Onderwerpen: Cultuur

De tentoonstelling Without Trace is een thematische collectiepresentatie gewijd aan de gevolgen van een koloniaal verleden en het ontstaan van ‘schuldige’ landschappen. De titel refereert aan een foto uit 2013 van de Noord-Ierse kunstenaar Willie Doherty (1959). Hij groeide op tijdens de onafhankelijkheidsstrijd in Noord-Ierland en ziet zijn fotografisch werk als een act of remembrance: getuigen van onzichtbare (maar voelbare) sporen van geweld.

In een reeks fotografische en videowerken laten naast Doherty de kunstenaars Catherine Opie, Stan Douglas en Steve McQueen zien hoe landschappen die hebben geleden onder een geschiedenis van oorlog en geweld, op al dan niet zichtbare wijze ‘schuldig’ zijn aan hun verleden.

Sommige foto’s zijn van een grote schoonheid, maar schijn bedriegt: onder hun esthetische of dramatische aantrekkingskracht gaat een grote gewelddadigheid schuil. Bij de Amerikaanse Opie (1961) uit zich dat in een reeks hutjes op de ijsvlakten van bevroren meren in Minnesota. De wonderschone setting verhult een wereld van armoede en ontbering die erachter schuil gaat. Van de Afrikaans-Canadese Douglas (1960) zien we een serie indrukwekkende natuurfoto’s met sporen van bodemerosie door industriële houtkap. In de film Gravesend (2007) van de Britse videokunstenaar en filmregisseur McQueen (1969) zien we het contrast tussen het magische, stille moment van zonsopgang en de harde knallen van het werk in een mijn in Congo, waar met de hand coltan wordt gedolven. De schuldvraag dringt zich hier pijnlijk op in de schurende spanning tussen de schoonheid van de beelden enerzijds en de onderliggende waarheid anderzijds.

Without Trace is te zien in De Pont, t/m 16 januari 2022, www.depont.nl

Door Manuela Klerkx

Als je wilt dolen in de mysterieuze geest van de Catalaanse meester Salvador Dalí, word je op je wenken bediend in museum Atelier des Lumières, een nieuwe digitaal kunstcentrum in het elfde arrondissement van Parijs. In een visuele show van 40 minuten, compleet met psychedelische muziek van Pink Floyd, ontvouwt zich een reeks gedigitaliseerde meesterwerken in de vorm van beeldprojecties van vloer tot plafond.

Versterkt door optische effecten nemen ze je mee naar het even verontrustende als fascinerende universum (of is hier sprake van een delirium?) van de kunstenaar. We volgen de verschillende stadia van Dalí’s carrière als schilder, van zijn kubistische essays tot zijn surrealistische hoogtijdagen, inclusief zijn liefde voor zijn vrouw en muze Gala. Kortom, een meeslepende ervaring, waarbij je je in beeld en geluid onderdompelt in de wereld van een van de ongrijpbaarste iconen van de 21ste eeuw.

Dalí, l’énigme sans fin, t/m 2 januari 2022.

Julia Stoschek, dochter van de Duitse zakenman en miljardair Michael Stoschek, begon in 2003 met verzamelen. De collectie die zij inmiddels heeft opgebouwd is toonaangevend op het gebied van ‘time-based media’, een verzamelnaam voor onder meer film-, video-, internet- en audiokunst waarbij techniek, onderzoek en conservering een belangrijke rol spelen.

De grenzen tussen mythe, feit en fantasie zijn vaak, al dan niet door toedoen van de kunstenaars zelf, onduidelijk

In JSC (Julia Stoschek Collection) Düsseldorf (er bestaat ook een JSC in Berlijn) is momenteel de tentoonstelling JSC on View: Mythologists te zien, die zich richt op spanningen tussen feit en fictie bij het ontstaan van zowel persoonlijke als collectieve verhalen. De getoonde werken worstelen met de rol van bestaande mythologieën door de geschiedenis heen. De grenzen tussen mythe, feit en fantasie zijn vaak, al dan niet door toedoen van de kunstenaars zelf, onduidelijk. Centraal staan vragen als: wie of wat kunnen we vertrouwen? Hoe wordt betekenis toegekend aan collectieve verhalen? Wie creëert deze mythen en welke zullen de tand des tijds doorstaan?

