Onderwerpen: Literatuur

  • De vrouwen die konden tippen aan Cervantes

    De vrouwen die konden tippen aan Cervantes

    Hoewel de namen en werken van mannelijke auteurs zoals Cervantes, Calderón de la Barca en Lope de Vega voortleven, kan niet altijd hetzelfde worden gezegd van de vrouwen die rond dezelfde tijd en op dezelfde plek schreven, schrijft The Guardian over de tentoonstelling Wise and Valiant: Women and Writing in the Spanish Golden Age. Ook dit moment of fame werd bijna gedwarsboomd, door covid-19, maar de tentoonstelling is live te zien op de site van het Cervantesinstituut.

    De vrouwen van wie het werk hier wordt getoond vonden hun vrijheid paradoxaal genoeg in de cellen van de kloosters waar ze als nonnen woonden. Bevrijd van hun rol als echtgenotes, moeders en dochters, zo citeert HyperAllergic curator Ana M. Rodríguez-Rodríguez, ‘konden ze zich wijden aan lezen, schrijven en meer intellectuele bezigheden dan de samenleving hen buiten zou hebben toegestaan’.

    Onderweg werden ze door piraten overvallen en een van hen stierf aan borstkanker

    De auteurs schreven onder meer over geweld tegen vrouwen, seksuele normen, eer, de rol van vrouwen in het gezin, de oorzaken en gevolgen van vrouwenhaat; onderwerpen die ook in deze tijd zeer relevant zijn, beschrijft El País.

    Niet alle vrouwen wilden in het klooster blijven. Zo vertelt een van de tentoongestelde documenten, uit 1722, het verhaal van vijf nonnen die Madrid wilden verlaten om een ​​klooster te stichten in Lima, Peru. Onderweg werden ze door piraten overvallen en een van hen stierf aan borstkanker, maar sommigen bereikten de gewenste bestemming. ‘Absoluut een film waard’, aldus Rodríguez-Rodríguez.

    Ander werk dat onder de aandacht wordt gebracht is dat van Catalina de Erauso, die, schrijft Bookophile, in deze tijd transgender zou worden genoemd. ‘Ze werd geboren als vrouw, ging naar een klooster, ontsnapte en vluchtte uiteindelijk naar Amerika. Daar deed ze zich (…) voor als Spaanse keizerlijke soldaat. Ze vocht en leefde als een man en had affaires met vrouwen.’

    Te bekijken op cvc.cervantes.es/literatura/sabia/ in het Spaans en Engels.

    Door Laura Weeda

  • Bruisende, dystopische roman van DBC Pierre

    Bruisende, dystopische roman van DBC Pierre

    Wie het nieuws en social media volgt, ontkomt niet aan algoritmes die steeds nadrukkelijker het leven bepalen. Die vicieuze cirkel is volgens Colin Steele van The Canberra Times het centrale thema in Meanwhile in Dopamine City, het nieuwste boek van de Australische schrijver DBC Pierre. Steele spreekt van een ‘bruisende, dystopische roman, vol satirisch commentaar; in alle opzichten origineel’.

    De roman van de winnaar van de Man Booker Prize met <i>Vernon God Little</i>, gaat over weduwnaar Lon Cush, een zelfbenoemd digibeet. Hij verliest zijn baan en moet alles in het werk stellen om met zijn twee kinderen overeind te blijven. Dat wordt nog erger wanneer er een smartphone in huis komt. 

    Op de rechterpagina verschijnen voortdurend teksten: nieuwsalerts, push-upberichten en allerlei uitingen van een groeiend aantal personages

    De invloed van de virtuele, onlinewerkelijkheid op ons dagelijks leven is vaker beschreven, stelt Claire Allfree in The Daily Mail. ‘Maar Pierre komt wel heel dichtbij.’ Vooral omdat die binaire wereld zich halverwege ook opdringt in het boek. Letterlijk: op de rechterpagina verschijnen voortdurend teksten: nieuwsalerts, push-upberichten en allerlei uitingen van een groeiend aantal personages.

