het in ‘een menselijke en cinematografische ervaring waaraan je je tot het laatste shot moet overgeven.’ Ook Thierry Chèze van filmmagazine Première kent geen twijfel: ‘De filmmakers hebben het thema volledig in de vingers. Geen enkel spoor van het stigmatiseren van een volkswijk, of juist van het romantiseren van sociale ellende.’ Over de zestienjarige hoofdrolspeelster Mallory Wanecque komt Chèze zelfs woorden tekort: ‘Puur goud, wat een waanzinnige uitstraling. Die gaan we nog vaak terugzien.’

In Variety schrijft Guy Lodge dat het succes van Les pires niet uit de lucht komt vallen: ‘De makers zijn jarenlang bezig geweest met acteerworkshops in achterstandswijken. Daardoor weerspiegelt de film hun persoonlijke aanpak en ontwikkeling.’ Collega Dmitry Samarov van Chicago Reader vindt dat de niet-professionele acteurs van begin af aan overtuigen: ‘Welke scènes gespeeld, gescript of geïmproviseerd zijn? Dat maakt toch helemaal niet uit?’

Les pires (The Worst Ones) van Lise Akoka en Romane Guéret draait vanaf 29 juni in de bioscoop.

Diederik Samwel