Mythologists is nog te zien tot en met 19 december. jsc.art

Eindelijk krijgt de veel te jong (aan kanker) overleden Amerikaanse kunstenaar Margaret Kilgallen (Washington, 1967- 2001) het podium en de erkenning die ze verdient. De indrukwekkende, reizende tentoonstelling Margaret Kilgallen: that’s where the beauty is, benadrukt de verbluffende, visuele complexiteit van haar werk geïnspireerd op haar relatie met de surfers en graffitikunstenaars uit de jaren negentig, haar grote liefde voor handwerk en haar wortels in de geschiedenis van de prentkunst, de Amerikaanse ‘folk’ en ‘folklore’ en feministische representatiestrategieën.

Kilgallens oeuvre is van grote invloed geweest op de kunstwereld van de Amerikaanse West Coast

De tentoonstelling die – evenals haar esthetiek – zowel nostalgische als folkloristische elementen kent, maakt duidelijk waarom Kilgallens oeuvre – gedreven door een groot sociaal engagement ten aanzien van minderheden als de lhbtq-gemeenschap, de Native American gemeenschap en de surfsubcultuur – van grote invloed is geweest op de kunstwereld van de Amerikaanse West Coast bestaande uit kunstenaars als Barry McGee, Clare Rojas en Chris Johanson.

Kilgallen was gefascineerd door handgeschilderde uithangborden, de typografie van het oude Wilde Westen en de kleurige muurschilderingen van muralisten uit Latijns-Amerika die ze vertaalde naar haar eigen houtsnedes en traditionele print- en schildertechnieken. Ze wilde dat haar werk toegankelijk was voor het grote publiek en daarom maakte ze zowel werk voor de galeriewereld als voor de publieke ruimte. Ook zien we in de documentaire Place van Art21, hoe ze meedeed aan de toenmalige traditie om treinen en goederenwagons te voorzien van haar naam of tag (Matoklie Slaughter) in krijt, om, zo jong als ze was, haar stempel op de wereld te drukken.

Margaret Kilgallen: that’s where the beauty is, t/m 7 november, Bonnefantenmuseum, Maastricht

We willen allemaal jong blijven en mooi (en slank) oud worden. Althans, dat is wat de commercie en de media ons doen geloven. Maar hoe doe je dat? Of liever gezegd, waarom willen we dat?

De multimediale tentoonstelling Youthquake laat zien hoe mode, fotografie en video inspelen op het ideaal van de eeuwige jeugd. Maar ook modellen als Kate Moss en Naomi Campbell verjaren en ook de mini-me’s zullen eraan moeten geloven en op een dag niet meer in hun maatje 34 passen.

99-jarige ‘tiener’ Iris Apfel laat zien hoe je op positieve en gracieuze wijze oud kunt worden

Modehuis en creatieve studio Maison the Faux, verantwoordelijk voor de vormgeving van de tentoonstelling, houdt de modewereld graag een spiegel voor en slaagt daar ook dit keer wonderwel in; en de 99-jarige ‘tiener’ (en wereldberoemd stijlicoon) Iris Apfel laat in een video zien hoe je op positieve en gracieuze wijze oud kunt worden.

Youthquake: Verlangen naar eeuwige jeugd, t/m 22 augustus, Kunsthal Rotterdam

Door Manuela Klerkx

Dit jaar zou de Duitse, nog altijd controversiële kunstenaar, docent, politicus en activist Joseph Beuys (1921-1986) honderd jaar zijn geworden. Beuys ijverde voor een ‘verruimd kunstbegrip’ waarin kunst zich uitstrekt tot de samenleving als een ‘sociaal sculptuur’ dat alle mensen samen vormgeven.

Al sinds de jaren zestig sprak hij over de gevaren van het kapitalisme, de bedreiging van de democratie en de verandering van het klimaat. Beuys geloofde in kunst als een creatieve, transformatieve kracht binnen de politiek, wetenschap, filosofie en economie.

Nog steeds, vijfendertig jaar na zijn dood, verdeelt Beuys het publiek

Nog steeds, vijfendertig jaar na zijn dood, verdeelt de man die in 1982 zevenduizend eiken – alle geflankeerd door een basaltrots – plantte in het centrum van de stad Kassel, het publiek. Naar aanleiding van zijn honderdste geboortedag zijn onder meer in Düsseldorf, Kleef, Wuppertal en in het Kaiser Wilhelm Museum in Beuys’ geboorteplaats Krefeld, een groot aantal tentoonstellingen (inclusief publicaties) te bewonderen.

Tot 1 augustus. kunstmuseen-krefeld.de/en beuys2021.de

Door Manuela Klerkx