    Volgens Allfree komt deze vorm neer op een ‘aanval op de concentratieboog van de lezer’. En als Pierre op deze manier voorkomt dat we ‘ons kritisch afvragen wat er in het huidige tijdsgewricht eigenlijk aan de hand is, heeft hij zijn punt gemaakt’. Voor het Ierse magazine Totally Dublin valt het boek in de categorie ‘hysterisch realisme’ en ‘onderschat Pierre de vitaliteit van het leven’.  

    Ondertussen in Dopamine City verscheen bij uitgeverij Podium

    Door Diederik Samwel

  • Het ‘laatste boek’ van Martin Amis

    Het ‘laatste boek’ van Martin Amis

    Critici weten zich niet goed raad met Inside Story, het laatste boek van de Engelse schrijver Martin Amis (71). Memoires, essays, een verzameling autobiografische vertellingen, een literair testament misschien? Dat laatste zou nog best eens kunnen, suggereert James Parker in zijn recensie voor The Atlantic: ‘Amis schrijft een paar keer letterlijk dat dit z’n laatste échte boek is. Of neemt-ie ons voor de zoveelste keer in de maling?’ En is het wel een roman, zoals Amis op de cover heeft laten zetten? ‘Maar welke roman heeft er een index achterin?’ vraagt Parker zich af. ‘Met nota bene een verwijzing naar zijn eigen vader: “Amis, Kingsley… likes nude magazines.”’ 

    Wat voor boek heeft Amis dan wel geschreven? Voor Joshua Whitehead van de Engelse krant The Mancunion bestaat de hoofdmoot uit beschrijvingen van Amis’ relaties met de Grote Drie: Philip Larkin, Saul Bellow en Christopher Hitchens: ‘De vele gesprekken, brieven en herinneringen met hen gebruikt hij als springplank om de grote thema’s van het leven aan te snijden: liefde, dood en verdriet.’ Maar de kracht van het boek is meteen ook de zwakte, vindt Whitehead. Voor wie goed is ingevoerd in de Britse literaire wereld is het een genot om de ‘oneindige schat aan hilarische anekdotes, hartbrekende bekentenissen en verrassende openbaringen’ te lezen. Whitehead kan zich tegelijkertijd voorstellen dat niet iedereen zit te wachten op ‘al die inkijkjes in andermans leven’.

    Ook recensent Thomas Meaney van de New Statesman heeft moeite met de vele beschrijvingen van relaties met bekende schrijvers: ‘Hier wringt het dat hij zijn eigen milieu met de gewone wereld verwart.’ De passages over de Engelse taal in Inside Story vormen voor Meany dan ook een onverwachte bonus: ‘Dan stelt hij zich op als strenge lijfwacht. Of hij nu de woordkeuze van Updike onderuithaalt of het taalgebruik in Bellows Herzog corrigeert.’

    Aidan Smith liet zich op het verkeerde been zetten, tekent hij op in The Scotsman: ‘Moet dat nou, zulke openingszinnen? De lezer welkom heten en zijn kat Spats voorstellen? Dat verwacht je niet van het enfant terrible van de Britse literaire scene.’ Maar waar de recensent aanvankelijk vermoedt dat hij Amis’ ‘slechtste boek ooit’ in handen heeft, verandert dat gaandeweg in ‘misschien wel zijn beste ooit’. 

    Uit de eerste hand van Martin Amis verscheen in december bij uitgeverij Atlas Contact.

  • 360 Top-5 non-fictie

    360 Top-5 non-fictie

    WolfstijdHarald Jähner

    Harald Jähner schildert het sociale panorama van 1945-1955, een decennium dat beslissend was voor de Duitsers en in veel opzichten heel anders was dan we denken. Wolfstijd is een grote naoorlogse mentaliteitsgeschiedenis die de Duitsers in al hun diversiteit toont.

    Een bezeten landMonica Black

    Historicus Monica Black put uit niet eerder gepubliceerd materiaal en beweert dat de obsessie met het bovennatuurlijke het gevolg was van de onuitgesproken schuld en schaamte van de Duitse natie die opmerkelijk stil was over wat ‘het meest recente verleden’ werd genoemd.

    Dingen die je laten zien dat het leven schitterend isChan Jae Lee & Kyong Ja Ahn

    Zoals zoveel grootouders zochten de Koreaanse Chan Jae Lee en Kyong Ja Ahn naar een manier om verbonden te blijven met hun kleinkinderen, die op afstand wonen. De wijsheden die de grootouders aan de jongere generaties doorgeven, bieden hoop en vreugde. 

    Big TechRana Foroohar

    Financial Times-journalist Rana Foroohar doet verslag van de opkomst van tech-reuzen als Amazon, Facebook en Google en beschrijft hoe Big Tech zijn onschuld verloor. Met onze privégegevens worden miljardenwinsten gemaakt en fake news heeft een grote impact op onze democratie.

    Één levenMegan Rapinoe

    ‘Stap over je eigen schaduw heen. Wees meer, wees beter, wees groter, doe meer dan je kunt.’ Dat is de boodschap van Megan Rapinoe, een van de meest getalenteerde sporters ter wereld. Deze voetbalster is voorvechter van vrouwenrechten en drijvende kracht achter sociale veranderingen.

  • Eerste zwartewinnares Booker Prize

    Eerste zwartewinnares Booker Prize

    LITERATUUR – De Engelse Bernardine Evaristo won dit jaar de Booker Prize met haar roman Girl, Woman, Other. Ze moest de prijs delen met Margaret Atwood (The Testaments), maar schreef niettemin geschiedenis als eerste zwarte winnares. Volgens Maureen Corrigan van het Amerikaanse NPR benadert Evaristo, als ‘trotse feministe’, in haar boek het hedendaagse Engeland ‘vanuit het perspectief van twaalf vrouwen van kleur van 19 tot 93, uit verschillende lagen van de samenleving.’

    Criticus Dwight Garner van The New York Times ziet de roman als ‘een dicht bevolkt dorp waarin iedereen aan elkaar hangt om op de been te blijven.’ Hij is onder de indruk van Evaristo’s ‘hybride’ stijl: ‘Ergens tussen proza en poëzie. De lange zinnen en losse toon geven het verhaal een geweldige veerkracht.’ Leah Greenblatt omschrijft het boek in het Amerikaanse Entertainment Weekly als ‘een caleidoscoop van een eeuw vrouwengeschiedenis in het onzichtbare maar des te manifestere Engelse kastensysteem.’ Hoewel Evaristo genoeg vermaak biedt, levert ze ook commentaar op seksueel misbruik en racisme, schrijft Sarah Ladipo Manyika in The New Statesman: ‘Dat brengt ze stevig en shockerend. Maar niemand blijft hangen in de rol van slachtoffer. De vrouwen in dit boek zijn weerbaar en triomferen.’

    Bernardine Evaristo’s Meisje, vrouw, anders, vertaald door Lette Vos, is eind november verschenen bij uitgeverij De Geus.

  • 360 Top-5 non-fictie

    360 Top-5 non-fictie

    De penis: Handleiding voor eigenaren
    Sturla Pilskog
    De penis: Handleiding voor eigenaren staat boordevol feiten, anekdotes en inzichten over de veelbesproken maar weinig begrepen penis. De Noorse uroloog Sturla Pilskog rekent voor altijd af met alle gêne en ongemak rondom dit lichaamsdeel.

    Man en macht
    Kate Manne
    Man en macht is het nieuwste werk van Kate Manne, die wel de filosoof van de #MeToo-beweging wordt genoemd. Manne analyseert de werking van mannelijk ‘entitlement’ op tien gebieden, van aandacht, kennis en medische zorg tot seks en huishoudelijk werk.

    Rode komeet
    Heather Clark
    Rode komeet geeft ons de uitzonderlijk getalenteerde vrouw terug die zo lang door haar tragische einde werd overschaduwd. Heather Clark reconstrueert Sylvia Plaths stormachtige ontwikkeling als dichter en intellectueel; een leven in volledige toewijding – niet aan de dood maar aan de kunst.

    Troje
    Stephen Fry
    Met zijn bestsellers Mythos en Helden heeft Stephen Fry de Griekse mythen weer naar onze tijd gehaald. Nu waagt hij zich aan het verhaal van de Trojaanse Oorlog. Troje is het klassieke verhaal waarin heldendom en haat, liefde en verdriet, wraak en spijt, hoop en wanhoop samenkomen.

    Werk
    James Suzman
    James Suzman laat ons zien dat in de geschiedenis werk altijd van grote betekenis is geweest, maar dat onze focus op productiviteit een relatief nieuw fenomeen is. Vanuit het verleden werpt hij een blik op de toekomst en ontdekt dat het misschien wel tijd is voor een andere kijk op ons dagelijks werk.

  • Het Churchill-complex van Ian Buruma

    Het Churchill-complex van Ian Buruma

    Een slimme en levendige politieke geschiedenis

    In zekere zin lijdt Ian Buruma (68) zelf aan een Churchill-complex. Aan het begin van zijn boek vertelt hij dat hij op zevenjarige leeftijd door zijn opa en oma werd meegenomen naar een uitvoering van Peter Pan in het Scala Theatre in Londen, waar Churchills dochter Sarah een rol in had. Hij zag er de toenmalige premier in levenden lijve en beschrijft hoe er een daverend applaus uitbrak onder het publiek toen zijn vingers een V vormden. Buruma’s eigen grootouders waren Joods en zagen hem als hun redder.

    Maar het complex waarop Buruma met zijn titel doelt, ontstond op de avond in 1941 toen Roosevelts adviseur Harry Hopkins Churchill tot tranen toe roerde met zijn citaat uit het bijbelboek Ruth: ‘Uw volk is mijn volk en uw God is mijn God’, waar hij ‘in zijn eigen, krachtige woorden’ aan toevoegde: ‘Tot het einde toe.’

    Dit was het begin van een ‘speciale vriendschap’ tussen Groot-Brittannië en de VS, twee beslist ongelijke partners, aldus Kirkus Reviews, dat het boek een slimme en levendige politieke geschiedenis noemt. Buruma, de van oorsprong Nederlandse essayist en historicus die jarenlang redacteur was van The New York Review of Books, verdiept zich behalve in de relatie tussen beide landen vooral in de persoonlijke verhouding tussen de Britse premiers en de Amerikaanse presidenten, tot aan Johnson en Trump, en vraagt zich af of hun glorieuze verleden misschien juist de oorzaak is van het huidige verval. The New York Times vermoedt dat Buruma, ondanks dat hij overduidelijk ‘de mantel van een kosmopolitische anti-brexiteer draagt’, waarschijnlijk niet zou terugschrikken voor een heropleving van ‘Little Englanders’ als tegenwicht voor het interventionisme dat zo typerend is voor deze speciale relatie.

    The Times vindt het een groot gemis dat Buruma zich exclusief op de politiek richt. ‘Afgezien van een vluchtige verwijzing naar James Bond negeert Buruma cultuur en soft power.’ Als grootste verdienste van dit werk noemt de recensent, los van de ‘ontroerende’ beginanekdote, dat de auteur laat zien hoe ‘de magie tussen Londen en Washington de hechte relaties [van Londen] met Parijs, Berlijn en Brussel heeft verstoord’.

    Het Churchill-complex (uitgeverij Atlas Contact) ligt nu in de boekwinkel.